Fighting Takes Place in Kemant Province, Gondar, Ethiopia

According to reliable sources want to remain in anonymity from Gondar City and Bahir Dar, fighting took place in Chilga District, 40 km, the west of Gondar City, November 12 through 14, 2015. Fighting erupted after regional security forces murdered 19 children and elders in the Aykel town and surroundings. The same sources reported that in 3-days confrontation, 90 regional army troops lost their life. The area is now under the federal government control. The federal government monitoring the area had opened called “Peace Conference” on November 17, which expected to last for 3-days.
As reported in the previous wlka news, Kemant activists coordinated constitutional demand for self-rule had been confined in harsh detention centers throughout the region and some of them were murdered. In 2014, more than 60-activists held in two detention centers. Since May, 26, 2015, more than 30-activists have been confined in Chilga Detention center, 8-activits had been killed, dozens of people sustained severe injury on gunshot by a security force, eventually disabled or died , 400 people displaced and about 500 people under hiding or forced to be fugitive. Just before the May election, members or supporters of Agaw Democratic party mistreated for their political affiliation: 50-people were detained for weeks, two farmers’ houses were demolished among them were 27 young people who vigorously worked hard for the party’s election.

Posted in Agaw Kemant | 5 Comments

Ethiopia Government Executes 5-Kemants, Released 4-Kemants and Keeps Others in Detention Center

According to a source from Aykel, wants to remain in anonymity. In the past weekend, the Ethiopia Government security force led by Dessie Asemie, Regional Militia Commander executed five Kemant activists involved in self-rule demand on a basis of Constitution of Ethiopia. The report cannot be independently verified due to access restriction. Execution is reportedly took place in remote area called Geingie, the west of Aykel town, North Gondar. In the early June 2015, more than 10-Kemants were killed by the security forces, some of them murdered while in their houses. Eight others whom were seriously injured deprived medical treatment by the regional officials and eventually died. One of the victims was in hiding before his execution. He was handed over to the region government security by the Ethiopia opposition force fighting the EPRDF. They are the same opposition forces collecting money from Kemant Diaspora to fight the EPRDF forces. The enmity of the Ethiopia opposition force to Kemants can be witnessed from ESAT’s and VOA’s Amharic Service news coverage, one is biased and the other entirely ignored respectively.
On the other hand, 4-Kemants have been released after 3-months of detention without due trail. Other remained in the detention center. In Chilga County alone there are 21-Kemants in detention since the May 2015 election.

Posted in Agaw Kemant | 4 Comments

A Lawyer Wants to Take Kemant Genocide to International Court

Wlka has received reliable information a lawyer from New York wants to take the international court genocide against Kemants in North Gondar and its environs. The lawyer reportedly said that he found information crime against Kemants from East Africa Human Rights Defenders Project publication and wlka. However, he believes that the evidence he has so far in his hand is not complete to initiate a legal charge. He requires detail information including:
1. Number of causality
2. Identities (names) of victims: deaths, injuries, detentions and displacements.
3. The date the crime was committed.
4. The place the crime was committed.
The same source quoted him, there are more than 1,000 Kemant community members in the US. “They are disorganized and low in confidence”. If these Kemant community members were committed to security of their people, they could contribute some fund and hire any international lawyer group and take to the international court. He said, Kemants has a good reason to initiate the international attention since Ethiopian Government failed to bring suspects to justice. He also described once identities of suspects are disclosed, they and their relatives are prohibited to immigrate or travel to the US. Even if they enter into the US by some reasons, they can be charged in accordance the US law for the genocide they have been suspected.
Wlka cannot release the identity of lawyer because the source who sent this information insisted that the lawyer’s name to be remained in anonymity.

Posted in Agaw Kemant | 4 Comments

Security Source States 23 People died, 89 People Taken to Detention Center and More Than 500 Kemants Are Hiding

wlka received the following information from a regional security source wants to remained in anonymity. According to this source, campaign against Kemants has been overseen by Regional Commander Dessie Aseme and his junior commander Amsalu who is responsible to directing a local security force.
The statement reads, since June 13 through 30, 2015, in District of Chilga, 23 Kemants killed most of them are killed while they were at their home. So far 89 people have been taken to unknown detention center; more than 500 people escaped just before arrest. The statement in the Amharic language does not say anything about situations in other districts.
The statement also claimed Kemants actually were unable to hold demonstration as planned. Their demonstration was planned for June 14, but a regional security force stormed house to house on the eve and the demonstration was aborted.

In related news, the Ethiopian legislative body, known as House of Federation passed a bill on June 24 clearing way for self-rule in all Kemant areas, comprise of 8-9 districts. The current House resolution obviously overrides the previous regional council decision that attempted to restrict the Kemant self-rule in two districts only, better known as 42-kebel rule.

However, some observers questioned the objectivity of the bill, because it authorizes the Regional Government for implementation. Since the regional government is not a neutral body, actually locked in warfare with Kemants for the past 6-years, how it can implement the bill without distortion is the question of many people.

Human rights violations in the Kemant areas has deteriorated, especially since the past two years. With exceptions of Oromo websites and blogs in Diaspora, Ethiopian related media governmental and non-governmental, including VOA Amharic Service and Radio German do not report human rights violations in the Kemant areas. According to some sources, these media believe that Kemants are struggling for restoration of Orit/Judaism, what is called worship of Abraham and should be punished. Also, human rights organizations failed to document on the Kemant issue. A man from Gondar City called Gadlu G in his nickname said, unfortunately, HUMAN RIHGTS WATCH AFRICA is part of the scheme probably innocently due to some of its deceptive employees. The watch has never documented a single report on the Agaw-Kemant case, and he questioned political neutrality of HRWA, well recognized the international body.

Posted in Agaw Kemant | 9 Comments

Agaw Democratic Party (AgDP) Executive Committee Holds Emergency Meeting and Makes Calls on Ethiopian Government and International Community

Ag DP Executive Committee held an emergency meeting last night to discuss on death and injuries sustained against the Kemant people, in North Gondar, June 12 to 14, 2015. The committee heard reports obtained from varies media, that has indicated the death of 7-civilians and confirmed 8-people whom sustained serious injury are in critical conditions. Others have been taken into an unknown detention center. The communiqué reads, it has not yet able to determine the total victims and urges officials to investigation.
After evaluating the whole situations, the communiqués condemned any form of violence in the North Gondar and has made call on the Government of Ethiopia as follows:
1. Independent Investigation Commission to be designated by the parliament, People’s Representatives and the commission to conduct an independent investigation.
2. These victims in the critical conditions to be provided immediate medical treatment.
3. These party, or committee members and ordinary people abducted and taken to unknown destination to be released immediately.
4. Those offenders to be tried at independent court following the investigation.
5. The international community to give due attention to North Gondar as it has become the center of human rights violations as was once against Ethiopian Jews.
6. Find durable constitutional solutions for Kemant people self-rule demand.
7. The communiqué also calls on anyone refrain from any form of violence and stick to peaceful resistance.
This communiqués was issued on June 15, 2015 from Gondar City

Posted in Agaw Kemant | 4 Comments

Breaking News: More Than Ten Kemants Shot to Death

The information forwarded to wlka states that more than 10 Kemants shot to death in Chilga District, North Gondar. Information had been sent this afternoon, it has not yet displayed the identity of individuals and other details. Some unconfirmed source claimed more than 100 people critically injured. wlka has no resource to send its informant to the scene area. It is impossible to communicate in the area. If you know details, you can send information directly to wlka including their names. Do not send your information to any person, wlka will not receive it.

Update: On Kemant People Death and Injury (June 15)

A source from Gondar City Police Department, who wants to remain in anonymity has provided the following updates:
• The death of 7 people confirmed.
• Other 8 people in critical conditions and admitted to Gondar Hospital, but not treated due to order from officials, expected to die.
There is conflicting report regard to the following individuals:
• Mr. Kassie Godo, AgDP party’s activist
• Mr. Fentahun, another AgDP activist and candidate for the past May 2015 election.
• Mr. Kassie Abera, a Kemant Committee member
• Two elders from the Aykel town
Some people claimed Mr. Kassie Godo was abducted on June 12, just before midnight, and his whereabouts is not known. Others say five of persons under police search for their attempt to organize demonstration.

Update on June 17:
In related news, Blue Party’s last month candidate, Mr. Samuel Awoke died in Debre Markos, on June 15, 2015, after attacked by unknown persons. An opposition said, murder is politically motivated, the government described private related.

The replica of this report has appeared also on American Embassy Facebook Addis Ababa, under Wlka Bt. First you can find Wlka Bt Facebook and then direct to the embassy facebook.

Posted in Agaw Kemant | 3 Comments

Two Hours Ago 17 Young People, Supporters of Agaw Democratic Party Abducted by Security Force

Just two hours ago, 17 young people, supporters of Agaw Democratic Party have been abducted by a local security forces. One of them was the party’s observer for tomorrow’s election; his name is Endashiw, an inquiry is underway to identify his last name. Abducted victims were forced to walk on bare foot to unknown destination. Abduction took place in Lay Armachiho District, the locality called Erebu Gebya, 32 km the west of Gondar City, Northwestern Ethiopia. The incursion has been reported to National Election Board of Ethiopia (NEBE), but so far no reaction from NEBE. Another young person detained last night in the same District (Woreda) was released this afternoon after long debate among security personnel to kill or not to kill him.

Update on May 24, 2015

Report sent to wlka on May 24, indicates 2 observers, Teshale Tafere and Zemena Mazena disappeared and 5-more beaten and detained in Chilga District. The detainees were seen bleeding. At Wogera, Chuge A (ha) voting station, the voting counting was completed before 5:00 pm. The AgDP owned the vote, but the ruling party and the board observers refused to accept the result, as a result there was dispute with AgDP’s observer, Mr. Dereja. At 6:00 pm, Mr. Dereja was taken to unknown destination. His family and the party is searching his whereabouts. The ruing party acted violently after 10 voting station was early counted and AgDP won these and others in the district.

Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

Armed Militia Goes House to House and Gives Death Threat to AgDP Election Observers

Ethiopia supposed to conduct a democratic election on the coming May 24, 2015. But, an armed militia force comprise of five men traveled house to house today, May 19, 2015 in Lay Armachiho Woreda (County), North Gondar, Ethiopia. The militia checked the houses of Agaw Democratic Party observers for May 24 election process. The armed militia gave death threat to the party’s observers. It claimed those who observe for the Agaw Democratic Party (AgDP) would lose their live if they go out on the day of election to vote or observe for the party. Armed men also declared there would be violence all voting stations the AgDP is contesting.
Before one week, threat was targeted to potential voters and activists, since the middle of the past week; the ruling party has intensified persecution against potential observers all over election districts. In Metema District, Zebach Kebele, Mr. Meleku Tesfaye in hospital treatment after sustained injury by a separate armed militia. Most of districts declined to assign the observers in fear of the observers’ security. The districts determined to register observers regardless of death threat involves Dangla, Lay Armachiho, Gondar Zurya and Chilga. Now, most of them are submitting resignations. The report has been submitted to the National Election Board of Ethiopia and Africa Union Delegates in writing and orally, but no action has been taken to address the problem.

Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

Power Shutdown and Jamming on Agaw Democratic Party’s Election 2015 Transmission

Agaw Democratic Party/AgDP was not able to broadcast its election 2015 message on March 4, 2015. The National Election Board of Ethiopia (NEBE) allocated for AgDP two TV schedules, each consists of 15-minutes. The first schedule was March 4, 2015 (Yekatit 26) on Amara TV immediately after 6:00 pm news. However, before five minutes of the party’s transmission, electric power was shutdown throughout Awi Province/Zone. The same thing happened also in four Gondar Zone districts, including Chilga County.

The power was available in the cities of Bair Dar and Gondar, but was too difficult to hear due to jamming. The party’s chairperson lodged compliant with a regional parties joint forum and NEBE. The forum characterized the move as a criminal act and condemned, but the NEBE has not taken any measures. The party’s members and supporters urged the party leadership appeal to the NEBE for an alternative broadcast schedule. In related news, a person who sent message to wlka in an anonymous condition claimed the power distribution in Ankesha-Gugusa woreda, one of Awi districts has been off since one month, but he added power disruption on March 4, 2015 in the other districts an active political sabotage not a technical problem.

The lately received report from Gondar City indicates that Mr. Muluken Wagnw a party member from Layarmachiho is in detention for the last 6-days. Zonal officials claimed National Election Board of Ethiopia’s law does not work in Gondar. He has been detained while he was giving out the party’s election manifesto.

Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

Agaw Democratic Party Withdraws its Nominee for Parliament for 2015 Election at Constituency of Bahir Dar City

A reliable source from Regional Election Board Branch Office sent message to wlka anonymously. On the 12th of February, the party’s Chairperson, Mr. Andualem Tilahun, sent a fax message to Bahir Dar City Election Board Secretariat requesting the cancelation of its only candidate in Bahir Dar City constituency who was Mr. Wasihun Mulaw. The candidate also made the similar correspondence with the city board. The city board was reluctant to accept the request till the official memorandum was sent from the secretariat. The contender was the party’s nominee for parliament/House of Representatives for May Election 2015.
Another source stated cancelation created different reactions. Some saw it as defeat before “shot” and others considered as a tactical decision since there are other four parties registered for constituency, which makes the winning chance slim. Some people speculate the action has been taken probably to increase other parties’ winning chance for some sort of expectations in the future.

Posted in Agaw Kemant | 2 Comments

AgDP Central Committee Issues Statement on Current Situation in Kemant, Gondar

Agaw Democratic Party/AgDP’s Central Committee at its regular session (on Nov. 15) at the town of Zege, Lake Tana, discussed the current turmoil in North Gondar, Kemant Province. It received a report on more than 100 school closure throughout the province in the past two weeks. On the other hand, it learned that some of schools have been reopened since Wednesday, but other remained close. The party expressed its concerned on the deteriorating situation and asked all involved parties to refrain from any act of violence. At the end of the session it has issued the following statements:
1. The current school closure is resulted from the government’s lack of due respect for its constitution. If the government has respect for the country’s constitution, it could treat the Kemant people, or Agaws in general on an equal basis and the Kemant’s constitutional quest for self-rule could have been guaranteed under Article 39. The party called on the government to stop percussion and address the Kemant’s demand without delay.
2. The communiqué stated that Kemant people have waged peaceful resistance for the past decay and they need to pursue only peaceful struggle to achieve their goals.
3. The communiqué stressed the murder of an unarmed citizen, Mr. Tegenawu Wolelawu and others, whoever is unacceptable. The party demanded an independent investigation and due justice including adequate compensation for the family members of the victims.
Finally, the communiqué demanded for equal treatment and justice to all citizens.

Posted in Agaw Kemant | 2 Comments

Call for Support for Continuity of wlka

Peaceful political struggle without media is entirely unthinkable. For the past 3-years, the Agaw people’s struggle, specially, Kemant’s struggle for self-rule and equality that took the attentions of many people could not happen at all without wlka. Indeed, wlka has done its professional responsibility as the online press media. Now days, it is facing enormous challenges for its continuity as the forum and provision of compatible services in the dramatically changing world. There are two major parameters wlka has encountered, financial and personnel who have to provide voluntary services indefinitely. At this point, there are only two unpleasant choices, either strengthen the existing media and pursue the resistance for liberty and constitutional rights, or give up, surrender to the oppressors and live in second class citizenship. If the choice is the former, the following measures must be taken for wlka’s effective continuity:
1. It has to be updated including domain modification and hardware upgrading on its base, to uphold its security and functional capacity.
2. Be able to pay transport and allowance for an informant who travels to field to collect first hand evidence.
Certainty, financial commitment is required to execute the project:

  • $6,790 for the system upgrading and enhancement including backup capability for offline availability;
  • $3,386 for allowance and transport cost for the informants per year;
  • $510 for contingency in the case of emergency for immediate life support. If any thing, like automobile accident happens on the informant while in the field;
  • TOTAL of $US 10,686 only.
  • You are kindly requested to support financially the project as you are keen to the liberty of the oppressed people. Also, share this information with those who have no access to the website. Then, please take initiatives and setup a steering committee that can collect fund from the country you are living. Then, communicate wlka in the same way, you send your articles and comments for publication. Leave your full address including e-mail, phone number with country code and name of city. Then, wlka will contact you for a further action. Thanks!

    Posted in Agaw Kemant | 3 Comments

    Betrayers of Kemant People: Beyene Asmare, Abebe Nigatu and Others

    by Birtu W

    Dear All,
    As you know very well Qemant people never had raised the quest of self-administration for the last 15 years immediately as EPRDF came to power. Qemant people believe in unity and understand its benefit more than anyone else. Immediately as EPRDF took the power, Kemant (Qemant) people was asked to request their self-administration but by then wider Qemant and the elite in particular rejected this idea and chose to live together with others in Gondar, and was a grand mistake.
    However, in those years economic, political and administration discrimination were consciously made upon Qemant. The partial treatment of Qemant was deep rooted similar to that of the Solomonide period. Gradually Qemant were pushed to the margin and remained passive in all political decision making roles. Rather they were made to take the lowest position in which they are unable to take part equally with their Amhara counter parts. Though finger counted individuals were seem to participate in the political circle, their position to play their own part were insignificant and almost none. This is systemic rules of the Amhara rulers designed to belittle Qemant and other non-Amhara members of ANDM/EPRDF.
    From the economic and social service perspective, Qemant people were marginalized due to accidental on purpose. For the last almost 20 years, no school, health center and road were constructed and accessed to the Qemant areas. Even the few existing social service institutions such as schools and health center constructed during Durg now gets demolished and become out of use as timely maintenance is not done to them. Currently, on average Qemant people travel about 20 km to get those meager services (health and education). Qemant lives in a mountains and undulated topography. This was done consciously by the past Amhara regime. As the result, Qemant farmers were requesting resettlement to relatively less dense and more fertile areas like Metema, Tach and Mirab Armachiho ten years back. However, the respond given to the people was that “your land is fertile and no need of resettlement for you.” To your wonder, people from Gaynit, Ebinat, Farta, Simada, Qorite, Wollo were transferred and resettled in those fertile lands. And yet Qemant youths were forced to work on those settler land as daily laborers. The worst of all these injustice, the Amhara Regional officials in general and Gondar Administrative head Ato Gizat Abiyu passed a killing rule to Qemant farmer not to move and practice farming be as share cropper, land renter, or laborer by going beyond their locality. And they named those farmer who farm out of their locality “mofer Zemet”. The pretext they put for this was to save the deforestation and unwise utilization of the land in those areas. However, the officials themselves were engaged in land looting and distributed the land to their relatives insatiately. The objectives of this act were to make Qemant poor and migrate to Sudan and beyond.
    The most worst thing that made to Qemant in those years was annexing Qemant identity and totally avoided from the list of Ethiopian nationality. As you might know (of course, you know it very well though it does not make any difference to you), during 2007 Housing and Population Census, Qemant were erased totally from the list and were made to be counted as part of Amhara. This time, the people have said “No.” For Qemant, this act was the last and worst temptation and blowing on the head. Of course, this action was really a “blessing in disguise for Qemant.” Qemant people were obliged to reverse this ethnocide act and started requesting its constitutional rights unanimously.
    As you (Diaspora Qemant and your masters) often said this was instigated by the hidden motive of Woyane (TPLF) in achieving its objective of invading the fertile land of Gondar by divide Gondar unity. But all this is your false assumption. It is ANDM that rule the Amhara region and made all regional decisions. All these were done by chauvinist Amhara officials.
    I won’t go to the details what were done to Qemant for the simple reason that they quest their identity. This time, you served as tool for the chauvinists and even went to the extent of contributing dollar to purchase riffle and bullet to be fired upon the innocent Qemant. Some very extremist and racist Amhara committee and Gondar Hibret members went to the extent that Qemant is an exotic people that came from Egypt and has no right to claim Gondar. They further said if Qemant want to live in Ethiopia, they told Qemant to keep silent and live annexed to Amhara. But if they persisting in saying that they are different from Amhara, we (Amhara) are forced to evacuate them to where they came (Egypt). I sent the full audio (CD) to Beyene what this extremists were saying in a meeting led by ANDM officials to Qemant.
    According to the plan you designed (Gondar Hibret), Qemant were grossly killed, evacuated and displaced from their land around Quara, Metema, Lay Armachiho (around Work midr, Mahin, Musebab) last year. Their property were looted, their house were burnt down, their children were kidnapped for a ransom. During last year alone ten Qemant people were kidnapped and being released by paying about 50 thousand birr as ransom per head on average. Rather than condemning this savage act you (Gondar Hibret) boldly said the worst would come yet unless Qemant abandon its constitutional claims. In contrary Gondar Hibret sue Qemant people for serving the “divide and rule” of woyane. The pseudo writers of Gondar Hibret like Andualem Tefera, , Amare Afele and those who serve as spoken mouth like Beyene Asmare and Abebe Nigatu accused Qemant for serving woyane as Banda. But in practice there is no banda like people who betray themselves.
    Almost two weeks back, November 24, 2015, innocent Qemant people, women and children were murdered by the Amhara officials order and by the gun you bought to them. Qemant people know very well the decision you passed during your teleconference in America the previous month. You decided to contribute any amount of dollar to be distributed to Amhara officials like Agegnehu Teshager, Gizat Abiyu to encourage them and work strong to reject Qemants quest. With the dollar you sent AgeGnehu Teshager and Gizat Abiyu bought 95 clash cove (and other hand machine) with its similar bullets and distributed to Gondar Hibret member at Aykel (Chilga Woreda) and used to kill innocent people at Chonchok, 20 km north of Aykel Town.
    Why you people often put Qemant against Gondar unity while some extreme Amhara (of course member of Gondar Hibret) boldly said in public that Qemant is not Gondarae and even Ethiopian? Didn’t you hear that people motivated by Gondar Hibre came fully armed to Aykele on November 23rd 2015 and made demonstration saying that “Aykel is not belonged to Qemant! They came from Egypt! Did you forget member of Gondar Hibret came to Tikle Dingay (lay Armachiho town) fully armed but for vain? Who were leading this operation? It was Amare Sete vice head of North Gondar Administration.
    If you are really unity lover, why you kept silent not condemning this war monger acts? Is it act, too, indicators of unity by your definition? Do you think unity will come in all these savage, chauvinistic attitude? Do you preach a kind of unity that aim perishing others (Qemant) and put one people everywhere? Why you so called Gondar Hibret people noise a cry of crocodile? Why you often accuse Qemant and Woyane behind this while Amhara officials declared war on innocent Qemant? Why don’t you heard saying Amhra government declare war on Qemant? Why Woyane? You know why you often accuse TPLF for the wrong doing of ANDM officials? You are one and same in aiming to committing genocide upon the Qemant people!
    Specially, you Qemant individuals (Beyene Asemare Abebe Nigatu and those I didn’t mention your names here), I beg you in the name of Qemant people not to be a tool for the hidden motive of some chauvinists who work day and night tirelessly to make Qemant their slaves by snatching their small lands. Rather please help your people to access education, health and other services like others.

    Posted in Agaw Kemant | 1 Comment

    Genocide Continues against Kemant People in Ethiopia, North Gondar to Stop Constitutional Demand for Self-Rule

    by Tilahun Jember
    የደርግ መረን የለቀቀ ፋሽታዊ አገዛዝ የኢትዮጵያን ብሄር-ብሄረሰቦች አንገፈገፈ፡፡ ግፉም ብሄር-ብሄረሰቦችን ቆርጠዉ ለመብታቸዉ እንዲታገሉ ገፋቸዉ፡፡ ትግሉም በምሁሩ ተመራ፡፡ ዩኒቨርስቲዎች ሳይቀሩ የትግል መፈልፈያ ሆኑ፡፡ ምሁራን ከዩኒቨርስቲ ትምህርታቸዉን እያቋረጡ ወደ ጫቃ መግባት ግድ ሆነባቸዉ፡፡ ገበሬዉም ዋናዉ የትግሉ አካል ሆነ፡፡ ይህ ነዉ የማይባል የእርስ በርስ ጦርነት ተካሄደ፡፡ በቃላት የማይገለፅ በሰዉና ንብረት የሚገመት መስዋዕት ተከፈለ፡፡ በመጨረሻም አምባገነን የደርግ አገዛዝ በሰፊዉ ህዝብ ተጋድሎ ተገረሰሰ፡፡ ኢህአዴግም አዲሱን ስልጣን ተረከበ፡፡ የሽግግር ቻርተር ፀደቀ፡፡ የብሄር-ብሄረሰቦች መብት ትልቅ እዉቅና በሽግግሩ ቻርተር ተሰጠዉ፡፡ አዋጅ ቁጥር 7/1984 ክልሎችን አዋቀረ፡፡ በዚህ አዋጅ መሠረት ክልሎች ሲዋቀሩ ከብሄር-ብሄረሰብ መብት ፅንሰ-ሃሳብ ሳይወጣ ነገር ግን ለተወሰኑት ብሄር-ብሄረሰብ ህጋዊ እዉቅና ሲቸር ለቀሪዎች ደግም ቅማንትን ጨምሮ አይመለከታቸዉም ተባለ፡፡ ቀጥሎም አሁን በስራ ላይ ያለዉ የፌዴራሉ ህገ-መንግስት በ1987 ዓ.ም ፀደቀ፡፡ አብዛኛዉ የህገ-መንግስቱ ክፍል ስለ ብሄር-ብሄረሰቦች መብትና እዉቅና ያወራል፡፡ ካለብሄር-ብሄረሰቦች መብት እዉቅናና መከበር ዉጭ ኢትዮጵያ ምንም አይደለችም በሚለዉ ፍልስፍና የተቀረፀ ህገ-መንግስት ሆነ፡፡ ይህ ህገ-መንግስትም በአንቀፅ 39 እና 47 ስር ብሄር-ብሄረሰቦች ያላቸዉን ገደብ የለሽ መብት (ተገንጥለዉ የራሳቸዉን ልዑላዊ አገር እስከመፍጠር ድረስ) ሰጠ፡፡ የፌዴሬሽን ም/ቤትም ዋና የቤት ስራዉ በብሄር-ብሄረሰቦች መብት መከበር ላይ ያጠነጠነ እንዲሆን ስልጣንና ተግባር ተሰጠዉ፡፡
    የስልጤ ብሄረሰብ የማንነትና የራስ አስተዳደር ጥያቄ በ1992 ዓ.ም ገደማ አቀረበ፡፡ የራስ አስተዳደር ጥያቄን በተመለከተ እንዴት እንደሚመለስ ህገ-መንግስቱ በቂ ምላሽ የሚሰጥ ቢሆንም ማንነትን በተመለከተ ግን ቀጥተኛና ግልፅ ምላሽ ለመስጠት የሚያስችል አንድም አንቀፅ ከህገ-መንግስታችን ጠፋ፡፡ በኋላም የህገ-መንግስት አጣሪ ጉባኤ (council of constitutional inquiry) እያንዳንዱን የህገ-መንግስት አንቀፅ አገላበጠ፡፡ ህገ-መንግስታዊ ትርጉም ሰጠ፡፡ ለማንነት እዉቅና ሳይሰጥ ወይም የማንነት ጥያቄ መጀመሪያ ሳይመለስ የራስ አስተዳደር ጥያቄ ሊመለስ አይችልም የሚል ድምዳሜ ላይ ተደረሰ፡፡ የስልጤን ብሄረሰብ የማንነትም ሆነ የራስ አስተዳደር ጥያቄ የደቡብ ብሄር-ብሄረሰቦችና ህዝቦች ክልል መንግስት ባግባቡ መፍታት ስላቃተዉ በቀረበዉ ጥያቄና ቅሬታ ላይ የፌዴሬሽን ም/ቤት በሰፊዉ መከረ፡፡ ከዚያም አቅጣጫ አዘል ዉሳኔ በማሳረፍ የደቡብ ክልል መንግስት ራሱ የቀረበለትን ጥያቄ እንዲመልስ ተባለ፡፡ ነገሩ አልሆን ብሎ ደም አፋሳሽ ግጭት ካስከተለ በኋላ የህዝበ-ዉሳኔ (refurrendum) መብት እንደአማራጭ ተቀባይነት አገኘ፡፡ የስልጤ ህዝብ በሚስጥር ድምፅ እንዲሰጥ ተደረገ፡፡ በመጨረሻም የስልጤ ብሄረሰብ ዉስጣዊ ነፃነቱን በህዝበ-ዉሳኔ አረጋገጠ፡፡ በወቅቱም የስልጤን ብሄረሰብ መብት አንግበዉ ሲንቀሳቀሱና ሲያንቀሳቅሱ የነበሩ ታጋዮች (ለምሳሌ ሬድዋን ሁሴን) የስርዓቱ ዋና ደጋፊዎች ናቸዉ ተባሉ፡፡ በብልሃተኛዉ ክቡር አቶ መለስ ዜናዊ (አፈር ይቅለላቸዉና) አመራር ሰጭነት እንደነ ሬድዋን ሁሴን ላሉት የስልጤ መብት ታጋዮች በፌዴራል ደረጃ ቁልፍ የአመራር ቦታ ተሰጣቸዉ፡፡
    የስልጤን የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ ተከትሎም አዋጅ ቁጥር 251/1993 በህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ፀደቀ፡፡ ይህ አዋጅ ህገ-መንግስቱ ያልመለሳቸዉን በስልጤ ህዝብ ጥያቄ ወቅት የተነሱትን ጉዳዮች በሚመልስና ወደ ፊት በማንኛዉም ህዝብ በኩል ሊነሳ የሚችለዉን የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ ለማስተናገድ የሚያስችሉ ስነ-ስርዓቶችን የያዘ ህግ ሆኖ ተቀረፀ፡፡ በአማራ ክልል ዉስጥም የአርጎባ ብሄረሰብ በዚህ አዋጅ መሰረት የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ አቀረበ፡፡ ክልሉም በአዋጅ ቁጥር 130/1998 መሠረት የአርጎባን ብሄረሰብ የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ ሙሉ በሙሉ መለሰ፡፡
    የቅማንት ብሄረሰብ የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄም አዋጅ ቁጥር 251/1993 ባስቀመጣቸዉ መስፈርቶች መሠረት ለክልሉ መንግስት ቀረበ፡፡ በእየደረጃዉ የሚገኙ የክልል መንግስት አካላት ጥያቄዉን የጎሪጥ ተመለከቱት፡፡ ናቁትም፡፡ ቅሜም እንኳን የጥያቄዉን መንገድ አገኘሁት እንጂ ላልመለስ ማሃላ አለኝ ብሎ ትግሉን ቀጠለ፡፡ የትግሉን መስመርም በሰላማዊ፣ዴሞክራሲያዊና ህጋዊ መርሆች ላይ የተመሠረተ አደረገ፡፡ ሁሌም በጡንቻና በጠመንጃ ከሚታመንበት እና የትምክህት አስተሳሰብ ስር ሰዶ የገነገነበት አገረ-ጎንደር ላይ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ሠላማዊ ትግል (non-violent struggle) ልምምድ ተካሄደበት፡፡ ሠላማዊ ትግሉ እየገፋ ሲመጣ የአማራ ክልል መንግስት በስዉርም ሆነ በግላጭ ማፈን ጀመረ፡፡ የተሞከሩ የአፈና ስራዎች ወይም ሴራዎች ሁሉ በሰላማዊ ትግል ስልት ከሸፉ፡፡ የክልሉ መንግስትም ለቅማንት የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት አራት (4) ጊዜ አስጠና፡፡ በመጨረሻም አይደለም የራስ አስተዳደር ጥያቄዉ ሊመለስ ቀርቶ የማንነት ጥያቄዉም ተድበስብሶ ተወሰነ፡፡
    የቅማንት ህዝብም በሠላማዊና ህጋዊ ትግል ያምናልና አዋጅ ቁጥር 251/1993 በሚያስቀምጠዉ መሠረት ለፌዴሬሽን ም/ቤት የቅሬታ ይግባኝ አቀረበ፡፡ የፌዴሬሽን ም/ቤት በይግባኙ ላይ ምላሽ ለመስጠት ዘገዬ፡፡ የቅሬታ ሰላማዊ ሰልፎች መካሄድ ጀመሩ፡፡ ጀግናዉ የጭልጋ ህዝብ አይከል ከተማን በማጥለቅለቅ የነበረዉን የፍርሃት ድባብ ሰበረዉ፡፡ ቀጥሎም በታሪካዊቷ ጎንደር ከተማ መላዉ የቅማንት ህዝብ የተሳተፈበት አስደናቂ ሰላማዊ ሰልፍ ተካሄደ፡፡ አሞተ ኮስታራዉ የአርማጭሆ ህዝብ ጎንደር ላይ የተደረገዉን ሰላማዊ ሰልፍ ለማድመቅ ሌሊቱን ሁሉ በእግሩ ሲጓዝ አደረ፡፡ እነዚህን ሠላማዊ ሰልፎች ተከትሎ የፌዴሬሽን ም/ቤት አጥኚ ቡድን አዋቅሮ ወደ ቅማንት ክልል ላከ፡፡ የተላከዉ አጥኚ ቡድንም የአጠናን ስርዓትን ተከትሎ ፍፁም ገለልተኛ በሆነ መንገድ በቅማንት ህዝብ ክልል ዉስጥ እያጠና ባለበት ወቅት በአማራ ክልል መንግስት ዉስን ባለስልጣናት ሴራ በላይ አርማጭሆ ወረዳ ትክል ድንጋይ ከተማ ለበርካታ ዓመታት ተተክሎ የቆዬን በቅማንትኛ ቋንቋ እንኮ ዳንግዝቲዉ–እንኳን ደህና መጣችሁ በሚል የተፃፈን ታፔላ እንዲነቀል በማድረግ ህዝቡን ስሜት ዉስጥ እንዲገባ አድርገዉ አመፅ አስነሱ፡፡ ይህን አመፅ ሰበብ አድርገዉ በጅምላ የቅማንትን ኮሚቴ አባላት በሌሊት አሳፍነዉ ከቅማንት ክልል ዉጭ ወስደዉ ደባርቅ ወረዳ ላይ አሰሩ፡፡ በተመሳሳይ ወቅት ጭልጋ ወረዳ ላይ የፌዴሬሽን ም/ቤት አጥኚ ቡድን ጥናቱን ለማካሄድ በዝግጅት ላይ እንዳለ የኮሚቴ አባላትን ግፍፍ አድርገዉ ዳባት ወረዳ ላይ እንዲታሰሩ አደረጉ፡፡ በዚህ ወቅትም መተማ ወረዳ ላይ አስጨናቂ ሰላማዊ ሰልፍ ተካሄ፡፡ በርካታ የኮሚቴ አባላትና ሌሎች የሰልፉ ተሳታፊዎች ተጋፈዉ ደረቅ ጣቢያ ላይ ታስረዉ ስቃያቸዉን አዩ፡፡ የፌዴሬሽን አጥኚ ቡድንም የገጠመዉን ፈተና (challenge) ተጋፍጦ ጥናቱን አጠናቆ ተመለሰ፡፡ ይህ አጥኚ ቡድንም በቅማንት ህዝብ ላይ እየደረሰ ያለዉን የማንነት ጭቆናና አፈና ባይኑ ተመልክቶ ተመለሰ፡፡
    በጅምላ ያለምንም ወንጀል የታሰሩት ቅማንቶች ያለምንም ፍትሃዊ ፍርድ በስቃይ ማቀቁ፡፡ ቀሪዉ ያልታሰረዉ የቅማንት ኮሚቴ ቅሬታ የሚያሰማ ቡድን በፍጥነት አቋቁሞ ስራዉን ጀመረ፡፡ ቅሬታ የሚያሰማዉ ቡድንም ከዞን ጀምሮ እስከ ፌዴራል ድረስ ተንቀሳቀሰ፡፡ ክልል ላይ በተለያየ ምክኒያት ጀሮ የሚሰጥ አካል ባይገኝም ፌዴራል መንግስት ላይ ግን ተስፋ የሚሰጥ ነበር፡፡ ለሚመለከታቸዉ የፌደራል መንግስት አካላት ሁሉ የቅማንት ህዝብ ጥያቄ ህገ-መንግስታዊ እንደሆነ፣ትግሉ በሠላማዊና ህጋዊ መንገድ ብቻ እየተመራ እንደሆነ፣ በቅማንት ህዝብ ላይ በማንነቱ ምክኒያት እየደረሰበት ያለዉን ግፍ የፌዴሬሽን ም/ቤት አጥኚ ቡድን ሊመሰክረዉ እንደሚችልና ያለአግባብ በጅምላ ታፍነዉ ከቀያቸዉ ዘመድ አዝማድ ከማይጠይቃቸዉ ቦታ ተወስደዉ የታሰሩ ቅማንቶች እንዲፈቱ ፖለቲካዊ መፍትሄ እንዲሰጠዉ አቤቱታ ቀረበ፡፡
    ከትንሽ ቀናት በኋላ ያላግባብ የታሰሩ ልጆቻችን ይፈቱ በሚል በተማሪዎች የተመራ ድንገተኛ ህዝባዊ አመፅ ጭልጋ ወረዳ ላይ ፈነዳ፡፡ የቅማንት ህዝብ ተወካዮች ከክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ከክቡር ገዱ አንዳርጋቸዉ ጋር ባህር ዳር ከተማ ላይ በወቅቱ ጉዳይ ላይ በተመሳሳይ ቀን ዉይይት አካሄዱ፡፡ ከብዙ ዉይይት በኋላ ጎንደር ከተማ ላይ ከቅማንት ህዝብ ተወካዮች ጋር በቀጣይ ሳይዉል ሳያድር የጋራ ዉይይት እንደሚደረግ አቶ ገዱ አንዳርጋቸዉ ቃል ገቡ፡፡ በማሃል ተራ በተራ የታሰሩ ቅማንቶች እንዲፈቱ ተደረገ፡፡
    ቃል በተገባዉ መሠረትም አቶ ገዱ አንዳርጋቸዉ ከቅማንት ተወካዮች፣ከመንግስት አመራሮችና ከሌሎች ብሄር-ብሄረሰቦች ተወካዮች ጋር አንድ ቀን የፈጀ የጋራ ዉይይት በጎንደር ከተማ ጎንደር ዩኒቨርስቲ ሳይንስ አምባ አዳራሽ ተደረገ፡፡ በዚህ ዉይይት በርካታ ሃሳቦች ተነሱ፡፡ የሰሜን ጎንደር ዞን አስተዳዳሪ የሆኑት አቶ ግዛት አብዩ ምንም አይነት ሃሳብ ሳይሰጡ ወጡ፡፡ የጭልጋ ወረዳ፣የላይ አርማጭሆ ወረዳና የመተማ ወረዳ አመራሮች በወረዳ አካባቢ የሚገኙትን የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴ አባላትን አጥብቀዉ በማዉገዝ ያለባቸዉን የአመራር ግድፈት ለመሸፋፈን ሞከሩ፡፡ ህግ የማስከበር ግዴታ እንዳለባቸዉ በመግለፅ ቅማንቶችን እንዲታሰሩ ማድረጋቸዉን ጭምር በማረጋገጥ ሞገቱ፡፡ የቅማንት ተወካዮችም በበኩላቸዉ ከዞን እስከ ቀበሌ ድረስ ያሉ አመራሮች የሚፈፅሙት ኢ-ህገመንግስታዊ ድርጊት እንጅ የቅማንት ጥያቄ በሠላማዊና ህጋዊ ትግል አግባብ እየተመራ መሆኑን ተከራከሩ፡፡ ከሌሎች ብሄር-ብሄረሰቦች ተወካዮች በኩልም ሚዛናዊ የሆኑ አስተያየቶች ተሰጡ፡፡ መንግስት የቅማንቶችን ህገ-መንግስታዊ ጥያቄ ሳይዉል ሳያድር እንዲመልስ፤የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴም ያለአግባብ የሚንቀሳቀሱ አባላትን በማረም በሰላማዊና ህጋዊ መንገድ ትግሉን እንዲመራ አሳሰቡ፡፡ በመጨረሻም አቶ ገዱ አንዳርጋቸዉ በመደምደሚያቸዉ የተነሳዉ የቅማንት የማንነት ጥያቄ ህገ-መንግስታዊ እንደሆነ፣ በህግና ስርዓት መመራት እንዳለበትና በእየደረጃዉ የሚገኙ የመንግስት አመራሮችም አብዛኛዎቹ የቅማንት ኮሚቴ አባላት ጥሩዎች በመሆናቸዉ አብረዉ በጋራ መስራት እንዳለባቸዉ አሳስበዉ ዉይይቱ ተቋጨ፡፡
    የፌዴሬሽን ም/ቤት አጥኚ ቡድንም ያጠናዉን ጥናት ከከለሰ በኋላ ለተጨማሪ መረጃ ስብሰባ ወደ ቅማንት ህዝብ አካባቢ ለመሄድ በዝግጅት ላይ እንዳለ የክልሉ መንግስት ጣልቃ በመግባት እኔዉ ራሴ ለቀረበዉ ጥያቄ የፖለቲካ መፍትሄ እሰጠዋለሁ በሚል ስትራቴጅ በይግባኝ የፌዴሬሽን ም/ቤት ይዞት የነበረዉን ጉዳይ መልሶ በእጁ እንዲገባ አደረገ፡፡ በዚሁ ወቅት የተማሪዎች ትምህርት የመዝጋት አመፅ እና የገበሬ ጠገነ ወለላዉ በግፍ መገደል ከባድ ዉጥረት ፈጠረ፡፡ ከዚያም በአቶ ገዱ አንዳርጋቸዉ ሰብሳቢነት አሁንም በተለመደዉ በጎንደር ዩኒቨርስቲ ሳይንስ አምባ አዳራሽ ከቅማንት ህዝብ ተወካዮች፣ ከአማራ ህዝብ ተወካዮችና ከመንግስት አመራሮች ጋር አንድ ቀን የፈጀ ዉይይት ተካሄደ፡፡ አቶ ገዱ አንዳርጋቸዉም ብአዴን እንደ ድርጅት ራሱን ገምግሞ ለቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ጥያቄ ፖለቲካዊ መፍትሄ ለመስጠት እንደወሰነ አስታዉቀዉ አምስት የመፍትሄ ሃሳቦችን አቀረቡ፡፡ አምስቱ የፖለቲካ የመፍትሄ ሀሳቦችም የሚከተሉት ነበሩ፤
    1. በህገ-መንግስቱ አንቀፅ 39 ስር የተቀመጡት መስፈርቶች ሙሉ በሙሉ ባይሟሉም የቅማንትን ማንነት እዉቅና መስጠት፤ቋንቋዉ፣ባህሉና ታሪኩ እንዲያድግ ማድረግ፤ዉክልና እንዲያገኝ ማድረግ፣
    2. የራስን በራስ ማስተዳደር መብት ማስቻል፤ኩታ-ገጠም በሆኑባቸዉ ቦታዎች ማለትም ጭልጋና ላይ አርማጭሆ ወረዳዎችን መነሻ በማድረግ ሌሎችን ቦታዎች በተመለከተ ህዝቡን በማወያዬት የራስ አስተዳደር መፍቀድ፣
    3. የራስ አስተዳደሩን ህዝቡ በብቃት ተወያይቶበት እንዲቋቋም ማድረግ፤ክልል ም/ቤት በአዋጅ እንዲመልስ ማድረግ፣
    4. ህግና ስርዓትን በጥብቅ መቆጣጠር፤ ፖለቲካዊ እና አስተዳደራዊ እርምጃ መዉሰድ፣
    5. በአማራና በቅማንት ህዝብ መካከል የሚኖረዉን መልካም ግንኙነት ማጠናከር፣
    ከዉይይቱ በኋላም በእነዚህ አምስት የመፍትሄ ሃሳቦች ላይ ስምምነት ተደርሶ ለተግባራዊነታቸዉም እጅ ለእጅ በመያያዝ ቃለ-መሃላ ተፈፅሞ ተደመደመ፡፡ በክልሉ መገናኛ ብዙኃን በኩል አቶ ገዱ አንዳርጋቸዉ ስምምነት በተደረሰባቸዉ ነጥቦች ላይ ህዝባዊ መግለጫ ሰጡ፡፡ የቅማንትን የራስ አስተዳደር ለማቋቋምም የክልሉ መንግስት ብቻዉን ማስፈፀሚያ ማንዋል ቀርፆ ወደ ተግባር ገባ፡፡ የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴ በክልሉ መንግስት ላይ ትልቅ እምነት አሳደረ፡፡ በመሆኑም አምስቱን ስምምነት የተደረሰባቸዉን የፖለቲካ መፍትሄዎች ተግባራዊ በማድረግ ረገድ የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴ ከጨዋታ ዉጭ ተደረገ፡፡ በእየቀበሌዉ ከህዝብ ጋር ዉይይት ተጀመረ፡፡ የቅማንት ኮሚቴ አባላት ያለባቸዉን ህዝባዊ አደራና ኃላፊነት ተጠቅመዉ ስምምነቱ ባግባቡ እንዲፈፀም ለማድረግ በሚደረጉት ህዝባዊ ዉይይቶች ላይ ተገኝተዉ ሃሳባቸዉን ገለፁ፡፡ የመንግስት አመራሮች ግን በተቃራኒዉ የቅማንት ኮሚቴ ከዛሬ ጀምሮ ፈርሷል፤ የክልሉ መንግስት ጥያቄዉን የመለሰ በመሆኑ ባፈፃፀሙ ሂደት አስተባባሪ ኮሚቴዉ አይመለከተዉም የሚል ፕሮፓጋንዳ ለህዝቡ አሰራጩ፡፡
    ይህን ተከትሎም “የአማራ ተወላጆች ህብረት አስተባባሪ” የሚባል አፍራሽ ኃይል ተቋቁሞ በይፋ ህገ-ወጥ የሆኑ የቅማንትን ህዝብን እንደ ህዝብ የሚያዋረዱ ንግግሮች፣ዛቻዎች፣ ስድቦችና ትንኮሳዎች እንዲፈፅምና እንዲያስፈፅም በመንግስት አመራሮች በኩል ዕድል መስጠት ብቻ ሳይሆን ድጋፍም ተደረገለት፡፡ በርካታ የቅማንት ንፁህ አርሶ አደሮች፣አርብቶ አደሮች፣ ነጋዴዎችና የመንግስት ሠራተኞች (በግምት ከ400 በላይ) ቅማንት በመሆናቸዉ ብቻ ገና ህገ-መንግስታዊ መብታቸዉ ሊከበርላቸዉ ነዉ በሚል ሰይጣናዊ ቅናት ወይም ምክኒያት የሌለዉ ስጋት ሳቢያ የአካላዊ ደህንነት መብታቸዉ ተጣሰ፤ንብረታቸዉ ያለአግባብ ተዘረፈ (ወደመ)፤ከስራ ገበታቸዉ ተፈናቅሉ፡፡ ይህ ሲሆን የክልሉ መንግስት እንደመንግስት የዚህ ህገ-ወጥና ፀረ-ዴሞክራሲያዊ ተግባር ሰለባ የሆኑ ተጎጂዎች ህጋዊ ጥበቃ የሚያገኙበትን ፈጣን እና ፍትሃዊ እርምጃ አልወሰደም ነበር፡፡ ወንጀል ፈፃሚዎችንም ለህግ እንዲቀርቡ ሳያደርግ ቀረ፡፡
    ከአምስቱ የመፍትሄ ሃሳቦች መካከል “በአማራና በቅማንት ህዝብ መካከል የሚኖረዉን መልካም ግንኙነት ማጠናከር” እንደሚገባ ስምምነት ላይ የተደረሰ ቢሆንም በቅማንት ህዝብ ማንነት ላይ ያነጣጠሩ ሰበ-ነክ ቅስቀሳዎችና ህገ-ወጥ እርምጃዎችን ተከትሎ ሊፈጠር የሚችለዉ ጉንጭ አልፋ ግጭትና ጥፋት ከባድ ቢሆንም በቅማንት ህዝብ በኩል በታየዉ እልህ አስጨራሽ ትዕግስት እና ሆደ-ሰፊነት ግፋ ሲልም በአገር ሽማግሌዎች ጥረት ምክኒያት ሊበርድ ችሏል፡፡
    ከአምስቱ የመፍትሄ ሃሳቦች መካከል እጅግ የዴሞክራሲን መርህ የተከተለዉና በቅማንትና አማራ ህዝቦች መካከል የሚኖረዉን የወደፊት ግንኙነት ይበልጥ ያጠናክረዋል ተብሎ የሚታመነዉ የመፍትሄ ሃሳብ “የቅማንት የራስ አስተዳደር ሲመከለል ህዝባዊ ዉሳኔ ማክበር” የሚለዉ ቢሆንም ገና ከጅምሩ ፅንፈኛ ኃይሎች እንዲፈጠሩ በማድረግ ሁለቱም ህዝቦች የጥያቄዉን ህገ-መንግስታዊነት ብሎም ስምምነት የተደረሰባቸዉን አምስቱን የመፍትሄ ሃሳቦች በነፃነት እንዲረዱት ከተደረገ በኋላ የመሰላቸዉን እንዲወስኑ ማድረግ የተገባ ሆኖ ሳለ በተቻለ መጠን በቅማንት አስተዳደር ስር ሊካተት የሚገባዉን የመሬት ግዛት ማሳነስ (diminishing kemant territory) በሚል የተሳሳተ ስሌት ዉስጥ በመግባት አላስፈላጊ ዉጥረቶችን በመፍጠር ጊዜንና ጉልበትን በማቃጠል ጥያቄዉ በተያዘለት የጊዜ ሰሌዳ መሠረት ባግባቡ እንዳይመለስ ማራዘም ብቻ ሳይሆን በሁለቱ ወንድማማች ህዝቦች መካከከል ለዘመናት የኖረዉን መልካም ግንኙነት እንዲሻክር የሚያደርግ ተግባር በአስፈፃሚነት ግንባር ቀደም ተሳታፊ በሆኑ ዉስን የመንግስት አመራሮች በኩል ተፈፀመ፡፡
    የቅማንት ህዝብ ህገ-መንግስታዊ ጥያቄ አስተባባሪ ኮሚቴ አዋጅ ቁጥር 251/1993 (አንቀፅ 21(2)) በሚፈቅደዉ መሠረት መስፈርቶችን አሟልቶ የህዝብ ይሁንታና ዉክልና አግኝቶ ሠላማዊ፣ ህጋዊና ዴሞክራሲያዊ መርሆችን በመከተል የሰላማዊ ትግል አማራጮችን በመጠቀም የወከለዉን ህዝብ ጥያቄ በጥንቃቄና ባግባቡ በመምራት “የጉልበትና የትምክህት አስተሳሰብ ስር ሰዶ በሚገኝባት ጎንደር ግዛት” ዉስጥ ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ አስተሳሰብ የበላይነቱን እንዲይዝ በሚያስችል መልኩ ትልቅ አስተዋፅኦ እያበረከተ የሚገኝ ኮሚቴ መሆኑ ተካደ፡፡ የቅማንት ህዝብ ይዞት የተነሳዉ የመብት ጥያቄ ህገ-መንግስታዊ ከመሆኑ አንፃር በእየደረጃዉ የሚገኘዉ አስተባባሪ ኮሚቴ በህዝብ ዉክልና ሲንቀሳቀስ ህገ-መንግስታዊ ስርዓቱን ለማፍረስ ሳይሆን ይበልጥ እንዲጠናከር ለማድረግ መሆኑ ተዘነጋ፡፡ በእየደረጃዉ የሚገኝ የመንግስት አመራርም ሆነ የቅማንት ህዝብ የማንነትና ራስ አስተዳደር ህገ-መንግስታዊ ጥያቄ አስተባባሪ ኮሚቴ በመርህ ደረጃ የዓላማ ልዩነት እንደሌላቸዉ ተረሳ፡፡ ልዩነት ካላቸዉም ህገ-መንግስታዊ ስርዓቱን በተግባር ከማክበር አንፃር ከግንዛቤ እጦት የመነጨ ወይም ስልጣንን ሽፋን በማድረግ ሌላ የተቃዋሚ ተልዕኮ ለማራመድ ከመሻት የመነጨ የአፈፃፀም ልዩነት ሊኖራቸዉ እንደሚችል ችላ ተባለ፡፡ ይህንን እዉነታ በመረዳት የፌዴራል መንግስቱ ከፍተኛ አመራሮች እንዲሁም የአማራ ክልል መንግስት ከፍተኛ አመራሮች የቅማንትን የማንነትና ራስ አስተዳደር ጥያቄ አስተባባሪ ኮሚቴ ህጋዊነት አረጋግጠዉ ጥያቄዉ ህዝብን ያረካ የመጨረሻ ምላሽ እስከሚሰጠዉ ድረስ በእየደረጃዉ ከሚገኙ የመንግስት አመራሮች ጋር ለቆሙለት የጋራ ዓላማ እንዲታገሉ ካሁን ቀደም በተደረጉ የስብሰባ መድረኮች አቋማቸዉን ደጋግመዉ ገልፀዋል፡፡ ይሁን እንጂ አምስቱን የመፍትሄ ሃሳቦች ተግባራዊ ለማድረግ እንቅስቃሴ በተደረገበት ወቅት የተፈጠረዉ ዋናዉ ችግር አስተባባሪ ኮሚቴዉን ዛሬም እንደትናንቱ ያልሆነ ቅጥያ በመስጠት፤ ፀረ-ሠላም ኃይል እንደሆነ ያለአግባብ በመፈረጅ ፀረ-ህገመንግስታዊ አቋም እንዳለዉ በመስበክ ከህዝብ የመነጠል ስራ መሰራት እንዳለበት በፅሁፍ አስደግፎ ከዞን እስከ ወረዳ ያለዉ አመራር ወደ ህዝብ መዉረደ፡፡ ከዛሬ ጀምሮ ኮሚቴዉ ያለቀለት በመሆኑ አርፎ ይቀመጥ ካልሆነ ግን ህጋዊ እርምጃ ይወሰድበታል የሚሉ የማስፈራሪያ ንግግሮች ሲሰነዘሩ ህዝባዊ ቅሬታ እየፈጠሩ ያልተገቡ ጭቅጭቆችና ንትርኮች አስከተሉ፡፡ ይህም ሁኔታ በራሱ ሲታይ አምስቱን የመፍትሄ ሃሳቦች ህዝብን ባረካ መንገድ ተግባራዊ በማድረግ ረገድ አስተባባሪ ኮሚቴዉ የመንግስት አጋዥ በመሆን የራሱን ትልቅ ድርሻ መወጣት የሚችል ሆኖ ሳለ ኮሚቴዉን አግልሎ ህዝብን ያላረካ ምላሽ ለመስጠት ተሞከረ፡፡
    በመጨረሻም የክልሉ መንግስት በቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ጥያቄ ከተጠየቀባቸዉ 126-128 ቀበሌዎች መካከል 42ቱን ቀበሌዎች ብቻ ያካተተ የራስ አስተዳደር መልሻለሁ ብሎት አረፈ፡፡ ህዝቡም እንደስምምነቱ ሳይረካ ቀረ ብቻ ሳይሆን የክልሉ መንግስት ትልቅ የማታለል ሴራ እንደፈፀመበት ቆጠረዉ፡፡ የቅማንት ጥያቄ አስተባባሪ ኮሚቴም የክልሉ መንግስት በሰጠዉ ዉሳኔ ስላልረካ የፌዴሬሽን ም/ቤት በቀረበለት ይግባኝ መሠረት ጉዳዩን አይቶ የማያዳግም ዉሳኔ እንዲሰጥ አቤቱታ አቀረበ፡፡ አምስተኛዉ አገራዊ ምርጫ ተካሄደ፡፡ የቅማንት ህዝብም ህገ-መንግስታዊ መብቴን ያስከብርልኛል ብሎ ያመነበትን የፖለቲካ ፓርቲ “ብአዴን/ኢህአዴግ” መረጠ፡፡ በመንግስት አመራሮች በኩልም የምስጋና መልዕክት ለአስተባባሪ ኮሚቴዉ ተላለፈ፡፡ የምርጫ ዉጤት ይፋ ባልተደረገበት ወቅት የክልሉ መንግስት አፋጥኖ የቅማንትን የራስ አስተዳደር በ42 ቀበሌ ብቻ ለማቋቋም ተጣደፈ፡፡ የቅማንት ህዝብና ተወካዮችም የፌዴሬሽን ም/ቤት በይግባኝ የያዘዉን ጉዳይ ምላሽ ሳይሰጥ እና ይህን ቅማንትን ከሁለት የከፈለ የራስ አስተዳደር እንዳይቋቋም ቅሬታቸዉን በሰላማዊ መንገድ ለመግለፅ በጭልጋ ወረዳ አይከል ከተማ የሰላማዊ ሰልፍ ጥያቄ ለሰ/ጎንደር ዞን አስተዳደር አቀረቡ፡፡ የሰ/ጎንደር ዞን አስተዳዳሪ አቶ ግዛት አብዩ አዋጅ ቁጥር 3/1983 ከሚደነግገዉ ዉጭ ሰልፍ ማካሄድ እንደማይፈቀድና የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴም ህገ-ወጥ ቡድን በመሆኑ መፍረሱን በደብዳቤ አወጁ፡፡ የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴም ሰላማዊ ሰልፍ ይካሄድ አይካሄድ በሚለዉ ጉዳይ ላይ ለሶስት(3) ቀናት ያህል በአንክሮ መከረ፡፡ አሳማኝ ምክኒያቶች ቀርበዉ ሰላማዊ ሰልፉ እንዳይካሄድ ተወሰነ፡፡ የጭልጋ ህዝብ ስሜትም ገነፈለ፡፡ ወጣቱ ቁጣዉን ገለፀ፡፡የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴም ሰልፉ እሁድ ሊካሄድ በዋዜማዉ ቅዳሜ ዕለት በአይከል ከተማ ተገኝቶ ሰልፉ የማይካሄድበትን ምክኒያት ህዝቡንና ወጣቱን በማስረዳት ላይ እያለ በክልሉ መንግስት ልዩ ኃይል የተቀነባበረ ሴራ ግጭት እንዲነሳ ተደረገ፡፡ በርካታ ሰዎች ባደባባይ ገቢያ ላይ ተገደሉ፤ቆሰሉ፤ ተደበደቡ፤ቤታቸዉ ተደፈረ፤ ንብረታቸዉ ተዘረፈ፤ህጋዊ መሳሪያቸዉን ተቀሙ፤ህይወታቸዉን ለማትረፍ ሲሉ ጫካ ገቡ፤ከቤታቸዉ ተፈናቀሉ፤ ከስራ ተባረሩ፤ ታሰሩ፤ ወዘተ፡፡
    ይህ በእንዲህ እንዳለ የፌዴሬሽን ም/ቤት በቅማንት ጉዳይ ላይ ዉሳኔ አሳረፈ፡፡ አዋጅ ቁጥር 251/1993 አንቀፅ 53 (1) (2) በሚደነግገዉ መሠረት ይህ ዉሳኔ የመጨረሻና የሚመለከታቸዉ ወገኖች የማክበርና የማስፈፀም ግዴታ አላቸዉ፡፡ የፌዴሬሽን ም/ቤት በሰጠዉ ዉሳኔ ዉስጥ የሚከተሉት አራት (4) አንኳር የዉሳኔ አካሎች ተቀምጠዋል፤
    1. በቋሚ ኮሚቴዉ የቀረበዉ የዉሳኔ ሀሳብና የክልሉ መንግስት የሰጠዉ ዉሳኔ ተመሳሳይ ሆነዉ በመገኘታቸዉ የክልሉ ምክር ቤት ለቅማንት ማህበረሰብ በሕገመንግስቱ በተቀመጡት መስፈርቶች መሠረት የሰጠዉን የማንነት እዉቅናና የራስ አስተዳደር ም/ቤቱ ተቀብሎ አፅድቆታል፣
    2. በማህበረሰቡ አስተባባሪ ኮሚቴ በኩል የራስ አስተዳደሩን አከላለል በተመለከተ የቀረበዉን ቅሬታ በተመለከተ የክልሉ ም/ቤት ዋናዉን ጥያቄ ለመመለስ በሄደበት አግባብ እንዲፈታዉ ወስኗል፣
    3. የሚመለከታቸዉ የክልሉ የተለያዩ የመንግስት አካላትም (ፍርድ ቤቶች፣ ምክር ቤቶችና አስፈፃሚ አካላት) የፌዴሬሽን ምክር ቤቱ ያሳለፋቸዉን የመጨረሻ ዉሳኔ እንዲፈፅሙና እንዲያስፈፅሙ፣የማህበረሰቡ አስተባባሪ ኮሚቴም ከክልሉ መንግስት ጋር ተቀራርቦ በመስራት የም/ቤቱን ዉሳኔ በመፈፀምና በማስፈፀም የበኩሉን ኃላፊነት እንዲወጣ፣
    4. የሚመለከታቸዉ የም/ቤቱ ቋሚ ኮሚቴና ጽ/ቤቱም የዉሳኔዉን አፈፃፀም በተመለከተ ተገቢዉን ክትትል እንዲያደርጉ ወስኗል፡፡
    የፌዴሬሽን ም/ቤት ዉሳኔ በመሠረቱ የፖለቲካና የህግ ዉሳኔ ነዉ፡፡ ልሙጥ የፍርድ ቤት ዉሳኔ አይደለም፡፡ የክልሉ ም/ቤት በድጋሜ የቅማንትን ጉዳይ ተመለከተ፡፡ ነገር ግን የፌዴሬሽን ም/ቤት በሰጠዉ ዉሳኔ አግባብና አንዳንድ የክልሉ ም/ቤት አባላት ባቀረቡት አስተያየት መሠረት ሳይሆን ቀደም ሲል በተወሰነዉ መንፈስ 42ቱን ቀበሌዎች ብቻ ያካተተ የራስ አስተዳደር የሚያቋቁመዉን አዋጅ ይዞ ቀረበ፡፡ የአማራ ክልል መንግስት የማንነቱንና የራስ አስተዳደር ጥያቄዉን በመርህ ደረጃ መመለሱ የሚመሰገን ሆኖ ሳለ በተግባር ግን የራስ አስተዳደሩን ሸራርፎ በ42 ቀበሌዎች ብቻ ለማቋቋም መፈለጉና ይህ ሁኔታ የቅማንትን ህዝብ የወደፊት የመልካም አስተዳደር ችግር የሚያባብስ መሆኑ ሲታይ በህዝቡ ዘንድ ከፍተኛ ቅሬታ ፈጠረ፡፡ ህዝቡ የራስ አስተዳደሩ በ42ቱ ቀበሌዎች ብቻ መዋቀሩን እንደማይቀበል ገለፀ፡፡ ሲቀጥልም በግፍ ያለምንም ምክኒያት ባደባባይ በልጆቻችን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል (genocide) የፈፀሙ የክልል መንግስት ባለስልጣናት ለፍርድ ሳይቀርቡልን፤ ያለአግባብ ታስረዉ እየማቀቁ ያሉ ልጆቻችን ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ካልተፈቱልን፤ ህይወታቸዉን ለማዳን ሲሉ ጫካ ገብተዉ እየተሰቃዩ ያሉ ልጆቻችን በሠላም ዋስትና ተሰጥቷቸዉ ወደ ቤታቸዉ እስካልተመለሱ ድረስ ሠላማዊ ትግላችንን አጠናክረን እንቀጥልበታለን የሚል አቋም ይዟል፡፡ ተማሪዎችም ከቅማንት ህዝብ አብራክ የወጡ እንደመሆናቸዉ መጠን በህዝባቸዉ ላይ እየደረሰ ያለዉን ግፍና አፈና እያዩ መማር ስላቃታቸዉ ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ቅድመ ሁኔታዎች አፋጣኝ ምላሽ እስካልተሰጣቸዉ ድረስ ለአንድ ዓመት ያህል ትምህርት እንደሚዘጉና ሰላማዊ ትግላቸዉን እንደሚቀጥሉ በራሳቸዉ ጊዜ ዉሳኔ አሳልፈዋል፡፡ ተማሪዎችም ሰላማዊ አመፃቸዉን ከጀመሩ እንሆ ዛሬ ስድስተኛ (6ኛ) ቀናቸዉን ይዘዋል፡፡ ይሁን እንጂ በክልሉ መንግስት ልዩ ኃይል አማካኝነት በሠላማዊ መንገድ በሚታገሉ ተማሪዎች ላይ ጅምላ እስራት፣ ድብደባና ማሳደድ ተግባር እየተፈፀመባቸዉ ነዉ፡፡ በአጠቃላይ ሰ/ጎንደር በዚህ ወቅት የሠላም መደፍረስ ድባብ በከፍተኛ ደረጃ ይታይባታል፡፡ በሰላም ይጠናቀቃል ተብሎ የሚጠበቀዉ የቅማንት የራስ አስተዳደር ጥያቄ ወደየት እያመራ ነዉ? ከክልሉ መንግስት ምን ይጠበቃል? ከፌዴራል መንግስትስ ምን ይጠበቃል? ከቅማንት ህዝብና ወኪሎቹስ? ከሌላዉ ህዝብስ ምን ይጠበቃል? በሚሉት ዙሪያ ላይ ሃሳቦችን እያነሳን እንወያይባቸዉ፡፡ ቸር ይግጠመን፡፡ ክፍል ሁለት ይቀጥላል፡፡

    Posted in Agaw Kemant | 1 Comment

    Andualem Tefera’s Phoney Theory

    By Birtu W

    የአንዱዓለም ተፈራ የአገር አንድነት አስተሳሰብ እና የቅማንት ህዝብ መፃኢ ዕጣ-ፈንታ
    አንዱዓለም ተፈራ የሚባሉና የኢህአዴግንና የፌደራል ሥርዓቱን የሚቃወም ጹህፍ በ‹‹እስከመቸ›› የሚባል ድህረ-ገጽ የሚያዘጋጁ ‹‹ፀኃፊ›› በቅማንት ህዝብ ላይ ኢትዮሚዲያ ዶት ኮም ( ) ላይ በተደጋጋሚ የሚለቋቸውን ፁህፎች ለመጀመሪያ ጊዜ ስመለከት እንደሌሎች ሁሉና በተለመደው መንገድ ግላዊ ስሜታቸውን ለማርካት የሞነጫጨሩት ስለመሰለኝ ምንም ነገር ሳልል ረዘም ላለ ጊዜ አልፌው ነበር፡፡ ጉዳዩ እየተደጋገመ ሲመጣ ግን ዝም ስለተባሉ ‹‹እትንን እትን ካላሉት—›› እንደሚባለው የሚሉትን ተግንዝቦ ሀይ የሚላቸው ሰው የሌለና እሳቸው የሚሉት ነገር ብቻ ትክክል የሆነ እንዳይመስላቸው ይህን መልስ ለመስጠት ተገድጃለሁ፡፡ እኝህ ግለሰብ በመጋቢት 21/2007 ‹‹የቅማንትን ክልል መመስረት በሦስት መንገዶች›› በሚል ርዕስና በነሀሴ ወር 2007 በዚሁ ድህረ-ገፅ ላይ ‹‹የማይለቀን የቅማንት ጉዳይ፤ ብለው ብለው ለአቤቱታ ወደእኛ መጡ›› በሚል ርዕስ ፅፈዋል፡፡ በዚህ ጸህፌ በመጀመሪያ በፃፉት ርዕሰ-ጉዳይ ላይ መልስ ይሆን ዘንድ ይህን አጭር ፁህፍ ለመፃፍ ተግድጃለሁ፡፡ እርግጥ ነው ለእንዲህ አይነት የወረደ አስተሳሰብ መልስ መስጠት ጊዜን ማባከንና እንደሳቸው ሀሳብ የወረደ ሊመስል ቢችልም ግለሰቡ ራሳቸውን አዋቂና የፖለቲካ ተንታኝ አድርገው እንዳይመለከቱ መልስ ለመጻፍ ተገድጃለሁ፡፡ በእርግጥ ለሁለተኛ ጊዜ በፃፉት መጣጥፍ ላይ እጅግ በሚምር ቋንቋ ተከሽኖ መልስ ተሰጥቷቿል፡፡ በዚህ ጉዳይ ዙሪያ እኔም በቀጣይ የግሌን ሀሳብ እጨምራለሁ፡፡
    ግለሰቡ ‹‹የቅማንትን ክልል መመስረት በሦስት መንገዶች›› በሚል ርዕስ የፃፉት ፁህፍ ማጠንጠኛው ጊዜ ባለፈበትና በ19ኛው ክ/ዘመን የፖለቲካ ርዮት ዓለም (political ideology: Establishing strong and united nation through putting multiethnic people together) ላይ የተቃኘ ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ለእኝህ ግለሰብ የኢትዮጵያ አንድነት የሚረጋገጠው አንድ ህዝብ፣ አንድ ሀይማኖት፣ አንድ ቋንቋ በሚለው የአፍሪካ አገሮች ከቅኝ ተገዥነት በ1960ዎቹ አካባቢ ነፃ ሲወጡ በመሬት ላይ የነበረውን ተጨባጭ ሁኔታ ሳይገነዘቡ ያራመዱት የነበረው አገር የመገንባት አስተሳሰብ ቀጥታ ነፀብራቅ ነው ማለት ይቻላል፡፡
    እኝህ ግለሰብ አማራ እና ቅማንት የሚባል ህዝብ መኖሩን በራሳቸው አንድበነት ስለአንድ የጭልጋ አካባቢ ግለሰብ ሲያወሩ ‹‹በአባታቸው ከቅማንት በእናታቸው ደግሞ ከአማራ የተወለዱ ግለሰብ እንደሆኑ ይነግሩንና ከዚህ ግለሰብ የተወለዱት ልጆች ደገሞ የቅማንት ዝርያ ቢኖራቸውም የሚያደሉት ለዐማራነታቸው ነው›› ይላሉ፡፡ ይህን ካሉ በኋላ ቀጠል ያደርጉና እንዲህ ይላሉ‹‹በእርግጥ ለእኔ ቅማንት ከአማራ የሚለየው በምንድነው?›› ብለው ራሳቸውን ይጠይቃሉ፡፡ ይሁን እንጅ አማራ የሚባለው ህዝብ ከቅማንት የሚለይበትን ምክንያት ፈፅመው ማወቅም ሆነ ጠይቆ መረዳትን አይሹም፡፡ ምክንያቱም ለእሳቸው በኢትዮጵያ የሚገኙ ሁሉም ህዝቦች በተለይ ደግሞ የአገው አካል የሆነው ቅማንት የአማራ ተቀጥላ እንጅ ራሱን የቻለ ህዝብ ነው ብሎ ማሰብ እጅግ ከመክበድም አልፎ የራሳቸውን ዘር ዝቅ ማድረግ መስሎ ይሰማቸዋል፡፡ ለእኝህ ግለሰብ በኢትዮጵያ የሚገኙ ህዝቦች በሙሉ መጤ ሲሆኑ ነገር ግን እራሳቸው ተገኘሁበት የሚሉት ህዝብ ግን ኢትዮጵያ የምትባልን ምድር ጠፍጥፈው የሰሩና በካስማ ወጥረው የዘረጉ ያክል ብቸኛ ባለመበት እንደሆኑ አድርገው ይቆጥራሉ፡፡ ‹‹ኦሮሞ ፣ቅማንት ትገሬ ፣ ሲዳማ፣አፋር ነኝ›› የሚል ህዝብ ካለ ደግመ ወደ ማዳጋስካር ወደ ግብፅ ወደ የመን እንዲመለሱ ይመክራሉ፡፡
    የአማራ ክልል ለምን እንደተቋቋመ ምንም ነገር ሳይተነፈሱ ‹‹የቅማንት ራስን በራስ ማስተዳደር በወያኔ/ኢህአዴግ/ የተጠነሰሰ አማራን የማዳከም ሴራ ነው›› ይሉናል፡፡ ለዚህ ግለሰብ ለእሱ መብት የሆነው ለሌላው ግን ወንጀል እንደሆነ ይነግሩናል፡፡ህወሀት በዚች አገር ከመምጣቱ በፊት የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦች እንዴት ሲኖሩ እንደነበር የኢትዮጵያ ህዝቦች ህያው ምስክር ናቸው፡፡ ቅማንት የሚባል ህዝብ በማንነቱ ምክንያት እንዴት እየተዋረደ፣ እየተሰደበ እንደኖረና በዚህም ምክንያት ቋንቋውንና ማንነቱን ረስቶ በደባል ማንነት ስር ሲርመጠመጥ እንደነበር ሊነግሩን አይመኙም፡፡ለእነሱ ያ በህዝብ ላይ ሲደርስ የነበረ ግፍ ኢትዮጵያ የምትባልን አገር አንድ ለማድረግ ስለነበር የተደረገው ሁሉ ትክክል ነበር፡፡ እነሱ ‹‹የደጉ ዘመን›› ብለው የሚጠሩት ዘመን ለአብዛኛው የኢትዮጵያ ህዝብ የመከራ፣ የስቃይ፣ የግፍ ዘመን ነበር፡፡ ቋንቋቸው ከሰው ፊት እንዳይነገር ‹‹የወፍ ቋንቋ›› ሲባልና አማርኛ ለመናገር የሚኮላተፈው ሁሉ ገመድ አፍ፣ ተብታባ ሲባል እንደነበር ለእዚህ ግለሰብ አይገባውም፡፡
    ቅማንት የሆነ ግለሰብም ይሁን ሌላ በዘሩ የተነሳ በነበረው ሥርዓት ተፅዕኖ ምክንያት ሆዱ እያወቀ ያለሆነውን ‹‹አማራ ነኝ›› ሲል እንደነበር ለዚህ ሰውየ መናገር ለቀባሪ ማርዳት ይሆናል፡፡ ሁሉም የሰው ልጅ በስላሴ ዓምላክ መፈጠሩ ተዘንግቶ ከእንጨትና ከእሬት የተገኘ ፍጡር በማድረግ ለዘመናት በማንነቱ ሲሸማቀቅ የነበረው ይህችን አገር አንድ ህዝብ አንድ ቋንቋ አንድ ሀይማኖት እያሉ ህዝቡን ረስተው ሲገዙት የነበሩ ገዥዎች እነማን እንደሆኑ ሊነግሩን አይፈልጉም፡፡ ለዚህ ግለሰብ ግን ያ ዘመን ሁሉም ህዝብ ተዋርዶ ገዥዎችና የዚያ ሥርዓት ደጋፊዎች የበላይ እንዲሆኑ የተደረገበት ዘመን የአንድነትና የመልካም ዘመን ነበር፡፡ ራሳቸው የሚሰድቡትና ኢትዮጵያን ከፋፈለ ብለው የሚጠሩት የፌደራል ሥርዓትና የትግራይ ነፃ አውጭ ብለው የሚኮንኑት የፖለቲካ ድርጅት ግን ሁሉም ኢትዮጵያዊ በእኩልነት ተከባብረው እንዲኖሩ መፍቀዱ ለእሳቸውና እሳቸው ለተገኙበት ህዝብ ትልቅ ስደብ እና ያን ‹‹ታላቅ›› የሚሉትን ህዝብ ያዋረደ ከሌሎች በእኩል አይን እንዲታይ ያደረገና ለኢትጵያ መፃኢ ዕድልም አደገኛ እንደሆነ ሳያሰልሱ ይነግሩናል፡፡

    እኝህ ግለሰብ የቅማንትን የራስ አስተዳደር ህገ-መንግሥታዊ ጥያቄ በሦስት መንገዶች እመለከተዋለሁ ይላሉ፡፡
    1ኛ ከህገ-መንግሥቱ አንፃር
    ‹ኦሮሞ ነኝ› ፣ ‹ቅማንት ነኝ› ‹ወላይታ ነኝ› ማለት ኢትዮጵያዊነትን የሚደመስስ አስተሳሰብ ነው ይሉና አማራ ነኝ ብሎ መቀጠል ግን ኢትዮጵያዊነት የሚያስቀጥል አስተሳሰብ በመሆኑ ተመራጭና ጤነኛ አስተሳሰብ እንደሆነ ሊነግሩን ይሞክራሉ፡፡ በራሱ የነገድ ሥም የሚጠራ ህዝብ ኢትዮጵያዊነቱን እንደካደ ሊያስረዱን ይሞክራሉ፡፡‹‹ቕማንት ቕማንት ነኝ ብሎ ኢትዮጵያዊነቱን ከሚያጣ ይልቅ አማራ ነኝ ብሎ ኢትዮጵያዊ መሆን ይሻለዋል›› ይላሉ (ገጽ 1 ፓራግራፍ 4 መስመስር 4 እና 5)፡፡ ቅማንት ነኝ፣ ኦሮሞ ነኝ፣ ሽናሻ ነኝ ማለት ኢትዮጵያዊነትን ስለሚደፈጥጥ ኢትዮጵያዊ ብቸኛው የዘር ሀረግ ‹አማራ› ብቻ እንደሆነ በግልፅ ይነግሩናል
    ለቅማንት ህዝብ ቅማንት ነኝ ማለት.፣ ለኦሮሞው ኦሮሞ ነኝ ማለት ፣ለትግሬው ትግሬ ነኝ ማለት ወዘተ ነውርና ፀረ-አንድነት ሲሆን ለአማራ አማራነ ነኝ ማለት ግን ኢትዮጵያዊነትን የሚያጠነክር አስተሳሰብ እንደሆነ ሊሰብኩን ይሞክራሉ፡፡ ለእኝህ ሰው ኢትዮጵያ አንድ የምትሆነው ሁሉም ማንነቱን ረስቶ አማራ ነኝ ሲል ብቻ እንደሆነ ይመክሩናል፡፡ ይህን በተመለከተ መጋቢት 21/2007 ዓ.ም ‹‹የቅማንትን የክልል አስተዳደር በሦስት መንጎዶች›› ባሉበት መጣጥፋቸው ላይ በግልጽ እንዲህ ይሉናል፡፡ ‹‹—— ለአንድ የቅማንት ተወላጅ ቅማንት ነኝ ማለቱ እንጅ ኢትዮጵያዊ ነኝ ማለቱ ዋጋ የለውም›› ይላሉ፡፡ ስለዚህ አንድ ቅማንት ኢትዮጵያዊ ለመሆን ከፈለገ ማንነቱን ረስቶ በኢትዮጵያዊነቱ ይጠራ እንደማለት ነው፡፡ እኝህ ግለሰብ ጎንደር ውስጥ ሲያድጉና ወላጆቻው ራሳቸው በፈጠሩት ስለቅማንት ማንነት የተዛባ ተረት ተረት ሲግቷቸው በማደጋቸውና በኢትዮጵያ ስለ አንድ ብሔረሰብ ታላቅነትና የኢትዮጵያ ብቸኛ ባለቤትነት አጣመው ስላሳደጓቸው በምንም መልኩ የቅማንትን ማንነት መቀበል አይፈልጉም፡፡ በተቃራኒው እርሳቸው የተገኙበት ብሔር ሲጠራ በኩራት ደረታቸውን በትቢት ይወጥራሉ፡፡ የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ‹‹ለምን ጠየቀ?›› ብለው በተቆረቆሩበት አስተሳሰብ ስለአማራ የራስ አስተዳደር መመሥረት ምንም ነገር ማለት አይፈልጉም፡፡ ለዚህ ግሰብ ለአማራ ይህ ተፈጥሯዊ መብት ሲመስላቸው ለቅማንት ግን የማይገባ ጉዳይ ነው፡፡ ወረድ ይሉና እርሳቸውን ያናደደቻቸው ሌላው ነገር በአማራ ክልል የሚገኘው ቅማንት አማራ እንዲሆን አለመደረጉ እንጅ በትግራይ ክልል የሚገኙ ኩናማዎች፣ ሳሆች ኢሮቦች በስማቸው መጠራቸውን አይቃወሙም፡፡ እንዲያውም ይህ አለመደረጉ እጅግ እንደሚያማቸው ይገልጣሉ፡፡ እገረ-መንግዳቸውን ግን አማራ እየተባለ የሚጠራው ህዝብ የጋፋት የሽናሻ፣ የወይጦና የሌሎች ህዝቦች ስብስብ መሆኑን ሳይደብቁ በጹህፋቸው በሌላ አስተሳሰብም ቢሆን ነግረውናል፡፡
    2ኛው ትግራይን ከማስፋፋት አንፃር
    እኝህ ግለሰብ የቅማንት ቅማንት ነኝ ማለት የህዝቡ መብት መሆኑን በመዘንጋት የቅማንት ጥያቄ መነሻውና መድረሻው የትግራይን ግዛት ከማስፋፋት ጋር ለማያያዝ ይሞክራሉ፡፡ ለእኝህ ግለሰብ ቅማንት ቅማንት የመሆን ተፈጥሯዊ መብቱን በግልፅ ይደመስሱታል፡፡ ቅማንት ጥንታዊ ኢትዮጵያዊ መሆኑን ሙሉ በሙሉ በመደምሰስ የቅማንት ህዝብን የውስጥ አስተዳደር ጥያቄ የሚያይዙትና የሚያዩት ከትግራይ የቦታ መስፋፋት ድብቅ ዓላማ ጋር ያቆራኙታል፡፡ ይህ ማለት ቅማንት የሚባል ህዝብ በኢትዮጵያ ያልነበረ ነገር ግን ወያኔ/ኢህአዴግ/ ለግዛት ማስፋፋት ዓላማው ሲል ብቻ ከ20 ዓመት ወዲህ የፈጠረው ህዝብ እንደሆነ በግልፅ ይነግሩናል፡፡ የዛሬን አያድርገውና እኝህ ግለሰብ ጎንደር ውስጥ ሲያድጉ ቢያንስ በ24 ሠዓት ውስጥ ቅማንትን የሚያንቋሽሽ ፀያፍ ቃል ወይ ራሳቸው ይሉታለ አለያ ከቤተሰቦቻቸው ወይም ከጎረቤታቸው ሲነገር ሲሰሙ እንዳደጉ የሚዘነጉት አይመስለኝም፡፡ አሁን እያራመዱት ላለው ጭፍን የዘር ጥላቻም መሰረቱ ያደጉበት ቤተሰብና ማህበረሰብ ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ታዲያ በዚህ መንግድ ያደገ ግለሰብ የቅማንትን ህዝብ የመብት ጥያቄ በተንሸዋረረ አመለካከታቸው ቢያዩት የሚያስገርም አይደለም፡፡የሚገርመው ግን ዛሬም የኢትዮጵያን አንድነት በ1960ዎች በነበረው አስተሳሰብ ለማስቀጠል ታች ላይ ማለታቸው ነው፡፡ ግለሰቡ ማወቅ አይፈልጉም እንጅ ከአሁን በኋላ የኢትዮጵያን አንድነት በአንድ ህዝብ ሥም አስቀጥላለሁ ብሎ ማሰብ ቐዠት ብቻ ሳይሆን የጤንነት መጓደል ጭምር ነው፡፡
    አቶ አንዱዓለም ‹‹ተስፋፊው የትግራይ ገዥ ከተከዜ አልፎ አስከአባይ ድረስ ለመቆጣጠር ያለውን ዓላማ ለማሳካት ቅማንትን አንደመሸጋገሪያ ድልዲይ ለመጠቀም ሲል ከተኙበት ቀስቅሶ የራስ አስተዳደር ጥያቄ እንዲያነሱ አደረጋቸው›› ይሉናል፡፡ ይሁን እንጅ ገዥው የአማራ ክልል መንግሥት የቅማንትን ህዝብ ያለፈቃዱ ‹‹ከዛሬ ቀን ጀምሮ አማራ ሆናችኋል›› ብሎ ከህዝብና ቤት ቆጠራ ሲሰርዛቸው ያ ለዚያ ታላቅ ህዝብ ለሚሉት መስፋፋት አልነበረም ይሆን?፣ ዘር ማጥፋትም አይደለም?፡፡ ይህን ድርጊት ተገቢና ትክክል አደርገው ስለሚያስቡ የአማራ መንግሥትን መክሰስ ፈፅሞ አይፈልጉም፤ በተቃራኒው ተገቢና በልባቸው ጀግኖች እያሉ የሚያወድሷቸው ይመስለኛል፡፡ እስኪ እርሳቸው የተገኙበት ህዝብ የቅማንት ዕጣ ፈንታ ቢገጥመው ምን ይሰማቸው ይሆን? አማራ የሚባል ህዝብ ተሰርዞ ኦሮሞ ወይም ትግራዋይ ሆነሀል ቢባል አፈሙዝ ከማዞር የሚያግዳቸው ነገር ይኖር ነበር? ይህ ሆኖ አይደለም ሥልጣን የህዝብ በመሆኑ ከውጭ አገር ሆነው እያስነሱ ያሉትን አቧራ እያሸተትን ነው፡፡ ቁም ነገሩ ግን ከአቧራነት የሚያልፍ አይደለም፡፡ ‹‹የቅማንት ክልል ለማን ይጠቅማል?›› ብለው በጠየቁበት አንድበታቸው የአማራ ክልል መመስረት ‹‹ለማን ይጠቅማል?›› ብለው ለመጠየቅ ድፍረቱን አላገኙም፡፡ ያሉት ምንድነው ‹‹የቅማንት ክልል ከተመሰረት የአማራ ክልል የቱ ሊሆን ነው? ነበር ያሉት፡፡ ቀጠል በማድረግ ‹‹የቅማንት ደካማ ክልል መመስረት ምን ጊዜም የማያባራ ንትርክ ከአማራው ጋር ይፈጠራል›› በማለት ስጋት አስመስለው ጎንደሬ አማራ የቅማንት ክልል ከተመሰረተ ለጦርነት እንደሚዘጋጅ ሊያስፈራሩን ይሞክራሉ፡፡ ከዚህ የአማራ ህዝብ ቁጣ እና ወረራ ለመዳን የቅማንት ህዝብ ትግሬዎችን አድኑኝ ለማለት ይገደዳሉ በማለት ትንቢታቸውንና ስጋታቸውን ይነግሩናል፡፡ ስለዚህ ነገ የራስክን ክልል በመመስረትህ በአማራ ህዝብ ሊደርስብህ ከሚችለው ቁጣ ለመዳን የራስ አስተዳደር ጥያቂያችሁን ቅማንቶች አቁሙ ይላሉ፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ከእኛ አንኳ ብታመልጡ በመጨረሻ በትግሬዎች ተደፍጥጣችሁ እስከውዲያኛው ከምደረ-ገጽ መጥፋታችሁ አይቀርምና እነሱ ከሚያጠፏችሁ እኛ እንደጀመርነው እንጨርሳችሁ ለማት ይዳዳቸዋል፡፡ በክልሉ ለሚኖሩ ሌሎች ህዝቦችም ማለትም ለአገው ለሽናሻ ለወይጦ ለሻንቅላ ህዝቦች በቅማንት ሊደረስ የሚችለው እንዳይደርሰባችሁና የመምጫችን ቀን ስለማይታወቅ ከአሁኑ ንስሀ ግቡ በማለት ይመክራል፡፡ የሚያሳዝነው ከወላጆቻው የወረሱት ፀያፍ የህዝብ ስም አጠራር አንኳ አላስተካከሉም፡፡ አሁንም የሌለን ህዝብ ‹‹ሻንቅላ›› እያሉ ለኢትዮጵያ ህዝቦች ያላቸውን ንቀት ይነግሩናል፡፡ ሻንቅላ ማነው ‹ነብዩ› አንዱዓለም?
    ‹‹የቅማንት ክልል መመስረት ዋና ምክንያቱ የትግራይ ነፃ አውጭ ግንባር የፖለቲካ ቅማራ ነው፡፡›› ይላሉ፡፡ ግን በነካ ብዕራቸው የአማራ ክልል መመስረት የየትኛው ተፈጥሯዊ ህግ ውጤት እንደሆነ ቢነግሩን? አቶ አንዱዓለም በአግባቡ አልተረዱተም እንጅ ወያኔ/ኢህአዴግ/ ያልነበረን የአማራ ህዝብ ራሱን የቻለ ብሔረሰብ ነው ብሎ አንድ ደረጃ ከፍ አድርጎታል፡፡ የደርግ ፕረዚዳንት የነበሩት መንግሰቱ ኃ/ማሪያም‹‹ እውን አማራ የሚባል ህዝብ አለ?›› ያሉትን ሀቅ ኢህአዴግ ደምሰሶታል፡፡ እውነታው ግን የመንግሥቱ ኃ/ማሪያም ጥያቂያዊ ንግግር ነበር፡፡
    3ኛው ዐማራውን ከማዳከምና ከማጥፋት አንፃር
    የቅማንተን ክልል መመስረትን ያየበት ሦስተኛው መንገድ ወያኔ አማራን ለማጥፋት ካለው ዓላማ ጋር ያያዙታል፡፡ ይህን በተመለከተ እንዲህ ይላሉ፡፡ ‹‹የትግሬዎች ነፃ አውጭ ሲቋቋም ከመጀመሪያዎች አራቱ ግቦች አንዱ በአማራው መቃብር ላይ የትግራይን ሪፑብሊክ እንመስርታለን የሚል ነው›› ይላሉ (ገፅ 3 ፓራግራፍ 2)፡፡ ቀጠል በማድረግ ‹‹ይህ የቅማንት ክልል መመስረት የትግሬዎች ነፃ አውጭ ግንባር ትግራይን ለማስፋፋት እንደሆነ ከላይ በተራ ቁጥር 2 አሳይቻለሁ ይላሉ፡፡
    ለእኝህ ግለሰብ በኢትዮጵያ የፀደቀው ህገ-መንግሥት የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦች ሲደርሳባቸው ከነበረው ግፍ አውጥቶ በእኩልነትና በመከባበር ላይ የተመሰረተ አንድነት እንዲያመጣ ታስቦ በህዝቦች ይሁንታ የመጣ ሳይሆን አማራ የሚባልን ታላቅ ህዝብ ለማዳከምና ብሎም ለማጥፋት በወያኔ የተጠነሰሰ ሴራ ነው ይሉናል፡፡ ምክንያቱም ይላሉ ‹‹ለወያኔ ከደርግ ይልቅ መሰረታዊ ጠላቱ አድርጎ የሚያየው የአማራን ህዝብ ነው›› ይላሉ፡፡ ነገር ግን ሰው በላው ደርግ የወያኔ ጊዚያዊ ጠላት ነበር በማለት ያስቀምጣሉ፡፡ ይህን ዐማራን የማጥፋት ተልዕኮውን ለማሳካት ‹‹ወያኔ ቅማንትን ጠፍጥፎ ሰራው›› ይላሉ፡፡ በክልሉ የተለያዩ ህዝቦችን በመፍጠር የአማራን ቁጥር አሳነሰ ይላሉ፡፡ ለአቶ አንዱዓለም ትልቁ ጭንቀት የአንድ ብሔረሰብ እንደህዝብ ራሱን አሳውቆ መቀጠልና ራሱን በራሱ ማስተዳደሩ ተፈጥሯዊ የሆነውን መብቱን ረስተው የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር መመስረት የአማራን ህዝብ ቁጥር ማሳነሱ ላይ ያንገበግባቸዋል፡፡ የወያኔ የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር መፍቀድ አማራን ለማጥቃት ነው ባሉ አንደበታቸው የቅማንትን ዘር ለማጥፋት እየተደረገ ያለውን ግፍ ለምን ማንሳት አልፈለጉም? ለአንድ ህዝብ ብቻ መቆርቆር እውን የኢትዮጵያን እነድነት ያረጋግጣል?
    ለዚህ ግለሰብ አንድነት ማለት ቦታ እንጅ ሰው አይደለም፡፡ ይህን እውነታ እንዲህ በማለት ራሳቸውን ይጠይቃሉ፡፡ ወያኔ ‹‹ከየትኛው ቦታ አማራ ተባሮ የቅማንት ህዝብ እንዲሰፍር ይደረጋል?›› ብለው ሲጠይቁ አሁን ቅማንት ሰፍሮ የሚገኝበት ቦታ የአማራ ቦታ እንጅ የቅማንት አይደለም ማለታቸው እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡ ይህም ማለት ቅማንት አገር የሌለው በእነአንዱዓለም በጎ መግባር የተቀመጠ ህዝብ ነው ማለታቸው ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ምክንያቱም እንአንዱዓለምና መሰሎቹ ያደራጇቸው የአማራ ህብረት አባላት (በኢትዮጵያ) ‹‹ቅማንት አገር ስለሌለው ወደመጣበት ግብፅ እንመልሰዋለን እንዳሉት ማለት ነው፡፡ የቅማንት ጥያቄ የመብት እንጅ የቦታ ማስፋፋት እንዳልሆነ እያወቁ ቅማንት የሚባል ህዝብ በጎንደር ምድር ላይ ፍፁም ቦታ አንደሌው አድርገው ይነግሩናል፡፡ ምን ይደረግ ‹‹በኋላ የበቀለ ቀንድ በፊት የበቀለውን ጆሮ በለጠው›› አይደል ከእነተረቱ፡፡ ምን ይሁን! የቅማንቶች ምድር ጎንደር ለዚህ ግለሰብ ያለፈ ታሪክ ሆነባቸውና ከነአካቴው የቅማንትን በጎንደር ምድር ቦታ የሌለው ህዝብ እንደሆነ ሊነግሩን ሞከሩ፡፡ የዛሬን አያድርገውና እንኳን የጎንደር ምድር ራሳቸውም የተገኙበት ህዝብ መሰረቱ ቅማንት አንደሆነ የሚጠፋቸው አይመስለኝም፡፡ በአንድ ወቅት በተደረገ የሀይማኖትና የፖለቲካ ተፅዕኖ ተገዶ ማንነቱን የቀየሩትን የአቶ አንዱዓለም ዘመዶች ሥርወ-ግንዱ ቅማንት ነበር፡፡
    በፁህፋቸው መጨረሻ ‹‹በትግሬዎች ነፃ አውጭ ግንባር የቅማንት ክልል ተፈጥሯል፤ ታዲያ ይህን እንዴት መታገል ይቻላል?›› ብለው ይጠይቁና የህን አገር አፍራሽ ተግባር መቃወም የሁሉም ግዴታ እንደሆን መልሱን ራሳቸው ይመልሱታል›፡፡ መፍትሄውም ‹‹የትግሬን ነፃ አውጭ ድርጅት ተባብሮ መደምሰስ ነው›› ይላሉ፡፡ የትገሬ ነፃ አውጭ ከተደመሰሰ የቅማንት ማንነትም አብሮ ይደመሰሳልና ማለታቸው ነው፡፡
    በዚህ ፁህፋቸው አቶ አንዱዓለም ሁለት ትልልቅ ስህቶችን ፈፅመዋል፡፡
    1ኛውና የመጀመሪው ስህተታቸው የቅማንት ህዝብ እንደህዝብ በራሱ የማይነቀሳቀስ በድን አካል አድርገው በማየታቸው የቅማንት ህዝብ ማንም ሲፈልገው በባዳነት የሚጠቀምበት አስመስለው መሳላቸው ነው፡፡ ግን እኝህ ግለሰብ የዘነጉት አብይ ቁም ነገር ቢኖር ራሳቸው አስር ጊዜ የትግራይ ነፃ አውጭና ከፋፋይ ብለው በሚጠሩት ድርጅት ተመሰረተ በሚሉት የፌደራል ሥርዓት ውስጥተሸቀዳድሞ ስልጣን ላይ ፊጥ ያለው እርሳቸው የተገኙበት ህዝብ አካል የሆነው ቡድን እንደሆነ ረስተውት ሳይሆን ‹‹በብቸኝነት ለምን እኛ ብቻ አገሪቱን አልተቆጣጠርንም›› ከሚል ጭፍን የሥልጣን አባዜ ነው፡፡ ዛሬ የአማራን ክልል የሚመራው በመንደርና በጎጥ በተሰባሰቡ ቡድኖች መሆኑን እያወቁ ስለዚህ ጉዳይ ምንም ማለት አይፈልጉም፡፡ ባንዳነት የራስን መብት ማስከበርና በፌደራል ሥርዓቱ መሳተፍ ከሆነ የመጀመሪያወ ባንዳ ማን እንደሆን ለማወቅ ምንም አይነት የሂሳብ ቀመር አያስፈልገውም፡፡ ለእኝህ ግለሰብ ቁም ነገሩ የህዝብ ቁጥር ብቻ ስለሚመስላቸው የቅማንትን ህዝብ ከአማራው ህዝብ ጋር በማነጣጠር ‹‹የትም አትደረሱም›› ለማለት የሞክራሉ፡፡ ቁም ነገሩ ቁጥር ቢሆን ኑሮ እስራኤል የምትባል አገር እና አስራኤል የሚባል ህዝብ ከፍተኛ ቁጥር ባለው የአረብ ህዝብ ተከቦ ህልውናውን ባላስከበረ ነበር፡፡ ከፈለጉ እኝህ ግለሰብ የሚናፍቁትን ጦርነት ጊዜ ሳይወስዱ ማወጅ ይችላሉ፡፡ ይህ የሚናፍቁት ጦርነት የቅማንትን ህዝብ ብቻ ለብልቦ የሚቆም መስሏቸው ከሆነ ተሳስተዋል፡፡ በጎንደር ምድር ላይ ወይ አብረንና ተከባብረን እንኖራለን አለያ ደግሞ በግፍ የሚመጣ ጦርነትን መመከት የሚያቅተው ያለ ህዝብ ያለ አይመስለዎት፡፡
    2ኛውና ሌላው ስህተታቸው የዚህ ፁህፍ ማጠንጠኛቸው ህወሀት/ኢህአዴግ/ የአማራን ህልውና ለመፈታተን የተፈጠረ ድርጅት በማስመሰል የሚደስኩሩትና የዚህ ህዝብ ህልውና መደፈር ለኢትዮጵያ አንድነት መደፈር ብቸኛ ምልክት አድርገው የሚያራምዱት የተሳሳተ አስተሳሰብ ነው፡፡ ‹‹ተደፈረ፣ በወያኔ የጥፋት በትር ሥር ወደቀ›› የሚሉት ህዝብ ከጠቅላላው የኢትዮጵያ ህዝብ 20 በመቶ ሊሆን ቢችል ነው፡፡ ሌላውን በማግለል እንደገንጣይና ከፋፋይ መመለልከት ጊዜው ያለፈበትና ውኃያማይቋጥር አስተሳሰብ መሆኑን የተገነዘቡት አይመስልም፡፡ የእንዲህ አይነት የተቸካይነት (inflexible) አመለካከት ይበልጥ የኢትዮጵያን ህዝብ ይከፋፍል ካልሆነ በስተቀር የአነድነት ስሜትን ማምጣት አይችልም፡፡
    ለአንዱዓለምና ለመሰሎቹ የራሳቸውን የተንሸዋረረ አመለካከት አስተካክሎ ወደ አማካኝ ቦታ ከመምጣት ይልቅ ይህ አመለካከት ወያኔነትና የወያኔነት አቀንቀኝነት ሊመስላቸው ይችላል፡፡ ግድ የለኝም፡፡ በኢትዮጵያ ብሔር. ብሔረሰቦችና ህዝቦች እኩልነት የሚያምን ድርጅት ሁሉ ደጋፊ ነኝ፡፡ እኝህ ግለሰብ አልተረዱትም እንጅ ወያኔ/ኢህአዴግ/ የሚሉት ድርጅት ለዐማራ ህዝብ የማንነት እውቅና በመስጠት የቅማንትን ህዝብ ከአማራ መንግሥት ደጅ እንዲጠና እንዳደረገው የተገዘቡ አይመሰልም፡፡ ለሳቸው ጥያቄ የሆነባቸው አማራ ባለመብት መሆኑ ሳይሆን ቅማንት መብቱን መጠየቁ ብቻ ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ መብት ለእነሱ ተጥሯዊ መብት ሲሆን ለቅማንት ግን የማይታሰብ እውነታ አድርገው ያዩታልና፡፡
    ይህን በዚህ ላብቃና ግለሰቡ ለሁለተኛ ጊዜ ‹‹የማይለቀን የቅማንትጉዳይ፤ ብለው ብለው ብለው ወደእኛ ለአቤቱታ መጡ›› በሚል ርዕስ ላይ በፃፉት ዙሪያ ሰፊ መልስ ይዠ አስክመለስ ድረስ ቸር ይግጥመን!
    ከብርቱካን ወለቃ
    ይህን ፀሁፍ መነሻ አድርጎ መልስ መፃፍ የሚፈልግ ሁሉ በፌስ ቡክ አድራሻየ ወይም በሚለው አድራሻ ሊፅፈልኝ ይችላል፡፡

    Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

    Drama of 42-Kebele Administration: in Violation of Resolution by House of Federation

    by Tilahun Jember

    አላስፈላጊ ትችቶች፣ የቅማንት አሻንጉሊት ልዩ ወረዳ ምስረታ ሲከሽፍ እና በጠባብ አዕምሮ ሰፊ ክልል መምራት አይቻልም!

    እንዴት ሰነበታቹህ፡ እኔ ሰሞኑን የበኩሌን ፅሑፍ ባላስበብብም ብዙዎች እህቶቻችንና ወንድሞቻችን የምትለቁትን ፅሁፍ እያነበበብኩ ነኝ፡፡ በጣም ማመስገን እወዳለው፡፡ ከዚህ በመቀጠል እንደ አርዕስት በተጠቀምኩት “አላስፈላጊ ትችቶች፣ የቅማንት አሻንጉሊት ልዩ ወረዳ ምስረታ እና በጠባብ አዕምሮ ሰፊ ክልል መምራት አይቻልም” በሚሉት ሐሳቦች ዙሪያ አጭር መግለጫ መስጠት እፈልጋለው፡፡
    አላስፈላጊ ትችቶች፡- አላስፈላጊ ትችቶች በስሜት ስንገልፃቸው ከውስጣችን ሲወጡ ደስ እያሉን በሌሎች አይን ሲታዩ ግን ከጥቅማቸው ይልቅ ጉዳታቸው ያመዘናል፡፡ እነዚህ ትችቶች ከዋናው መሰረታዊ ጉዳይ በማስወጣት ወደ ማንፈልገው አቲካራ ውስጥ ያስገባናል፡፡ ያም ብቻ ሳይሆን ወደ ማያስፈልግ ቁርሾ ውስጥ ያስገባናል፡፡ አንዳንድ ወንድሞቻችንና እህቶቻችን ስለ ቅማንት ማንነት እየታገሉ ስለ አማራ ማንነት በማያገባቸው እየገቡ ይዘበዝባሉ፡፡ በዚህም የተነሳ ሰዎች በክርክርና በስድብ ጊዜያቸውን ያጠፋሉ፤ ከመዋደድና ከጓደኝነት ይልቅ ወደ ባላጣነት ይሔዳሉ፡፡ ከዚህ ምን ትርፍ ተገኘ? መንሳችን ትርፍ ሳይሆን ኪሳራ ነው፡፡ ስለዚህ ለምን በማይጠቅመን ነገር ጊዜያችንን እናጠፋለን? ከዛ ባለፈ ሳንሳዊ ምርምር ከሆነ ስርዓቱን በጠበቀ እንደ እነ ፕሮፌሰር መስፍንና ሌሎች በመፅሀፍ አስደግፋቹህ አስነብቡን፡፡ ከዛ ውጭ ግን የቅማንትን ጥያቄ አጋዥ በሆኑ የውይይት ፔጆች በመፃፍ አታጨቃጭቁን፣ ጊዚያችንን አታባክኑብን ወደ አላስፈላጊ አቲካራም አታስገቡን፡፡
    ሌላው ዋናው ጉዳይ አላስፈላጊ ትችቶችን አስመልክቶ አስተያየት መስጠት የፈለኩት ምክንያት አዛኩና አደራ ሰሞኑን ባስነበበችን/ባስነበበን ፅሑፍ ላይ ነው፡፡ አንዛኩና በጣም ደስ የሚሉ ሐሳቦችንና ሐቆችን በማምጣት ለትግሉ አጋዝ የሆኑ ቁም ነገሮችን አስጨብጦናል/አስጨብጣናለች፡፡ አብዛኛው ፅሑፍም ስድብ የሌለበትና ጥሩ ስነ-መግባርን የተላበሱ ናቸው፡፡ በዚህ ልናደንቅና ልናመሰግን ይገባናል፡፡ ከሰሞኑ ፅሑፍ ያየውት ችግር ግን 42 ቀበሌዎችን አስመልክቶ በቀረበው ፅሑፍ ላይ አንድ የኮሚቴያችን አባልን ይነቅፋል፡፡ አቶ ተስፋሁን የቅማንት ጥያቄ መሳካት የማይፈልጉ አመራሮችን ተልዕኮ በመቀበል 42 ቀበሌዎች በልዩ ወረዳ እንዲዋቀሩ ግፊት ያደርጋል ተብሎ ቀርቧል፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ አቶ ተስፋሁን (የአባቱ ስም ስላልተጠቀሰ ሰውየውን ማወቅ ያልቻልን ቢሆንም) ጥያቄው በጥሩ ሁኔታ እንዳይሳካ ጥረት የሚያደርጉ ትምክተኛ አመራሮችን ሐሳብ ተቀብሎ ጉዳይ ፈፃሚና አስፈፃሚ ሆኗል ወይ? 42 ቀበሌዎች ተዋቅረው ሌሎች ቀሪ ቀበሌዎች በሒደት ይካተታሉ የሚል የግል አመለካከት እንዳለውስ በምን እናውቃለን? እነዚህን ጥያቄዎች በአግባቡ መረዳትና ትክክለኛ መልስ መስጠት ያስፈልጋል፡፡ ማንኛውም ሰው ከአዕምሮው የመጣለትን ሐሳብ በነፃነት የመግለፅ መብት እንደተጠበቀ ሆኖ የሐሳብ ልዩነቶች በሚኖሩ ጊዜ በመወያያ መድረኮች ላይ በመከራከርና በመወያየት ወደ አንድነት መምጣት የሚቻልበት መንገድ በጣም ክፍት ነው፡፡ በመድረክ ውይይት ወደ አንድ የማይመጣ ልዩ አቋም ከሆነ በግል ግለሰቦችን የማሳመን ስራ መስራት ይጠበቃል፡፡ በግል ተመክረው ለድርጅቱ የማይጠቅምና የማይስተካከሉ ሆኖ ከተገኘ ድርጅቱ የራሱን አስተዳደራዊ እንምጃ የመውሰድ መብት አለው፡፡ እንዚህ ሁሉ ነገሮች ሳይታዩ ብዙ መስዋዕትነት የከፈሉ ታጋዮችን ማህበራዊ ሚዲያን ተጠቅሞ ማብጠልጠል ፍፁም ስህተት ነው፡፡ አቶ ተስፋሁንን ጨምሮ ሁሉም የቅማንት አስተባባሪ ኮሚቴዎች በመድረክ ውይይትና ክርክር ያምናሉ፡፡ በመረጃ ላይ የተመሰረተና ገዥ ሐሳብ ያመጡት ኮሚቴዎች ሐሳብ ተቀባይነት አግንቶ ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ይህ ጠንካራ አሰራር ለዚህ ደረጃ ያበቃን መሆኑ አይዘነጋም፡፡ ጥያቄው ሲጀመር አንዳንዶች ማንነት እንጅ የራስ አስተዳደር አያስፈልግም ሌሎች ደግሞ የማንነት ጥያቄ ማንሳት አያስፈልግም የራስ አስተዳደር ጥያቄ ብቻ ነው መቅረብ ያለበት ብለው ይከራከሩ ነበር፡፡ ይህ የአስተሳሰብ ልዩነት ነው ሊወገዝ አይችልም፡፡ ነገር ግን ህዝቡ ማንነቱ ስላልተከበረና ራሱን የማስተዳደር መብት ተነፍጎት ስለቆየ ሁለቱንም ጉዳዩች በመጠየቅ ከፍተኛ የህዝብ ትግል ተካሂዶበት ምላሽ አግንቷል፡፡ አሁን ደግሞ 42 ቀበሌ ይዋቀርና ሌሎች ቀበሌዎች በሂደት ይካተታሉ ተብሎ ሐሳብ ቢቀርብ አይገርምም፡፡ ሰዎችም ሊወቀሱ አይገባም፡፡ በዚህ ወቅት ያለማጋነን 95% በላይ የሚሆነው የቅማንት ብሔረሰብ ተወላጅ በ42 ቀበሌ አሻንጉሊታዊ ልዩ ወረዳ አስተዳደር እንዲመሰረት አይፈልግም፡፡ ስለዚህ የ42 ቀበሌ መዋቅር ሐሳቡ ቢመጣም ተፈፃሚ ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ ባለበት ሁኔታ ሰዎችን ያለ መረጃ ለምን አንወቅሳቸዋለን፡፡ ለምንስ ያለ አግባብ ለጠላት ራሳችን በር እንከፍታለን? አቶ ተስፋሁን የቅማንት ጥያቄ ከተጠነሰሰበት ወቅት ጀምሮ ለዚህ ድል እስከበቃነበት ሰዓት ድረስ በየሔደበት በአቋም ተከራክሮ አሳምኖ የሚመጣ ምርጥ ታጋያችን እንደሆነ ሁላችንም ልናውቀው የሚገባ ሐቅ ነው፡፡ ስለዚህ አዛኩና ለዚህ ስህተት ይቅርታ እንደምትይ/እንደምትል ተስፋ አደርጋለሁ፡፡
    ከዚህ በመለስ ስለጥያቄው አፈታት ሒደትና የሚጠብቁብንን ትግሎችና የምናስመዘግበውን አመርቂ ድል እንደሚከተለው ለማቅረብ እሞክራለው፡፡
    የክልሉ ም/ቤት መጋቢት 2 ቀን 2007 ዓ.ም ውሳኔ አስተላልፎ ሐምሌ 04/2007 ዓ.ም ያፀደቀው 42 ቀበሌዎችን በአንድ ልዩ ወረዳ ማቋቋም የሚለው ሴራ በህዝቡ ከፍተኛ ተቃውሞ ስለገጠመው ወደ ትግበራ ይገባል ተብሎ አይታሰብም፡፡
    የ42 ቀበሌዎች ውሳኔ ሲተላለፍ በወገራ ወረዳ የሚገኙት ኮሶየ አምባራስ፣ ጉንዳ ጩጊ፣ ከልተው እና አዲስጌ አርባጫን ቀበሌዎች እንዲሁም በጎንደር ከተማ የሚገኙት አባእንጦኒዎስ፣ አንቸው ሚካኤል፤ ሰቢያ ሳይና እና ድባ ደፈጫ ቀበሌዎች እንደ አርባ ሁለቱ ቀበሌዎች የመንግስት ካቢኔዎች ተመድበው ሁሉም ተግባራት ያለቀለትና በቀበሌው ህዝብና በቀበሌው ም/ቤት የፀደቀ ስለነበረ በዛው ዕለት/መጋቢት 02 ውሳኔ ይተላለፋል ተብሎ ተጠብቆ ነበር፡፡ ነገር ግን አስተዳደሩ ተለጥጦ ወደ ዞን ያድጋል በሚል ስጋት በሞሽኑ ቀርበው ውሳኔ እንዳይተላለፍባቸው ተደርጓል፡፡ ይህ እንግዲህ አገርን ከሚመራ አመራር የማይጠበቅ ርካሽ የሆነ የበሸቀጠና የገማ ተራ አስተሳሰብ ነው፡፡ አንዳንድ አመራሮች የአመራርነት ሚናቸውን መወጣት ሲያቅታቸው በተራ ተንኮል ይጠመዳሉ፡፡ ከመንግስትነት ተራ ወርደው በተዋረዱና ጥቅም በሌላቸው ተንኮሎች ይተበተባሉ የተበተቡት ተራ ተንኮልም በመጨረሻ ራሳቸውን ጠልፎ ይጥላቸዋል፡፡ በህዝብና በመንግሰት ዘንድም ተቀባይነትና ክብር ያጣሉ፡፡ ምክንያቱም አስተሳሰባቸው ትንሽ ነው፡፡
    ይህን ከመንግስት አመራሮች የማይጠበቅ አይን ያወጣ ቅጥፍና የቅማንት ህዝብ እያወቀ የሚቀበል ከሆነ የሰሜን ጎንደር ዞን እና የክልል 3 ውስን አመራሮች ሊቀብሩት ሲነሱ በፈቃደኝነት ወደ ግባተ መሬት እንደመግባት ይቆጠራል፡፡ ከማንኛውም ቦታ በተለየ ሁኔታ ቅማንት ከሚኖርባቸው ቦታዎች በግምባር ቀደምትነት የሚታወቁት ታሪካዊ ቦታዎች አይከልና ከርካር ሲሆኑ በነዚህ አመራሮች አስተሳሰብ አይከል በቅማንት ስር አትገባም፡፡ ቅማንት አይከልን ተነጥቋል፡፡ ምክንያቱም አይከል ከአካባቢው ካሉ ከተሞች በእድገት የተሸለችና ለኑሮ አመች ከመሆኗ በተጨማሪ ውስን አማራዎች(እነ አማረ ሰጤ፣ አገኘው ተሻገር፣ ደሴ/የቤሩት ሆቴል ባለቤት እና ሌሎች/ የአለፋ ጣቁሳ፣ የቋራና መተማ ቀጠና የግንቦት ሰባትና አርበኞች ግንባር/የአማራ ተወላጆች ህብረት ማደራጃና ማዣ ጣቢያ ስለሆነች ለቅማንት አትገባም፡፡ ከርከር እንደ አይከል ከተማ ስላላደገች ከ42 ቀበሌዎች መካከል አንዱ ሆና ተካታለች፡፡ እነዚህን ቦታዎች ለአብነት ያህል ልጥቀሳቸው እንጅ የጎንደር ዙሪያ ወረዳ ቀበሌዎች፣ የደምቢያ ወረዳ ቀበሌዎች፣ በርካታ የጭልጋ ቀበሌዎች፣ የመተማና የቋራ ቀበሌዎች ሙሉ በሙሉ አልተካተቱም፡፡ ይህ ባለበት ሁኔታ ነው እንግዲህ የቅማንት የራስ አስተዳደር ከሐምሌ 01/2007 ዓ.ም ጀምሮ በጀት ተመድቦለት በወረዳ ደረዳ መተዳደር ይጀምራል የተባለው፡፡ የዚህ ተግባር ዋና ቀያሾች ደግሞ ከሰሜን ጎንደር ዞን አቶ አማረ ሰጤ እና ግዛት አበዩ ሲሆኑ በክልል ደረጃ ደግሞ አቶ አገኘው ተሸገርና መርሐፅድቅ ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡
    እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ሰዎች ዋናዎቹ ይሁኑ እንጂ ብዙ የደመነ ነፍስ ደጋፊ አላቸው፡፡ ደመነ ነፍሶች ያለ ምንም ተጨባጭ ምክንያት ስለቀረበላቸው ብቻ ይቀበላሉ፡፡ የቅማንት ህዝብ ጥያቄ በትክክል ከመመለስ ይልቅ ሊጎዳ የሚችልበትን የውሳኔ ሐሳብ ይዘው ሲቀርቡ በርካታ የም/ቤት አባላት የተሳሳተ መሆኑን አጥብቀው የተከራከሩና ጥያቄ ያቀረቡ ቢሆንም በም/ቤት አባላት የተጠየቁትን ጥያቄዎችን ሳይመልሱና በቂ ውይይት ሳይደረግበት በም/ቤቱ አብላጫ ድምፅ ተደግፏል በማለት ተዘጋ፡፡ ሐምሌ 04 ቀን 2007 ዓ.ም በአዋጅ እንዲፀድቅ የቀረበው የቅማንት የራስ አስተዳደር ጉዳይ በአብላጫ ድምፅ መወሰኑ በጣም አስገራሚ ጉዳይ ነው፡፡ 42 ቀበሌዎችን አካቶ በአንድ ልዩ ወረዳ እንዲቋቋም የቀረበው የቅማንት የራስ አስተዳደር የማቋቋሚያ አዋጅ በበርካታ የም/ቤት አባላት ተቃውሞ ገጥሞት ምንም ድጋፍ ሳያገኝ መጨረሻ በአብላጫ ድምፅ ፀደቀ፡፡ በርካታ ተቋውሞ ገጥሞት የድጋፍ ሐሳብ ሳይሰጥ ለምን በአብላጫ ድምፅ ተወሰነ? ይህ ጥያቄ በሁሉም ሰዎች አዕምሮ መመላለስ ያለበት ጉዳይ ነው፡፡ ቅማንት ብቻ ሳይሆን አማራውስ ምን አይነት ሰዎችን ወክሎ ነው እየተመራ ያለው? ጥያቄ ቀርቦለት ጥያቄ ሳይመልስ ተቀዋውሞ ቀርቦበት ተቋውሞውን በተሻለ ሐሳብና ተጨባጭ ምክንያት ሳያሳምን ለምን በአብላጫ ድምፅ ወስኖ ያልፋል? ይህ ጥያቄ ለቅማንት ህዝብ ብቻ ሳይሆን ይህ ትውልድ ሊመልሰው የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ ‹‹ወደ የት እየሔድን ነው?›› ልንል ይገባናል፡፡
    ከላይ የቀረበው የቅማንት ማዳካሚያ የተንኮል ሰነድ ወደ ተግባር ሳይለወጥ ወደ ቆሻሻ መጣያ ቅርጫት ውስጥ አንዲገባ ለማድረግ የተለመደውን ትግል ማካሔድ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ የሚደረገው ትግል የቅማንትን ጥያቄ እንዳያይሸራረፍ ብቻ ሳይሆን የተከበረው የፌዴሬሽ ም/ቤት በቅማንት ጥያቄ ላይ ያስተላለፈው የመጨረሻ ውሳኔ እንዲተገበርና የአገራችን ህገ-መንግስት በትክክል እንዲተገበርም ጭምር ነው፡፡ ከላይ መንግስት ውሳኔ ሲያስተላልፍ የታችኛው ኪራይ አስብሳቢ የመንግስት አካል ላለማስተግበር ሲሞክር በህዝቡ ዘንድ ተቋውሞ ሲገጥመው በትክክል ይተገበራል፡፡ በአንድ ወቅት የድሮው የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስቴር መለስ ዜናዊ ለህዝቡ ያስተላለፉትን መልዕክት ማስታወስ አስፈላጊ ነው፡፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስቴር መለስ ብልሹ አስራርን ለማስወገድ ብልሹ አስራርን የሚከተሉ አመራችን ከታች ህዝቡ ከላይ መንግስት በመሆን ሳንዲዊች እናድርጋቸው ነው ያሉት፡፡ ይህ ንግግር በጣም መሰረታዊና ዘመናትን ተሸጋሪ ነው፡፡ ከላይ መንግስት የፈለገውን ያህል ትክክለኛ ፖሊሲና መመሪያ ቢወርድም ከታች የማይፈፀም ከሆነ ዋጋ የለውም፡፡ ለማስፈፀም ደግሞ የበታቹ የመንግሰት መዋቅር የማያስፈፅም ከሆነ የህዝቡ ትብብር በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ የቅማንትን ጉዳይ ስናይ በክልሉ መንግሰት በትክክል መወሰን ስላልቻለ ለፌዴሬሽን ይግባኝ ቀርቦ ስለነበር የተከበረው ፌዴሬሽን ም/ቤት ሰኔ 17 ቀን 2007 ዓ.ም በቀረበለት ይግባኝ መሰረት ሁሉንም ቀበሌዎች ባካተተ መልኩ ጥያቄው እንዲፈፀም ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ ይህንን ተከትሎ የክልሉ ም/ቤት ‹‹የግላችንን ውሳኔ እንናስተላለፍ›› እያለ የፌደራሉን ውሳኔ ከመጻረር ይልቅ የተወሰነውን ውሳኔ ይዞ ማስፈፀም ብቻ ነው የሚጠበቅበት፡፡ የራሷ ሲያርባት የሰው ታማስላለች እንዲሉ ክልሉ መመለስ አቅቶት በይግባኝ ቀርቦ ፌደራል ከወሰነ በኋላ በሰው ውሳኔ ጣልቃ መግባት አያስፈልግም፡፡ የበላይን ውሳኔ መቀበል ደግሞ ብስለት እንጂ ሽንፈት አይደለም፡፡ እንደዚህ ያለ የፌደራልን ውሳኔ በታችኛው አካል አልፈፀም ሲል ወይም በታችኛው አካል የበላይ ህግ ሲጣስ/Anarchism ሲፈጠር ከታች የህዝቡ እገዛ ያስፈልጋል፡፡ መንግሰትም የራሱን መስመር እንደሚፈትሽ ጥርጥር የለውም፡፡ መንግስት የሚያደርገው የራሱ ትግል እንዳለ ሆኖ ህዝቡ የራስን ጥቅም በተላለፈው ውሳኔ መሰረት ለማስጠበቅ ትግል ማካሔድ ግዴታ ሆኖበታል፡፡ ይህ የትውልድ ጥያቄና አሁን ያለው ትውልድ የማስፈፀም ግዴታ ስላለበት ካሁን በፊት ከተካሔዱት ሰላማዊ ትግሎች በተሸለ ደረጃ የተደራጀ ትግል ማድረግ ይጠበቅብናል፡፡ ከአዋቂ እስከ ህፃን፤ ከሙህር እስከ አርሶ አደሩና የቀን ሰራተኛው፤ ከወታደር እስከ ተማሪውና የሐይማኖት አባቶችና ተቋማት፣ የግልና በአካባቢያችን የሚገኙ የመንግሰት ተቋማት የተደራጀ ትግል ማድረግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ የተደራጀ ሰላማዊ ትግል በማድረግ የቅማንት ህዝብ በቂ ተሞክሮ አለው አሁን ማድረግ የሚጠበቅብን በአደረጃጀትና በስፋት የሻለ ማድረግ፡፡ ይህን ስናደርግ ከክልል እስከ ዞን በመደራጀት ተራ ተንኮል ብቻ የሚጎነጉነውን ትምክተኛ እራቁቱን እናስቀረዋለን፡፡ ከላይ የተጠቀሱት ተቋማትና የህብረተሰብ ክፍሎች ወደ ተደራጀ ሰላማዊ አመፅ ሲገቡ የፌደራሉን መንግስት ውሳኔ የሚጻረረው፣ ሰውን በገበያ ላይ የሚጨፈጭፈው ትምክተኛ፣ ህገ መንግሰትታዊ ጥያቄን ያነሳ የህዝብ ተወካይ ኮሚቴን የሚያስርና ከቦታ ቦታ የሚበታትንን የለየለት ትምክተኛ ብቻውን እንዲያወራ እናደርገዋለን፡፡ እነዚህ ትምክተኞች ችግር መፍጠርና መግደል እንጂ ህዝብ ሊስመራ የሚችል እውቀትና ቁመና የሌላቸው መሆናቸውን በደንብ እናሳያቸዋለን፡፡ ያን ጊዜ ጥያቄው ሳይውል ሳያድር ይመለሳል፡፡

    በጠባብ አዕምሮ ሰፊ ክልል መምራት አይቻልም(የግሌ አስተያየት)

    ትምክት ባጠበበው አዕምሮ እንዴት ሰፊ ክልልና ህዝብ መምራት ይቻላል? ከክልል እስከ ዞን ያሉ አመራሮቻችን አንዲት አስቂኝ ንግግር ሲናገሩ ይደመጣል፡፡ ‹‹አንድም አማራ ቢሆን እንዲቀየመን አንፈልግም›› የሚሏት፡፡ የአማራ ህዝብ ቅማንትን በማፈን እና መብቱን በመንጠቅ ደስ ይለዋልን? የአማራ ህዝብ ለብዙ ዘመናት አብሮት የኖረው የቅማንት ህዝብ ገበያ ላይ በጥይት ሲጨፈጨፍ ደስ ይለዋልን? የአማራ ህዝብ አብሮት የኖረው የቅማንት ወገኑ መኖሪያ አጥቶ ከስራው እየተፈናቀለ ሲሳደድ ማየት ደስ ይለዋልን? እንግዲህ እነዚህ አሳፋሪ አመራሮች ናቸው አንድም አማራ እንዲቀየመን አንፈልግም የሚሉት፡፡ እነዚህ አመራሮች ለአማራ ህዝብ ለትውልድ የሚቆይ ቁርሾ ከማስተላለፍ ባለፈ ምን ፈይደውለታል? አይዞህ አብሮህ የኖረ ጎረቤትክን እየገደልነልህ ነው ደስ ይበልህ እያሉ እያስደሰቱና ስለመረጣቸው ወረታ እየሰሩ እያለፉ ነው እንድትቀየመን አንፈልግም የሚሉት፡፡ የአማራን ህዝብ ልማት በማልማት ከድህነት አለቃችሁት? ወይስ የአማራ ህዝብ ልማት ስታመጡለት ይቀየማቹሀል? ሌላውን ልተወውና አቶ ግዛት አብዩ በሰሜን ጎንደር ዋና አስተዳደሪነትህ ለሰሜን ጎንደር ዞን በተለይም በተደጋጋሚ በድርቅ ለሚጎዳው ተወልደህ ላደግክበት የበለሳ ህዝብ ምን ልማት አመጣህለት? ምን ያህን ወንዞችን ጠልፈህ አዝዕርት አስመረትክ? ህብረተሰቡን ምን ያህል ሊለውጥ የሚችል ትምህርት አስተማርከው? ወይስ ወደሐ ክር ወይም ስንዴ ትንሽ ጥሬ በጣሳ በእርዳታ መልክ መቸርቸር ዘላቂ መፍትሔ ነው ብለህ ወሰድከው? የምትቸረችረው የእርዳታ ጥሬስ ምን ያህል ከሙስና የፀዳ ነው? እንግዲህ እናንተ ናቹህ አንድም አማራ እንዲቀየማቹህ የማትፈልጉ ምርጥ አመራሮች የምትባሉት፡፡
    የአማራ ህዝብ የራሱን መብት የሚስከብርለት እንጂ የሌሎችን መብት በመደፍቅ መጥፎ ቁርሾ ለመጭው ትውልድ የሚያስተላልፍለት አመራር አይፈልግም፡፡ እናንተ አመራር ነን ብላቹህ ራሳቹህን የቆላላቹህ አንዳንድ ትምክተኞች ግን ለህዝቡ ጥሩ ነገር ከማምጣት ይልቅ ስልጣናቹህን መከታ በማድረግ ችግር ነው የምትፈጥሩ፡፡ ጅል አመራር ስለትርፍ ሳይሆን ስለኪሳራ ነው የሚያስበው፡፡ ከፍተኛ ኪሳራ በህዝቡ ሲከሰት ከፍተኛ ድል እንዳስመዘገበ በማወቅ መኮፈስ ይጀምራል፡፡ አቶ ግዛት በርካታ ቅማንት ባሰረና በገደለ ጊዜ ትልቅ ግርማ ሞገስ ይሰማዋል፡፡ ለነ አቶ ግዛት እሒን ያህል የእርዳታ እህልና ገንዘብ አከፋፈልን በኩራት የሚያቀርቡት ሪፖርት ነው፡፡ እሒን ያህል ለመስኖ የሚሆኑ ወንዞችን ጠለፍን አይታሰብም፡፡ ሰዎች አዕምሮቻውና ጉልበታቸውን ተጠቅመው ያመረቱትን ስንዴ ለምኖ ግማሹን በሙስና በልቶ ማሰራጨት ትልቅነታቹህ ነው፡፡ ርስ በርሱ ሲጋደል የነበረን የህብረተሰብ ክፍል ትምህርት በመስጠት ቀየርነው ከማለት ይልቅ በድብቅ ለመጋደያ የሚሆን መሳሪያ ማሰራጨት ትልቅ ጀብድ ሆኖ ተወስዷል፡፡ ይህ በግዛት ምሳሌ ስለቀረበ ሌላህን የክልል ትምክተኛ አመራር የማይመለከትህ እንዳይመስልህ፡፡ አደረጃጀትህና አስተሳሰብህ ተመሳሳይ ነው፡፡
    በጠባብ አዕምሮ ሰፊ ክልል ማስተዳደር አይቻልም የሚለውን ሐሳቤን ሌላ ጊዜ በሰፊው በክልላችን ያሉ እውነቶችን በምሳሌ አቅርቤ እመለስበታለሁ፡፡

    ማሳሰቢያ፡- ስለ ክልል አመራሮች የቀረበው ሁሉንም አመለከትም፡፡ በክልላችን ተፈጥራቹህ ለህዝቦች እኩልነትና እድገት መስዋዕትነት የከፈላቹህ አመራሮችን እጅግ በጣም እንኮራባቹሐለን፡፡ ምንም ታጋይ ባትሆኑም የአዲሱ ትውለልድ አስተሳሰብ ተላብሳቹህ ለህዝብ የምተትታገሉ አመራሮችን እንዳንቃለን፡፡ ትምክተኛና ቆርፋዳ አስተሳሰብ ያላቸውን ሸክም አመራሮችን ግን እስከመጨረሻው እንታገላቸዋልን፡፡

    Posted in Agaw Kemant | 1 Comment