Protected: Major Signs of Identity Crisis

This content is password protected. To view it please enter your password below:

Posted in Agaw Kemant

ይድረስ፡  ለአቶ ይግዛው አጥናፉ

ካሉበት

ከበቃኸኝ አንተነህ: ጎንደር

ለወልቃይት የአማራነት የማንነት ጥያቄ የቅማንትን ቅማንትነት እንደመያዦ (collateral) አትመልከቱት

በዘ-ሀበሻ ድህረ-ገፅ ላይ ‹‹ወልቃይትን አዳፍኖ ቅማንት የዘከረው የጎንደሩ ጉባዔ›› በሚል ርዕስ ጥር 16/2009 ግላዊ ስሜትክን ማንፀባረቅህ ይታወቃል፡፡ እርግጥ ነው ሌሎች እነ ዳግማዊ መዐሕድ፣ ቤተ-አመራ፤ እና የእነሱ ተከታዮች አነ ዓንዱዓለም ተፈራ፣ ሙሉቀን ተስፋው እና እጅግ መረን የለቀቁ ስማቸውን ለመጥራት የሚቀፉኝ ግለሰቦች ከአስተላለፉት መልዕክት ጋር ሲታይ የአንተው በጣም ጤነኛ እና ለጎንደርም ሆነ በጎንደር አካባቢ ለሚኖሩ ህዝቦች መለካም ነው ያስብል ይሆናል፡፡ነገር ግን የጹህፈህን ተክለ-ቁማና ከማንም ጋር ሳያወዳደሩ ከተመለከቱት የእርሶዎ ጹህፍም ስሜት የተጫጫነው እና ‹‹ከባልሽ ባሌ ይበለጣል—-›› አንዳለችው ብልጥ ሴት አይነት ተረትን ያስተውሳል፡፡ ቢሆንም ያስተላለፉት ሀሳብ ከመንሳዊ ቅናት ጋር የተያያዘ ሊሆን ስለሚችል ብዙም አያስብልም::

ለዚች አገር እና ህዝቦች በሠላም እና በፍቅር አበረው በመኖር መፃኢ እድላችን ይበልጥ ለማሳመር ለአንድ የእኛ ለምንለው ህዝብ የምንጨነቀውን ያክል ለሁሉም ብንጨነቅ አገራችን የምድር ገነት ትሆነ ነበር፡፡ ኢትዮጵያዊያን የልዩነታችን ምንጭ የደም እና የአጥንት ልዩነት ሳይሆን የአስተሳሰብ ቀና ካለመሆን ብቻ የሚመነጭ ነው፡፡ኢትዮጵያዊያንን አካባቢን፣ ሀይማኖትን እና ጠባብ ጎሰኝነትን መሰረት በማድረግ ለዘመናት አንድነታችን ሳይሆን ልዩነታችን ስንሰብክ ኖረናል፡፡ በእግዚአብሔር አምሳል የተፈጠርን የአንድ  የአዳም ልጅ መሆናችን ዘንግተን እና የፈጣሪን ድንቅ ሥራ ባራከሰ መልኩ አንዱ ከእንጨት እና ከሰሳ፤ ሌላው ከሌላ እንሰሳ ሌላው ደግሞ ከዛፍ ላይ አውርደን ያላመድነው እንሰሳ ያከል ስም ሰንሰጠው፣ ስንንቀው፣ ስናበሻቅጠው መጥተናል፡፡ ያ ለዘመናት የተከማቸ እና ብሶት የወለደው የንቀት አተላ ኢትዮጵያዊያን የጎሪጥ እንዲተያዩ በር ከፍቶላቸዋል፡፡ ለጊዜው በተለዩ ህዝቦች የደረሰውን ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ እና ሀይማኖታዊ ሰቆቃዎችን መዘርዘር አልፍለግም፡፡ ግን ይህን ያለፈ የተሳሳተ መንገድ በመዘንጋት በዘመነ ወያኔ(ኢህአዴግ) ተዘርቶ ያደገ ሴራ ተደርጎ ሲታይ እጅግ አዝናለሁ፡፡ እኔ ኢሀአዴግ ይህችን አገር ከማስተዳደሩ በፊት በቅማንትነቴ ብዙ መከራን አሳልፊያለሁ፡፡ ወገኖቸ ከእነሰሳ ያነሰ ክብር ተሰጥቷው ቅማንትን ከገደለ አረመኔ ይልቅ የዱር እንሰሳ ለገደው ሌላኛው ጨካኝ ክብር ይጎናጸፍ ነበር፡፡ ይህ በቅማንት ህዝብ ላይ የተፈፀመ የቅርብ ዘመን የግፍ ድርጊት ነው የምነግራችሁ፡፡ ይህን ለማታውቁት ቅማንት ከአማራው ህዝብ የተለየ ምን በደል ደረሰበት ትሉ ይሆናል፡፡ ይሁንእንጅ በዚያ ዘመን በነበረው የአስተሳሰብ ደረጃ በመነሳሳት በተለያዩ የኢትዮጵያ ህዝቦች ላይ ለተፈጠረው  የተንሸዋረረ አመለካከት የየትኛውም የማህብረሰብ ክፍል ወይም በዚህ ዘመን ላለ ትውልድ ተጠያቂ ነው የሚል እምነት የለኝም፡፡ የአሁኑ ትውልድ ተጠያቂ የሚያደርገው የባለፈው  ሥርዓት ለአገዛዙ ያመቸው  ዘንድ በህዝቦች መካከል   ያሰፈነውን የመናናቅ፣ የማጥላላት፣ አንዱን ርኩስ ሌላውን ቅዱስ እርስ በእርስ እንዲተያይ የሄደበት የተሳሳተ መንገድ  የዞረ ድምር  ለማራመድ መሞከር ብቻ የአሁኑን ትውልድ ጥፋተኛ እና ተጠያቂ ያደርገዋል፡፡ ዛሬም በልጅነቴ በማንነቴ እና በሌሎች ማንነት ዙሪያ ሲደመጡ እና ሲነገሩ የነበሩ ጸያፍ ቃላቶች እና አሰተሳሰቦች አንዳንድ የዛሬው ትውልድ ተሸክሟቸው በመዚር ላይ ይገኛል፡፡ እጅግ ያሳፍራል፡፡

ወደተነሳሁበት አርስ ለመመለስ ያክል ዳግማዊ መዐሕድ ኢትዮጵያ የብዙ ነገድ አገር መሆኗን በመዘንጋት በምስራቅ አፍሪካ ጠንካራ የአማራ ህዝብ አንመሰርታለን፤ ለዚህ እውን መሆን ደግሞ፣ አገው፣ ቅማንት፣ ወይጦ ኦሮሞ፣ አርጎባ ወዘተ የሚባል ህዝብ በሚቋቁመው የህልም ግዛት(Dream state) ማየት ስለማልፈልግ እነዚህ ህዝቦች ከአሁኑ ሰዓት ጀምሮ ወደ አማራ ማንነት ያለምንም ቅድመ-ሁኔታ እንዲጠቃለሉ የሚል መግለጫ በድርጅታዊ መግለጫው አውጥቷል፡፡ ለዚህ ምስክር ይሆን ዘንድ በዘ-ሐበሻ ድህረ-ገጽ ላይ ጥር 27/2009 ዳመዐሕድ “እንደ በለሴውም ሆነ እንደ ወገሬው፤ እንደ ፋርጣውም ሆነ እንደ መንዜው፤ እንደ አገውም ሆነ እንደ ወልቃይቴው – ቅማንትም አማራ ነው›› በሚል ርዕስ ባስተላለፈው መልዕክት ለቅማንት እና በሌሎች ህዝቦች የአለውን ንቀት በግልፅ አሳይቷል፡፡ እርግጥ ነው መልስ መስጠት የነበረብኝ ለዚህ ጫፍ የረገጠ ጹህፍ እና አመለካከት ነበር፡፡ ይሁንእንጅ ይህ ድርጅት ይህን የፃፈበት ህሊናው የሌሎችን ሀሳብ እና አቋም ላለመስማት በሩን ከርችሞ የዘጋ ስለሆነ መልስ አያስፈልገውም ከሚል የግል አቋም ነው፡፡ ይልቅ እንዲህ አይነት የአበደ ሀሳብ የሚያራምዱ ግለሰቦችን እና ድርጅቶችን ሲመጡ እንደአመጣጣቸው ለመመለስ ራስን አዘጋጅቶ መጠበቅ ይሻላል፡፡ ይህ ድርጅት (ዳመዐህድ ተብየው) ዓላማው በግልፅ ቅማንትን አማራ ማድረግ እንጅ አማራም ቅማንት ነው ለማለት ድፍረቱን አላገኝም፡፡ ዘላለማዊ ክብር እና ድል የሚመኘውም ለአንድ ህዝብ ብቻ ነው፡፡ ለዐማራ! መመኘቱ አይከፋኝም  ክፋቱ ድል ተደራጊው እኔ እና ሌሎቹ መሆናችን ሳስብ የዚህ ድርጅት የሚቆምበት ገደል ርቀት ይታየኛል፡፡

ለአርሰዎ ጹህፍ መልስ ለመስጠት የፈለኩትም ቢያንስ እርሰዎ ከእዚህኞች ስብሰብ በመጠኑ ይሻላሉ በሚል ነው፡፡ የጹህፈዎ እርስም በግልጽ  አንደሚያሳየው የቅማንትን ቅማንትነት የተቀበለ ህገ-መንግሥት ለወልቃይት አማራነትም ሊሆን ይገባል በሚል መንፈስ የተጀመረ ይመስላል፡፡ ምን አልባት የቅማንት ህገ-መንግስታዊ የራስ አስተዳደር ጥያቄ እንዴት ሥርዓቱን በጠበቀ እና ህግን ባከበረ መልኩ እየሄደ እንደሆን ያጡት አይመሰልኝም፡፡ የቅማንት ህዝብ የቅማንትነት ማንነት በማንሳቱ በገልፅ ጦርነት ታውጆበት የዘር ማጥፋት ሙከራ ተካሂዶባታል፣ ቅማንት ቅማንት በመሆኑ ብቻ ያለፍርድ ቤት ትእዛዝ በግፍ ወደ እስር ቤት ተወርውረዋል፣ የመንግሥት ሰራቶኞች ከስራቸው ተባረዋል፡፡ ይህ ሁሉ ተደርጎበት የቅማንት ህዝብ በህገ-አምላክ ከማለት ውጭ ነፍጥ እንደአማራጭ መፍትሄ አልተጠቀመም፡፡ ጥያቄውን ሳያሰልስ ገፍቶ ከብዙ የህየወት መስዋትነት በኋላ ቢሆን ጥያቄው መልስ ሊያገኝ ጫፍ የደረሰ ይመስላል፡፡ ግን እርሰዎ አንድ ትልቅ የዘነጉት ነገር አለ፡፡ ይኸውም የቅማንት የውስጥ የራስ አስተዳደር እንደኤርትራ መገንጠል አድገው የተረዱት ይመስለኛል፡፡ የቅማንትን ህዝብ ራስን በራስ የማስተዳደር መብትም የወያኔ ድብቅ ሴራ አድርገው እና ቅማንት ለዚህ አቅሙ የሌለው በማስመሰል ሀሳብ አራምደዋል፡፡ በዚህ አመለካከተዎ ቅድም ከሌሎች ድርጅቶች እና ግለሰቦች ይሻላሉ ካልኳቸው እኩል ወርደውብኛል፡፡ ሲጀመር የቅማንት ህዝብ በማንም የወጭ ሀይል ግፊት ተነሳስቶ የጠየቀ ሳይሆን ህገ-መንግሥቱ በገልፅ ባስቀመጠው መንገድ የተጓዘበት ሂደት ነው፡፡ የአማራ ህዝብ እና በኢትዮጵያ ያሉ ሌሎች ብሄር ብሄረሰቦች ራሳቸውን በራሳቸው የማስተዳደር መብት ያላቸውን ያክል ቅማንትም ባለመብት መሆኑን ከእነከኣቴው ዘንግተውታል፡፡ እርሰዎ ለወልቃይት ህዝብ የአማራነት ማንነት የሚጨነቁትን ያክል የቅማንት ህዝብ ለቅማንትነቱ እጅግ ቀናኢ ነው፡፡ የቅማንት ህዝብ በሌላ ማንነት  በውሸት ከሚኮፈስ ይልቅ አላዋቂዎች በስሙ ቢሰድቡት ይመርጣል፡፡ ስለዚህ የቅማንት ህዝብ የትግል መነሻ እርሰዎ እና ሌሎች በተደጋጋሚ እንደሚሉት በወያኔ ሴራ ተጠንስሶ የተጠመቀ ጥያቄ ሳይሆነ በቅማንት ልጆች ተረግዞ የተወለደ የትግል ውጤት ነው፡፡

ሌላው እጅግ የወረደው እና ሌሎች ተሳስተው ሌላውን እንደሚያሳስቱ ግለሰቦች የሆንክብኝ የቅማንትን ጥያቄ በክልሉ እንዳሉ ሌሎች ብሄረሰቦች ተመልክቶ ከማየት ፋንታ ቅማንት በቀጣይ ከትግራይ ክልል ጋር ለመቀላለቀል እና የአማራን ህዝብ ለመከፋፈል የተደረገ ሴራ አድርገህ መናገርህ ለዚህ ህዝብ አንተም የተዛባ እና የተንሸዋረረ እይታ ያለህ መሆኑን በግልፅ  ያሳያል፡፡ የቅማንትን ህዝብ ዘገይቶም ቢሆን የውስጥ የራስ  አስተዳደር እንዲጠይቅ ከገፉት አብይ ምክንያቶች ዋነኛው እንዲህ አይነት የተዛባ አመለካከት እና የአማራ ክልል መንግሥጥት በዚህ ህዝብ ላይ በዘሩ ምክንያት ለባለፉት 20 ዓመታት ያደረሱበት ግፍ ጭምር ነው፡፡ የኢሳቱ መሳይ መኮንን በእየለቱ በቅማንት ህዝብ ላይ የሚረጨው የዘር ጥላቻ  ቅማንት ራሱን እንዲፈትሽ አስገድዶታል፡፡ እነመሳይ የቅማንትን ህዝብ ከጎንደር እና ከሌላው አማራ ጋራ ያጋጩ መስሏቸው በጎንደር አካባቢ በትግራይ ህዝብ ላይ በተደረገው ማፈናቀል እና የሀብት ወረራ አልተሳተፈም፣ ራሱን አግሏል በሚል የዘር መርዙን ሲረጭ ከርሟል፡፡ የቅማንት ህዝብ መቸም ቢሆን ከግፈኞች ጋር በመወገን አንድን ዘር ለይቶ ሊያጠቃ የሚችልበት፣ ሀይማኖታዊ አስምሮም  ሆነ የሞራል አስተሳሰብ የለውም፡፡ የትግራይ ህዝብ እንደሌሎች ኢትዮጵያዊያን ወገኑ እነደሆነ አጥብቆ ያምናል፡፡ በመሆኑም ያን የግፍ ድርጊት አልተቀላቀለም ተብሎ ‹‹የወያኔ ባንዳ›› እየተባለ ሊሰደብ አይገባውም ነበር፡፡ የቅማንት ህዝብ ጠላቱን ጭምር አንደወዳጁ በማየት አብሮ የኖረ ህዝብ እንጅ ከግፈኞች ጋር በመወገን ግፈኛ ሊሆን አይችልም፡፡

በመጨረሻ ባልከው ነገር እስማማለሁ በቅማንት ህዝብ ላይ ሰፊው የአማራ ህዝብ የተለየ ግፍ አላደረሰበትም፡፡ በቅማንት ህዝብ ላይ ግፍ ሲያደርሱ የነበሩ ድሮም ዛሬም በሥርዓቱ የተሰገሰጉ የሥልጣን ጥመኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ገዥዎች ከትናት አስከዛሬ በስሙ ከመነገድ እና የግል ጥቅማቸው ከማሯሯጥ ውጭ ለዚህ ምስኪን አማራ ህዝብ ከድህነት ሊያላቁት አልቻሉም፡፡ ይህ ህዝብ እንደሌላው ኢትዮጵያዊ እኩል በድህነት የሚኖር ነው፡፡ በመጨረሻ እንድታውቁልኝ የምፈልገው የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ጥያቄ ላይመለስ ጉዞውን ቀጥሏል፣ በቅርብ ቀንም የራሱ የውስጥ አስተዳደር ይመሰርታል፡፡ ይህን ማንንም ሀይል ሊመልሰው አይችልም፡፡ ግን ይህን የቅማንትን ስኬት ከሌላ የፖለቲካ አጀንዳ ጋር በማያያዝ የእዳ መያዣ ባታደርጉት እና ጉዳዮችን በየፍርጃቸው ብትመለከተቷቸው ለወደፊት የጎንደርም ሆነ የኢትዮጵያ አንድነት ይበጃል እላለሁ፡፡

Posted in Agaw Kemant | 2 Comments

Warnings in Kemant Referendum Process

Special Editorial

A constructional resolution to the Kemant constitutional demand is one of the key factors for the regional stability and durable peace. An encouraging thing is, there is a first step process is in the place to tackle the outstanding problem and clear way for confidence building and full democratization of the region. No doubt, the region is at a  critical junction maybe for good.

Despite this initial encouraging sign, there is a real danger clouding the process in an intention to hijack the final outcome in illegal means, but under the cover the law. The highest risk districts for imminent danger are orderly Metema, Gondar Vicinity (zurya), Negade Bahir, Adho and corners of Quara, but not limited.

In order to avoid pending danger and ensure peaceful constitutional conclusion in the current referendum process, the following measures must be taken promptly (timely):

  1. The administration of the whole referendum process should be handed over to a neutral federal body.
  2. Voters list should be verified prior to the voting date, as well as, during voting.
  3. Temporary neutral federal court and security force should be in place prior to the voting date, to resolve any possible disputes and deal with any security problems.
  4. Voting should be conducted at an open public place, each ballot card should contain voter’s full name and figure print. This may be unusual way, but the remedy for the current pending problem. if not, use of secret ballot could be vulnerable to cheating and eventually can lead to further bloodshed in the region. As we learned from the past four election experiences, the region lacked public confidence, neutrality and even competency to administer the elections. Both parties involved in the process and the federal government should let happen again.

If the current process is completed without incidents, it may be a new chapter for confidence building, further dialogue for human rights, democratization, equality and for some level of cooperation for mutual interest on equal footing.

Good Luck

Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

ጎንደር እና ጎንደሬዎች

ከ በቃሐኝ አንተነህ

ጎንደር የሚለው ሥርወ-ቃል ከአገው ቅማንት ከሚመደበው ከመንትነይ ቋንቋ የተገኘ ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ አንዳንድ ፀሀፊዎች ግን የቃሉን ትርጉም አዛብተው ሲናገሩ ይደመጣሉ፡፡ ትርጉሙንም በ(ጎን እደር) ማለት ነው ይላሉ፡፡በሰሜን ምዕራብ አካባቢ ጥንታዊ የሆኑት ህዝቦችም የኩሽ አካል የሆኑት የአገው ህዝቦች በተለይም የቅማንት እና ራሳቸውን ከ13ኛው ክፍለ-ዘመን በኋለ ከእስራኤል በመጡ የአይሁድ እምነት አራማጆች ራሳቸውን ከቅማንት ህዝብ የገነጠሉት የአይሁድ እምነት ተከታዮች ህዝቦች ነበሩ፡፡
በ15ኛ ክፍለ-ዘመን ግራኝ አህመድ ወደሰሜን ኢትዮጵያ የእስልምናን ሀይማኖት ለማስፋፋት ከአደረገው ጦርነት ጋር ተያይዞ ‹‹ቅማንቶች እና ቤተ-እስራኤሎች ከግራኝ አህመድ ጎን ተሰልፈው ክርስቲያኖችን ወግተዋል›› በሚል የተሳሳተ ክስ ምክንያት በፖርችጋሎች የጦር እገዛ ግራኝ አህመድ ጎንደር አካባቢ ደንቀዝ በሚባል አካባቢ ከተገደለ በኋላ በቅማንቶች እና በቤተ እስራኤሎች ላይ ከባድ የሆነ የማጥመቅ ዘመቻ ተካሄደባቸው፡፡ ቤተ-እራኤሎች (ስሜነኞች) ክርስትናን ላለመቀበል ከባድ ተቃውሞ በማሳየታቸው ከ15ኛ አስከ 16ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ የዘለቀ ከባድ የማጥመቅ እና ያልተጠመቁትን ደግሞ ከመሬታቸው እንዲፈልሱ ተደረገ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ‹‹ፈላሻ›› የሚል ስም ተሰጣቸው፡፡ በተለይ በወገራ፣ በጠለምት በጃናሞራ እና በበየዳ አካባቢ የነበሩ ቤተ እስራኤሎች ከባድ ጦርነት ተካሂዶባቸዋል፡፡ የዘር ማጥፋት ወንጀልም ተፈፀመባቸው፡፡
በቋራ፣ በአለፋ፣ በደንቢያ፣ በኢንፍራዝ፣ ጎንደር ዙሪያ በከፊል ጭልጋ ይኖሩ የነበሩ ቅማንቶች እና በኋላ ራሳቸውን ቤተ-እስራኤል ያሉት በሰሜን አካባቢ የተካሄደው የዘር እልቂት መረጃው ስለደረሳቸው እና ከመሬታቸው ላለመፍለስ ያለማንገራገር ክርስትና ሀይማኖትን በቀላሉ በመቀበላቸው ከመሬታቸው ሳይፈልሱ የመሬት ባለቤት በመሆን ቀጥለዋል፡፡ ለእነዚህ ህዝቦች ከጥምቀቱ ጋር አብሮ የሚሰበከው ‹‹ክርስትናን የተቀበለ ህዝብ ቅማንትኛ ከተናገረ ሀይማኖቱ ይረክሳል›› ስለሚባል እምነቱን ከተቀበለ ማግስት ጀምሮ የራሱን ቋንቋ ላለመናገር ውግዝ አለ፡፡ ሲናገር ከተገኘ ይንቋሸሽ ነበር፡፡ ይሁን እንጅ ራሳቸውን አማራ ብለው በሚጠሩ ህዝቦች የሚኖሩባቸው ቦታቸው ዛሬም ድረስ በቅማንትኛ ቋንቋ በመጠራት ላይ ይገኛሉ፡፡ ለአብነት ኳራ (ቋራ፣ አለፋ፣ ጣቁሳ፣ ደልጊ ጫን ድባ፣ ጨው ድብ፣ ቆላ ድባ ወዘተ) መዘርዘር ይቻላል፡፡
በአርማጭሆ፣ በጭልጋ እና በወገራ አካባቢ የነበሩ ቅማንቶች ክርስትናን ቢቀበሉም ሙሉ በሙሉ ከህገ-ልቦና (ኦሪት) እምነታቸው መላቀቅ አልቻሉም፡፡ ምክንያቱም እነዚህ ቦታዎች የቅማንት ወንበሮች (የሀይማኖት እና የፖለቲካ መሪዎች) የነበሩባቸው አካባቢዎች በመሆናቸው የክርስትና ሀይማኖቱን የተቀበሉ ቢመስሉም እስከቅርብ ድረስ የራሳቸውን እምነት ያንፀባርቁ ነበር፡፡ ከዚህ ላይ መገንዘብ ያለብን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሀይማኖት መሰረቷ ከህገ-ልቦና ተነስቶ ወንጌል ሲደረስ የኋለኞችን የእምነት ሥርዓት ሙሉ በሙሉ በመሻር ሳይሆን በላዩ ላይ እየጨመረች ነው፡፡ በኦርቶዶክስ እምነት የተለያዩ የኦሪት እና የህገ-ልቦና ኢለመንቶች በስፋት ይታያሉ፡፡ በቤተ-ክርስቲያን ዙሪያ የሚታየው ዛፍ ከከቅማንት እና ከቤተ እስራኤሎች የጾለት ቦታ ተምሳሌት የተወሰደ ነው፡፡ በአብዛኛው ቤተክርስያኖች በተራራ አካባቢ የሚሰሩትም ከአብርሀም የእምነት ተምሳሌት ጋር ይያዛል፡፡ ይህ የቅማንቶች የመፀለያ ቦታ ከጎንደር አልፎ አስከበጌምድር አስቴ ቆማ ፋሲለደስ ድረስ ይደርስ ነበር፡፡
ይህ በግልፅ የሚያሳየው የሰሜን ጎንደር ህዝብ በተለይ የበጌምድር እና የጎጃም ህዝብ በአጠቃላይ ምንጩ አገው ለመሆኑ ተጨማሪ ማስረጃ አያስፈልግም፡፡
በመሆኑም የሰሜን ጎንደር ህዝብ በአንድም ሆነ በሌላ ከአንድ የዘር ሀረግ የሚቀዳ ህዝብ ነው፡፡ ይህን ህዝብ ገዥዎች በማናናቅ፣ አንዱን ከፍ ሌላው ዝቅ በማድረግ ለዘመናት አቆራቁሰውታል፡፡ በተለይ ቅማንትነቱን ጠብቆ ለማቆየት በፈለገው እና ቀድሞ በተቀየረው የአገው ህዝብ መካከል ከባድ የጥላቻ መርዝ ተረጭቷል፡፡ ለዚህ ገዥዎች እና የገዥዎች የቀኝ እጅ የነበረችው የ‹ቤተክርሰቲያን› (ኦርቶዶክስ) እምነት መሪዎች ከፍተኛውን ድርሻ ይወስዳሉ፡፡ ያም ሆኖ ህዝቡ ግን በፍቅር ተጋብቶ፣ ተዛምዶ መኖሩን እስካሁን ድረስ አላቆራጠም፡፡ ይሁን እንጅ የዚያ የተዛባ አመለካከት ዛሬም ድረስ ዘልቆ በሁለቱ ህዝቦች (በቅማንት እና ራሱን አማራ በሚለው የጎንደር ህዝብ) (ሌላ አካባቢ ራሱን አማራ የሚለው አላልኩም) መካከል እነዚህ የግፍ ወራሽ አመራሮች ለማቆራቆስ ሞክረዋል፡፡ በ2008 ዓ.ም በቅማንት ህዝብ ላይ የተደረገው የዘር ማጥፋት ወንጀል የባለፈው ሥርዓት ውርስ ውጤት ነው፡፡ ሁለቱ ህዝቦች ግን በግልፅ ጦርነቱን ለአወጁት የክልሉ አመራሮች ‹‹እኛ አልተጣላነም›› ነበር ያሏቸው፡፡
የክልል አመራሮች እነዚህን ህዝቦች በማጋጨት ከሚያገኙት ቡድናዊ ጥቅም ይልቅ እነዚህ ህዝቦች አንድ መሆናቸውን በመስበክ የጎንደርን እና አካባቢዋን ዘላቂ ሰላም ማረጋገጥ ይቻላል፡፡ ቅማንትን የገነጠለ ልማትም ሆነ ኢኮኖሚ እድገት በጎንደር አካባቢ ማረጋገጥ አይቻልም፡፡ የተለያዩ የፖለቲካ አመራሮች እና ድርጅቶች ይህን ተገንዝበው መሥራት ካልቻሉ መቸም ቢሆን ጎንደርን ሰላም ማድረግ አይቻልም፡፡ አንዳንድ የፖለቲካ ድርጅቶች (በግልፅ መጥቀስ እፈልጋለሁ እንደሰማያዊ ፓርቲ፣ መኢአድ በውጭ የሚገኘው ጎንደር ህብረት ተብየው እና የእነሱ ሚዲያ ኢሳት እና ቪኦኤ) በቅማንት ህዝብ ላይ የሚደርስን ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ በደል ዝም ብሎ በማለፍ የሌላውን በደል ብቻ በማራገብ ጎንደርን መቸውንም ሰላም ሊያደርጓት አይችልም፡፡ የቅማንት ህመም፣ ሞት እና መፈናቀል የሌላው ጎንደሬ እና ኢትዮጵያዊ በደል ተደርጎ ካልታየ ጥፋቱ እየሰፋ ሄዶ ነገ ሊመለስ ወደማይችል የህዝብ ለህዝብ ጥላቻ ሊከቱት ይችላሉ የሚል ስጋት አለኝ፡፡
የቅማንትን ህዝብ ያስጨፈጨፉት የጎንደር ህብረት፣ ከኢሳት ጋር እንዲሁም ፅንፈኛ ዳያስፖራዎች ከአንዳንድ የትምህክት የክልሉ አመራር ጋር ሆነው እንደሆነ የቅማንት ህዝብ በግልፅ ያውቃል፡፡ እንደ እነመሳይ መኮንን አይነት የኢሳት ጋዜጠኛ አይነት ግለሰቦች ከድርጊታቸው ካልተቆጠቡ በደም የተሳሰሩ ህዝቦች በጠላትነት የማይተያዩበት ነገር የለም፡፡ ምክንያቱም ውሸት ሲደጋገም እውነት ይመስላል ነው እና፡፡
የኢሳቱ መሳይ መኮንን እና ጎንደር ህብረት ተብየው ዘመነ መሳፍንት አራማጁ ድርጅት በቅማንት ህዝብ ላይ ያላቸውን የተዛባ እና የተንሸዋረረ አተያይ ካላስካከሉ በስተቀር የጎንደር ህልውና አደጋ ላይ መጣላቸው አይቀርም፡፡
ጎንደር ህብረት ተብየው እና የኢሳቱ መሳይ መኮንን የቅማንት ህዝብ የራሱ የሆነ ነፃነት፣ ዲሞክራሲና ኢኮኖሚያዊ እድገት የማይፈልግ ነገር ግን ከኋላ በሚደረግ ውጫዊ ገፊ ሀይል በመገፋት የሚንቀሳቀስ ግዑዝ አካል አድርጎ መመልከት ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ ለጎንደር እና ለጎንደሬዎች የከፋ ይሆናል፡፡ ለአብነት የአንዱዓለም ተፈራን ጹህፍ በጎንደር ህብረት አማካኝነት (ኢትዮሜዲያ?) ‹‹የማይለቀን የቅማንት ጉዳይ——›› በሚል ርዕስ የፃፈውን እና ሌሎቹን መመልከት ለአባባሌ አብይ መሳያ ነው፡፡ እንዲህ አይነት የወረደ አመለካከት ለቅማንት ህዝብ ይበልጥ ጉለበት ሰጠው እንጅ ከትግሉ ወደኋላ እንዲል አላደረገውም፡፡
የቅማንት ህዝብ የጅምላ የዘር ማጥፋት ከዲያስፖራው በተላከ ገንዘብ አማካኝነት በተገዛ መሳሪያ በ2008 ሲጨፈጨፍ ጎንደር ህብረት እና ኢሳት ግን ጉደዩን የተዛባ ስዕል እንዲይዝ ለማድረግ የራሳቸውን ፕሮፓጋንዳ እንዲህ በማለት ዘገቡ፡፡ ‹‹ወያኔ የጎንደርን መሬት ለመውረር ባለው ግልፅ አጀንዳ የቅማንትን እና የአማራውን ህዝብ ወደ ጦርነት እንዲገባ አደረገ›› ነበር ያሉት፡፡ ሲጀመር ቅማንት እና አማራ እንደህዝብ ጦርነት አላደረጉም፡፡ ሲከተል ደግሞ የጦርነቱ አበጋዞች የክልሉ አንዳንድ አመራሮች እና ትምህክት አስተሳሰብ ያቀንጨራቸው ዲያስፖራዎች ናቸው፡፡ ምን አልባት ‹‹የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ጥያቄ መነሳት የለበትም›› የሚሉ አካላት ካሉ ለምን የሌሎች ብሔር ብሄረሰቦች የዞን እና የክልል አስተዳደርን ተቃውመው አልተነሱም፡፡ ለምን የቅማንት የራስ አስተዳደር ጎንደር ህብረትን እና የኢሳቱን መሳይ መኮንን አንገበገባቸው? የዚህ ሁሉ የተዛባ አመለካከት ምንጩ በቅማንት ህዝብ ላይ ለዘመናት ጭንቅላታቸውን የሞሉት የወረደ አተያይ ካልሆነ በስተቀር ሌላ ምንም ሊሆን አይችልም፡፡
የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር በማንም ህዝብ ላይ መብት ላይ ምንም ነገር እንደማያስከትል እያወቁ ጎንደር ህብረት ‹‹ቅማንት አማራ ስለሆነ ራሱን ለማስተዳደር አይችልም›› ብሎ ይሞግታል፡፡ ይሁን እንጅ ጎንደር ህብረት እና ኢሳት ስለወልቃይት የአማራ ማንነት ጥያቄ ላይ ግን ቀን ከሌት በመልፈፍ ያደንቁራሉ፡፡ የወልቃይት ህዝብ የአማራ ማንነትን ከደገፉ የቅማንትን ቅማንትነት ለምን መቃወም ፈለጉ? ለዚህ አባባላቸው ምክንያታቸው ግልፅ ስለሆነ ቃሉን መጥቀስ አልፈልግም፡፡ ግን የወልቃይትን ህዝብ የአማራ ማንነት ህገ-መንግሥታዊ የመብት ጥያቄ ላይ ጥያቄ ላይ ሥርዓቱን ተከትሎ አስከሄደ ድረስ ተቃውሞ የለኝም፡፡ ግን ይህን ሽፋን በማድረግ በህዝብ እና በየህዝብ ሀብት የሚደረግ ጥፋት አጥብቄ እቃወማለሁ፡፡ የቅማንት የማንነት ጥያቄ አስተባበሪ ኮሚቴዎች ህጋዊ ጥያቄ በማንሳታቸው እንግዛት አብዩ እና ደሴ አሰሜ በጀምላ በዳባት እና በደባርቅ አሰረዋቸዋል፡፡ የቅማንት ህዝብ ግን ወኪሎቹ ታስረውበትም ወደጦርነት ሳይሆን ያመሩት ‹የህግ ያለህ› ነበር ያሉት፡፡ የቅማንት ህዝብ ሌሎች እንዳደረጉት ጎንደርን የማተራመስ አቅም አይደለም ያጣው፤ ጥያቄው ህጋዊ ስለነበር በህግ እና በህግ ብቻ ስለሚተማመን በህግ ተስፋ የማይቆርጥ መሆኑ ብቻ ነው፡፡ የዚህን ህጋዊ አካሄድ ውጤት በቅርቡ አብረን እናየዋለን፡፡ ውሾቹ ይጮሀሉ ግመሉ ግን መንገዱን ቀጥሏል!
ዞሮ ዞሮ የቅማንት እና ሌላው የሰሜን ጎንደር ህዝብ ከአንድ የዘር ሀረግ ስለሚመዘዙ መቸም ሊለያዩ እንደማይችሉ ተገንዝባችሁ እነመሳይ ጉንጭ አልፋ ቱሪናፋችሁን ብታቆሙ መልካም ነው፡፡ የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር እና የማንነት ጥያቄ ሙሉ መብቱ የቅማንት ህዝብ እንጅ የማንም ግፊት እንደሌለበት ልትገነዘቡ እውዳለሁ፡፡ ቅማንትን መቸም ቢሆን ቅማንት ከመሆን የሚያግደው አንዳችም ሀይል እንደሌለ ልትገነዘቡ አወዳለሁ፡፡
ቸር ይግጥመን

Posted in Agaw Kemant | 2 Comments

Historian Professor Haile Larebo in His Interview with ESAT Who Appreciates Ethiopian History Says People of Gojjam and Begemdir Are Agaws

London ESAT Studio. Professor Haile Larebo in his lengthy interview (Part-1 & Part-2) with ESAT, entitled “Who Are Ethiopians” on January 10, 2017, Appreciated the Ethiopian History. The Professor described the name Ethiopia is an abstract idea that can bind us, like the presence of God who is available to all, not associated with just a single ethnic. The Ethiopian nation is ancient. It is there since the time memorial, with the exceptions of size differences. Ethiopia has 6,000 years of history, at least 3,000 years of written history.

He also stated northwestern Ethiopia’s ethnic characteristics. He said, the people of Gojjam and Begemdir are Agaws, not Amharas, Empower Tewodrows is a Quaran, Kemant not Amhara. He justified his statement further, both main historical sources, Chronicle of Ethiopian Kings (የነገሥታት ዜና መዋል) and Arabic literature recorded Ethiopia until the 19th century limited the Amharas presence to some areas of Wollo, didn’t include Gojjam, Begemdir (Gondar) Shewa and parts of Wollo. The last people are Agaws, the one who constituted Zagwe Dynasty. The people these regions have ultimately become Amharic speakers as a result of the expansion of the central government influence, which used the Amharic as the working language of the state. He said also the Amaharic Language was created in the form of fission (lguramayil) and has become suitable language.

Professor Haile in his interview part-2 stated that Agaws are well known with their creativity not only in Ethiopia, they are known worldwide. In Ethiopia, the Agaws discovered grain plants:  barley, teff, telve  (oil seed) and invented injera baking. He added, today these foodstuffs and practices are assets of all Ethiopians. Follow the link to watch the video:

ESAT Issued Statement (Update January 27)

ESAT on January 26 stated it had realized that there were a considerable number of Ethiopians who felt unhappy with the interview expressions with Professor Haile Larebo on the history of Ethiopia. It added the expressions went to a level that can affect people’s dignity.  The ESAT described it such mistakes are common even experienced media beyond developing media. It promised that it would be sensitive for the future not repeat similar errors. It said as the matter of policy, anything expressions by individuals are the position of individuals not necessarily the stand of the ESAT.

The ESAT didn’t specify the expression that caused outrage from its viewers.  Observers informed wlka that the ESAT statement was related to the professor’s statement regard to Oromo, especially Harere Oromo. One of Oromo persons expressed his outrage on Youtube.com on the issue (January 25). The same speaker added his disappointment on the presumable preference of the use of the word “GALLA” over Oromo. Another speaker on Ytutube was critical on the Professor Haile’s use of the term pastoral (regne).

Professor Haile Larebo Gives Clarifications (updated on January 29)

Professor Haile gave clarification, January 29, on his use of the “pastoral” (regne) in the reference to the Oromo history. He said he used the term in a positive aspect to illustrate the Oromo people’s original lifestyle before their progress into a higher role in the history of the country. He added, he didn’t apply the definition to insult or dishonor the Oromo people, yet refrained commenting on other two related points raised by the Oromo critics.

Posted in Agaw Kemant | 2 Comments

Voice of Wag Shum Gobeze of Lasta Lalibela

The following article was initially posted on Facebook by Wag Shum Gobeze on January 17,2017

Wag Shum Gobeze of Lasta Lalibela

Wag Shum Gobeze of Lasta Lalibela

አማራ አገው ነው ስትባሉ ለምን ይከፋችኀል?
አገው አማራ ነው ስትሉ ደስ ይላችሁና አገው አማራ ነው ስትባሉ ትክረፋላችሁ፡፡ ከናንተ የኛ ልብ ሰፊ ሆነና በሰከነ መንገድ ስንናገር አካኪ ዘራፍ ብላችሁ አማራ ነገድ ነው አማርኛን ፈጥሯል፡፡ አገው አናሳ ነው ስትሉ ትሰማላችሁ እላፊ ቃላትን በመጠቀምም የምትሳደቡ አላችሁ በተለይ ቤተ አማራዎች፡፡
እኛ የአገው ልጆች የአንድነትን ጥቅም በደንብ እናውቃለን፡፡ በዚህም ከአማራ ጋር አንድ ህኖ ታላቅ መሆንን እንመርጣለን፡፡
ልትዘነጉት የማይገባው ግን ወደፊት ለሚያጋጥም ማንኛውም ነገር መልሱ ዲምቢልቢ ብቻ ሊሆን እንደሚገባ ማወቅን ነው፡፡ ይህን ያልኩት አማራ ነን የምትሉ ወንድሞቻችን የሰለሞናዊውን ወይም ከይኩኑ አምላክ ቡሃላ ያለውን ታሪክ ትወዱታላችሁ ባገኛችሁት አጋጣሚ ሁሉ ታሞግሳላችሁ፡፡ እናንተ ብቻም ሳይሆን እኛ አገዎችም ከኃይማኖታችን ጋር በተገናኘ እናወድሳለን፡፡ 
እኛ ከዚህ ቡሃላ ልንከተለው የማንችለው ነገር አለ እሱሞ የአባቶቻችንን የዛጉዌ ታሪክ እንዲከበር እንፈልጋለን፡፡ የዛጉዌ ስረዎ መንግስት በጥቂት ጎጦች ሊመሰረት እንደማይችል ልባችሁ ያውቀዋል፡፡ ያን ትልቅ መንግሥት የገነባው ህዝብ ዛሬም በሌላ ማንነት ውስጥ ሆኖ አለ፡፡ እኔ ራሴን እንደመወከሌ የአገው ልጅ መሆኔን አስረግጬ እናገራለሁ፡፡ አፍ መፍቻየም አባቶቼ የፈጠሩት አማርኛ ነው፡፡ አገውኛ መናገር አገው መሆንን አያሳይም፡፡ አገውነት ደም ነው፡፡ አገውነት ክደህ የኖርከውን የነ ቅዱስ ላልይበላ ልጅነት መቀበል ነው፡፡ … አማራነትን ጠልቼ አይደለም አገውነቴን የተቀበልኩት፡፡ ጭንቅላቴ ሲበስል የአባቴን ማንነት ስለተረዳሁ ብቻ ነው፡፡ 
ነገ ምን እንደሚፈጠር ማንም አያውቅም!! 
11 ነገስታቶቼን አገው አድርገህ ታሪካቸውን ደብቀህ ላስታ አማራ ነው ስትለኝ ለኔ ጥላቻህ ነው የሚታየኝ፡፡ የላስታ ህዝብ ማንነቱን እኔ ወይም አንተ አንነግረውም:: … በጊዜ ሂደት ግን እውነት አሸናፊ ናትና ሁሉም ራሱን ያገኛል፡፡
እኔ የኩሽ ዘር አገው ነኝ፡፡
እኔ በእግዚአብሔር ዘንድ ተመርጦ ዳግማዊ እየሩሳሌምን ያነጸው የላሊበላ ልጅ ነኝ፡፡ በሱ ልጅነቴ እኮራለሁ፡፡ 
በሰለጠነ መንገድ ለመነጋገር ዝግጁ ነኝ፡፡
የማንንም ማንነት አልጋፋም የኔም ሲገፋ አልወድም፡፡

Posted in Agaw Kemant | 1 Comment

Agaw Democratic Party Chairman and Other Executive Released

According to a reliable local source, Mr. Andualem Tilahun, Agaw Democratic Party/AgDP Chairperson, and the other Executive member Mr. Molla Wassie had been released. Mr. Tilahun freed on December 31, 2016, and Mr. Wassie released 9-days ahead of his fellow Chairperson.

The Chairperson of Agaw Democratic Party/AgDP, Mr. Andualem Tilahun had been in detention since August 24, 2016, following the wave of the anti-government protest in the region. Wassie arrested on October 23, 2016.  Their party had been declaring their innocence on the international media such as AFP and repeatedly requesting the federal government for their release. Both Mr. Tilahun and Mr. Wassie reportedly innocent, the government has not found any evidence for their involvement in the anti-constitutional revolution.

The AgDP’s colleagues expect the release of the remaining junior party members. As one commentator put, some of them are just framed by their opponents just for being careless otherwise, they must possess the intelligence of a rooster to participate in the anti-Agaw, ant-Tigrian, anti-Protestant and ant-Moslem revolution.

Posted in Agaw Kemant | 3 Comments