Bahir Dar University Conference Arranged by Government Raises Various Issues including Amharas Are Agaws or Vice Versa

According to an anonymous source, the first speaker and chair of the conference was Mr. Alemnew Mokonnen, Organizational Affairs at Regional Government. On October 1-3, Mr. Alemnew, illustrated comparative difference among new liberalism, social liberalism and democratic developmental state. Mr. Alemnew concluded new liberalism is the cause of social crisis in developing countries, like Ethiopia and his government preference to the developmental state was appropriate.
Following Mr. Alemnew’s lecture, on October 1, Endalamaw Aragie Lecturer & Engineer from Civil Engineering Department disclosed his 10-point basic philosophical statement to address political & social issues in Ethiopia and received hand clamping feedback from the audience. Mr. Alemnew Mekonnen who was chairing the conference also welcomed his statement and added some of notions might deserve more refinement. On October 7, during the discussion session, Endalamaw stated that Amharas are Agaws, or vice versa. Mr. Endalamew who described ethnic politics as stupid parts of human behavior, said, “nationality is concerned there is one nation in the region that is namely Amharas whom actually Semitic influenced Agaws.” He stated the definition of Amhara as free people in terms of spiritual liberty, which means baptized people. He made this comment, at Bahir Dar University instructors & management conference, involved more than 1,600 participants. The conference labeled as training was arranged by the central government on government policy and strategy, October 1, through October 10, 2014, which addressed various political and economic issues.
Mr. Agegnew Teshale, former North Gondar Governor and senior official from the regional government who was couching the conference reacted following Endalamaw’s statement. Mr. Agegnew said, there are different views in the definition of Amhara. He mentioned as an example, Professor Mesfin Woldemary’s description that characterizes as religious denomination rather ethnicity. He said, the current definition is designated by the ruling party, Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Party (EPRDP) and included in the constitute. He added, “you as intellectuals can conduct research on the issue and determined a proper definition on the basis of historical evidence”, then we can debate on it.
Mr. Agegnew also stated the current constitutional rights given to nations and nationalities to address chronic grievance, cause of war and destruction in the previous political systems. His statement inevitably elicited questions regard to Kemants who have made demands for self-rule. The first person to raise Kemant issue at the conference was Mr. Mullu, Lecturer at IOT. Mr. Agegnew replied that Kemant issue was under study by the federal and regional government and would receive a proper response in line with the constitution. He said, many of questions such as existence of the language has been resolved. The language is on the verge of disappearance and need attention; there are 6,000 people who can speak still the language. He stated the problem we have been facing is geographical adjacency, despite Kemants are dominant, like Chilga and Lay Armacho districts, Amhara and Kemants are mixed up in many areas. Some participants said, the issue of geographical adjacency was addressed in the previous study and proved Kemants’ having of territorial contiguous.
October 6-8, Mr. Agegnew’s lecture was mainly focused on three issues, chauvinism, narrow nationalism & religious extremism. His key message was these three trends are dangerous for the continuity of the existing political system. Despite, most of audience who reacted to his lecture disagreed with his views. They claimed the theories of chauvinism and narrow nationalism are the ruling party’s divide and conquer tactic, to continue hang in the power. In contrary, they said, critical challenges to the system are absence of democracy, corruption and lack of good governance in the country.

Statue of Arussi, Oromia

Another hot, sensational issue created verbal confrontation at the conference was the statue erected in Arussi Zone, Oromia Region, in this year. According to the audience, the statue shows whilst Menelik’s soldier cutting a woman’s breast. The participants were extremely angry on the sculpture. First, they dismissed the reliability of the story. Second, they expressed concerns with the statue’s adverse effects in relationships between the Oromo and Amhara people. Some of speakers associated the statue with anti-Amhara sentiments and acts in Oromia Region in March 2014. The speakers insisted that the statue had been politically motivated in order to sow discord between the two people and recommended for rational review for possible dismantlement.

FDRE’s Constitution, Article-39

October 9, the speaker was Mr. Asefa, the senior advisor at Regional Governor’s office. He spoke on FDRE’s constitution. He emphasized the unique provisions of the constitution, specifically, self-determination up to secession, recognition of group and individual rights and public land ownership. On October 8 & 9, the participants also raised the question, why regional naming is attached to one ethnic group, whilst the region has more than one nationalities? He thought it was not the problem. Then, discussion was shifted to Article-39 and a strong controversy was triggered with article, particularly on the rights of secession. Following questions and suggestions regard the article in group discussion, Mr. Asefa attempted to justify the need for Article 39, whilst dispute erupted, noise from hand clap to stop the speaker overwhelmed the hall. One person uttered procedure, procedure. Mr. Asefa said, “I do not have the procedural problem, let finish my comment. You can reject my view after I finish.” About five-minutes disruption, Dr. Bayle asked the audience to act democratically as the university instructors giving him a chance to express his side. Then, Mr. Asefa got the opportunity to wind up his argument. Next, Asefa gave the audience to comment on his speech; thus, three persons challenged his opinion. Among them were Engineer Endalamew suggested national reconciliation to resolve to existing national problems. Mr. Asefa replied there was no need for reconciliation when there were no quarrelling parties. Again noise reoccurred in rejection to his reply; about 63-people walked out from the hall, and then Asefa was quick to sum up his rhetoric with thanks.

Bahir Dar University Issues

On October 9 & 10, higher education institutes & Bahir Dar University’s governance was main topic. Dr. Bayle Damtie, University’s President talked about the university’s situations when he came to the office 3-years ago. What has been done in the past 3-years and what has not been yet materialized. He presented the summary of the performance report. A major achievement illustrated was the development of student information management systems (SIMS) produced by Institute of Technology staff members, Mr. Asefa & Molla. The application has been in operation for the last 3-years, and it was also sold for other universities 4-million birr per institute. The university is earns 10% of the revenue related to the software. He also reported increment in faculty publications, referring 272 publications appeared in the past year. Prior to Dr. Bayle his Vice President, Dr. Mitku gave a speech on education quality that could be revealed through inputs, processes & outputs.
Dr. Bayle also mentioned support staff, employee grievance related to a new organizational structure and placement. He said, the process is revised by Civil Service, approved by the University Board and competency appraisal was carried out by the university senate members. He stated, the complaint should be primarily related to new positions. He said, nothing was wrong since everybody cannot be assigned in director positions. However, employees in anonymity told a wlka informant that placement was done in violation of white & black written Civil Service directives, and they would appeal to Ministry of Civil Service in Addis Ababa. The employees thought that performance evaluation by the university senate was trickery and it had no authority to evaluate individual performance on behalf of immediate respective supervisors.

Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

Call for Support for Continuity of wlka

Peaceful political struggle without media is entirely unthinkable. For the past 3-years, the Agaw people’s struggle, specially, Kemant’s struggle for self-rule and equality that took the attentions of many people could not happen at all without wlka. Indeed, wlka has done its professional responsibility as the online press media. Now days, it is facing enormous challenges for its continuity as the forum and provision of compatible services in the dramatically changing world. There are two major parameters wlka has encountered, financial and personnel who have to provide voluntary services indefinitely. At this point, there are only two unpleasant choices, either strengthen the existing media and pursue the resistance for liberty and constitutional rights, or give up, surrender to the oppressors and live in second class citizenship. If the choice is the former, the following measures must be taken for wlka’s effective continuity:
1. It has to be updated including domain modification and hardware upgrading on its base, to uphold its security and functional capacity.
2. Be able to pay transport and allowance for an informant who travels to field to collect first hand evidence.
Certainty, financial commitment is required to execute the project:

  • $6,790 for the system upgrading and enhancement including backup capability for offline availability;
  • $3,386 for allowance and transport cost for the informants per year;
  • $510 for contingency in the case of emergency for immediate life support. If any thing, like automobile accident happens on the informant while in the field;
  • TOTAL of $US 10,686 only.
  • You are kindly requested to support financially the project as you are keen to the liberty of the oppressed people. Also, share this information with those who have no access to the website. Then, please take initiatives and setup a steering committee that can collect fund from the country you are living. Then, communicate wlka in the same way, you send your articles and comments for publication. Leave your full address including e-mail, phone number with country code and name of city. Then, wlka will contact you for a further action. Thanks!

    Posted in Agaw Kemant | 3 Comments

    Teddy Afro’s Mistaken Musical Poem

    አብዛኛዎቻችን ቴዲ አፍሮን (ቴዎድሮስ ካሳሁን) የምናውቀው በመረዋ ድምጹና በሚያዜማቸው ‹መሳጭ መሳይ› ግጥሞቹ ነው፡፡አንድ ግለሰብ ስለሚያስበውም ሆነ በተለያየ መንገድ ስለሚሰነዝራቸው አስተያየቶች ማንንም የማማከር ግዴታ የለበትም፡፡ ነገር ግን በዘፈንም ሆነ በሌላ መንገድ የሚያስተላልፋቸው መልዕክቶችና አስተሳሰቦች እውነትን መሰረት ያደረጉና በሌሎች ዘንድ ምን ያክል ተቀባይነት ይኖራቸዋል ብሎ ደጋግሞ ማሰብን ይጠይቃል፡፡
    እርግጥ ነው ቴዲ የሚለቃቸው ዘፈኖች ሊያስገኙ የሚችሉትን ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታዎችን በደንብ አሰልቶ እንደሚያቀንቀንና የት ቦታ በምን ጊዜ ቢቀነቀኑ የበለጠ ገንዘብና ተቀባይነት ሊያመጡ ይችላሉ በሚል ስሜት እንደሚሰሩ ግልጽ ነው፡፡ ለዚህ ጹህፍ መነሻ የሆነኝ ሰሞነኑ በሆላንደ (አምሰተርዳም) ባዘጋጀው የዘፈን ኮንሰርት ያቀነቀነው ዘፈን ግጥሞች ይዘት ነው፡፡ ግጥሞችን እንመልከት፤
    ቀስተ-ደመናው ላይ አንበሳው ከሌለ፣
    የኢትዮጵያ ባንዲራ ትርጉሙ የታለ? ይለናል አርቲስቱ፡፡
    ቁም ነገሩ ግጥም መግጠም ወይም የተሰጠውን ግጥም ማቀንቀን አይደለም፡፡ የግጥሙ መልዕክትና ትርጉም ምን ማለት ነው? የሚለው ነው በአጽኖት መታየት ያለበት፡፡ የኢትዮጵያን ታሪክ በቅጡ የማያዉቁና ተረት ተረትን እውነተኛ የህዝብና የአገር ታሪክ አድርገው ከሚዘክሩ ግለሰቦች በመቀበል ያን እውነት አድርጎ መውሰድ ትልቅ ስህተት ነው፡፡ ዘፋኙ ወደ አቀነቀነው ግጥም ስንኝ እንመለስና በውስጡ የያዘውን መልዕክት እንመልከት፤
    አንበሳው የተጫነበት የኢትዮጵያ ባንዲራ ትርጉሙ ምንድነው?
    ለቴዲ አፍሮና ለመሰሎቹ በኢትዮጵያ የሚገኙ ኢትዮጰያዊያን በሙሉ የዘር ሀረጋቸው ራሳቸውን ‹የዓለም ምርጥ› አድርገው ከሚጠሩ የኢስራኤል ወገን አድርገው የሚቆጥሩና ከዚህ የዘር ሀረግ ያልተገኘ ሰው በንጉሱ ምህረት በኢትዮጵያዊ ምድር መኖር ቢችልም ቅሉ ኢትዮጰያን የማስተዳደር (የመምራት) መብት እንደሌለው በግልጥ በህገ-መንግሥቱ (በአጤ ኃ/ሥላሴህገ-መንግሥት) ተደንግጓል፡፡ በመሆኑም ራሱን ከአፈ-ታሪኩ ሰሎሞናዊ የዘር ሀረግ መምዘዝ ያልቻለ ሰው ኢትዮጵያዊ እንዳልሆነ ይቆጠራል፡፡ የአንበሳው መልክት ባጭሩ (ሞዓ አንበሳ ዘዕም-ነገድ ይሁዳ) ማለት ነው፡፡ ይህ አባባል ባጭሩ የሚነግረን ኢትዮጵዊነትና ሥልጣን በኢትዮጵያ የሚገኘው የሰለሞናዊ ሥረዎ-መንግሥት ዘር በመሆን ሲሆን ይህም ዘር እግዚአብሄርን ወክሎ ያለምንም ሀይ ባይነት ፍጹማዊ በሆነ መንገድ የተቀረውን ህዝብ የመግዛት (የማስተዳደር) ሥልጣን ይኖረዋል ማለት ነው፡፡ ህዝቡም መሬቱም የንጉሰ ማለት ነው፡፡ ሌሎች ህዝቦች ይህን አምነው ሲቀበሉና መገዛቱንም ያለምንም ማንገራገር ሲቀበሉ በኢትዮጵያ ምድር የመኖር መብት ይኖራቸዋል፡፡ ካልሆነ ግን በተወለዱበትና እትብታቸው በተቀበረበት ምድር ተገደው እንዲፈልሱ ይደረጋል፡፡ ይህን በተጨባጭ ለመስረገጥ ያክል ‹‹በአማካኝ ለ300 ዓመታት ያክል በአገዎች ተይዞ የነበረው ሥልጣን በ1270ዎቹ ወደ ትክክለኛ የስለጣን ባለቤት ወደሆነው ወደሰሎሞናዊው ዘር በሠላማዊ መንገድ ተሸጋገረ›› ይላል አብዛኛው የኢትዮጵያ የታሪክ መጽሀፍት፡፡
    ሌላው ቴዲ አፍሮ ያንጎራጎረለትና እንዲሆን የተመኘው ባንዲራ አንበሳው በኩራት የጨበጠውን መስቀል ዘሎታል እንጅ የመስቀሉ ትርጉም በአጭሩ ‹‹ኢትዮጵያ የክርስቲያን ደሴት ናት፡፡ የተለየ እምነት የሚከተሉ ማለትም እስልምናም ኦሪትም ፕሮቴስታንትም ወይም ባህላዊ ዕምነት ተከታዮች ኢትዮጵያዊ አይደሉም›› እንደማለት ነው፡፡ ቢኖሩ እንኳ የሚጠሩት ኢትዮጵያዊ ተብለው ሳይሆን በበኢትዮጵያ የሚገኙ ሞስሊሞች፣ በኢትዮጵያ የሚገኙ የኦሪት ወይም ደግሞ የሌላ እምነት ተከታዮች በመባል ነበር፡፡
    ታዲያ ቴዲ አፍሮ በሆላንድ ምድር ያዘጋጀው ሙዚቃ ኮንሰርት ግጥም
    ቀስተ-ደመናው ላይ አንበሳው ከሌለ፣
    የኢትዮጵያ ባንዲራ ትርጉሙተ የታለ? ማለት
    ያን ያለፈ የግፍ ሥርዓት ለመመለስ የተቀነቀነ ላለመሆኑ በምን ማረጋገጥ ይቻል ይሆን? እርግጥ ነው ይህ ኮንሰርት አምሰተርዳም (ዉጭ አገር) ያደረገበት ዋና ምክንያት የተሻለ ገንዘብ ለመቃረም ይሁንእንጅ አሁን በኢትዮጵያ በመተግበር ላይ ያለው የፌደራል ሥርዓት የግል ጥቅማቸውን ያጎደለባቸው መስሎ የሚሰማቸው የድሮ ሥርዓት ናፋቂዎች የተሰባሰቡበትና የሁሉም ኢትዮጵያዊ እኩል መብት መረጋገጥ የሚያቅለሸልሻቸው መጠራቀሚያ ቦታ መሆኑን ማወቁ አቀንቃኙ ጥሩ የገበያ ባለሙያ አማካሪ እንዳለው ያሳያል፡፡ ከዛ ባለፈ ግን ‹አንበሳው› ላይመለስ ሞቶ ተቀብሯል፡፡ ሙትን መገነዝና ጊዜ እየጠበቁ በተለያየ መንገድ መዘከር ይቻል እንደሆን እንጅ ህይዎት መዝራትና ማዳን ፍጹም አይቻልም፡፡ በዚህ የሞተ አንበሳ ሥም ኢትዮጵያዊያን መከራና ሥቃይ አሳልፈዋል፡፡ በአገራቸው ላይ የባዕዳነት ስሜት እየተሰማቸው ኖረዋል፡፡
    ቴዲ አፍሮ በመቀጠል በኢትዮጵያ ለዘመናት በውሸት ተረት ተረት ሲነገር የነበረን ‹‹የሰሎሞናዊ›› የዘር ሀረግን እውነት አድርጎ በመቀበል ዛሬም ኢትዮጵያዊያን የነሉሲ (ድንቅነሽ) የደምና የአጥንት ክፋይ መሆናቸውን በመካድ ራሳቸውን ‹የምርጥ ዘር› ከሚሉት የኢስራኤል ወገን ናቸው ብሎ ለማምታት እንዲህ ብሎ አቅንቅኗል፤
    ‹‹ሳባና ሰለሞን እናትና አባቴ፣
    አትማልዷትም ወይ ለኢትዮጵያ ናቴ፡፡››
    እርግጥ ነው የዘፋኙ መሳሳት መነሻው ከእርሱ የሚጀምር ሳይሆን ያለፉት ገዥዎቻችን ‹‹እኛ ጥቁር ሳንሆን ከሰለሞን ዘር ሲወርድ ሲዋረድ የተገኘን የ‹ሴም› ዝርያ ያለን ነን ብለው ራሳቸውንና ኢትዮጵያዊያንን በማንነት ቀውስ ከዘፈቁበት ጊዜ ይጀምራል፡፡ ምን አልባት ቴዲ ልብ ያላለው ጉዳይ የዚያ ዘመንና የአሁኑ ዘመን ትውልድ የአስተሳሰብና የእውቀት ደረጃ ተመሳሳይ አለመሆኑን ነው፡፡ የዚያ ዘመን የታሪክ ምንጭ ብቸኛው መጽሀፍ ክብረ-ነግሥት የሚሉት በአራት የተለያዩ ቋንቋዎች ከእንደኛው ወደሌላኛው በቅብብሎሽ እየተተረጎመ የግለሰቦችን የግል ሥሜት አጭቆ ወደ አገራችን የገባ ተረት ተረት ነው፡፡
    ልብ በሉ ይህ ክበረ-መንግሥት የተባለው ተረት ተረት መጽህፍ ከኢትዮጵያዊያን ይልቅ የኢስራኤልን ህዝብ ታላቅነት የሚያደንቅ፣ ኢትዮጵ አገራችንን ሳይሆን በመካከለኛው ምሥራቅ የምትገኘውን ኢስራኤል ‹የተስፋይቱ ምድር› እንድንል፣ንፁሁን ኢትዮጵያዊ (ኩሽ ህዝብ) የሴም ወገን አድርጎ የሚያቀርብና ከቀደምት ገዥዎቻችን አስከተራው ህዝብ ድረስ በማንነት ቀውስ ውስጥ እንዲዘፈቅ ያደረገ የክህደት ዲሪቶ ነው፡፡ ይህ በሰለሞንና በሳባ መካከል ተደረገ የሚባለው ተረት ተረት ግንኙነት እውነት ቢሆን እንኳ በአገራችን ባህል በህጋዊ ጋብቻ ያልተወለደ ልጅ ‹ዲቃላ› እየተባለ ነው የሚጠራው፡፡ ይቅርታ! ለቃሉ አጠቃቀም፡፡ የእኛ ገዠዎችና የእነሱ አቀንቃኝ ህዝቦች ግን ዲቃለነታቸውን በኩራት ተቀብለው ይተርኩታል፣ ያዜሙታልም፡፡ በቤተ ክርስቲያን ጭምር አሁንም ይሰበካል፡፡ ለማንኛውም እኔ የኩሽ ኢትዮጵያዊ ዘር በመሆኔ አንድም ቀን ‹‹የሰለሞን ዲቃላ ነኝ›› ብየ ስለማላውቅ በእነዚህ ሰዎች አፍርባቸዋለሁ፡፡ ግን እኮ ሰለሞን የተባለው የኢስራኤል ንጉስ ግንኙነት ፈፀመ የሚባለው ከንግስቷ ብቻ ጋር ሳይሆን ‹የንግስቲቱን› ደንገጡርም ደፍሮ(rape) ወንድ ልጅ አስወልዷል ነው የሚባለው፡፡ ክብርና ንግሥና በኢሰራኤሉ ንጉስ በኩል የሚገኝ ከሆነ ከደንገጡሯ ተወለደ ተብሎ የሚተርክለትና የእሱ የዘር ሀረግ የሆኑት ሌሎች ኢትዮጵያዊያን ‹‹የቀዳማዊ ሚኒሊክን›› ያክል ክብር ያልተቸራቸው ለምን ይሆን? እንዳውም የሁለቱ ዘሮች የተለያዩ ባላንጣ ህዝቦች ተደርገው ለዘመናት በጦርነትና በጥላቻ አዙሪት ውስጥ እንደኖሩ ይተረካል፡፡ እባካችሁ የምታውቁ አስረዱኝ! ቀዳማዊ ሚኒሊክ በየትኛው ዘመን፣ የት ቦታ የነገሰና የገዛ ንጉስ ነው? ይቅርታ! ከዋናው ነገረ-ሀሳቤ ወጣሁ፡፡
    የቴዲ አፍሮ ‹አትማልዷትም ወይ› መሰረታዊ ምክንያቱ ኢትዮጵያ ከተረተረቱ የሰሎሞን ወገን ያልሆነ ህዝብ በኢትዮጵያ ምድር አኩል በዚህ ሥርዓት መታየት መጀመሩ ‹ኢትዮጵያን አፈራረሳት› ከሚል አጉል ማላዘንና ያን ሙት ሥርዓት ለመመለስ ከማሰብ የመነጨ ለመሆኑ ለሁላችንም ግልጽ ነው፡፡ ቴዲ አፍሮ በነካ አፉ ማቀንቀን የነበረበት ‹‹እኛ የምርጦች ዘር ስለሆን ሌሎች ኢትዮጵያዊያን በኢትዮጵያ ምድር መኖር አትችሉም›› ተብሎ የተፈጸመውን የዘር ማጥፋት ወንጀል ሊያነሳ ይገባው ነበር፡፡ የአገው ህዝቦቸ አካል የሆኑት ገዥዎች ባወጡላቸው አጠራር ‹ፈላሻዎች› ዓለም ያልሰማው የዘር ማጥፋት ወንጅል ‹በሰሎናዊ ተብየው› መንግሥት ተፈጽሞባቸዋል፡፡ አቀንቃኙ ማወቅና ማሳወቅ የነበረበት ዓለም የማያውቀውን ይህን የዘር ማጥፋት ወንጀል ነበር፡፡
    ኢትዮጵያ በዘርኝነት ስትታመስ የነበረችው በሰለሞናዊ ሥርዓት እንጅ ዛሬ ሁሉም ብሄር ብሄረሰቦች እኩል መብት በተሰጣቸው በአሁኒቱ ኢትዮጵያ አይደለም፡፡ ምን አልባት እነዚህ ራሳቸውን ‹የምርጦች ወገን› ነን ብለው የመደቡ በአገር ቤትና በውጭ አገር የሚኖሩ ሰዎች የሁሉም ኢትዮጵያዊ እኩል መብት መጎናፀፍ ለቴዲ አፍሮና ደጋፊዎቹ ኢትዮጵያን በዘር ማተራመስ ሊመስላቸው ይችላል፡፡ ይህ አስተሳሰብ አለ አንኳ ብለን ብንነሳ ምነጩ ራሳቸውና ራሳቸው ብቻ ለመሆናቸው መገመት አያዳግትም፡፡‹‹ኢትዮጵያ በዘር ተከፋፈለች፣ በጎጥ ተዋቀረች›› የሚሉት እነዚህ ራሳቸውን የውሸት ሥም ሰጥተው እኛ ከዳር አስከዳር ያልገዛናት ኢትዮጵያ እንደተከፋፈለችና እንደተቆራረጠች ይቆጠራል ከሚል አጉል ቅዠት የሚመነጭ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊያን ያለስማቸው ሥም ያለ መግባራቸው አጉል መግባር፣ ያለዕመነታቸው አጉል ዕምነት የተለጠፈባቸው በማን ሥርዓት እንደሆን ሁሉም ኢትዮጰያዊ ቴዲ አፍሮንና መሰሎቹን ጨምሮ በግልጽ ያውቁታል፡፡
    ቴዲ አፍሮን የተጣባው ሌላው ተውሳክ ዘፈን መዝፈን ከጀመረ አንስቶ አስካሁን የሚያቀነቅው ራሱን ብቸኛ ‹የሀሳዊው ሰለሞን› ወራሽ ብሎ ለሰየመው አንድ መንደር ብቻ ለተገኙ መሪዎች መሆኑ ይህ ግለሰብ በዘረኝነትና በጠባብነት ልክፍት የተለከፈ መሆኑን ማየት ይቻላል፡፡ ጥቁር ሰው፣ ኃይሌ ሀይሌና ሌሎቹን ዘፈኖች መጥቀስ ይቻላል፡፡ ይሁንእንጅ ከእነዚህ ሰዎች በፊት እንድ አጼ ቴዎድሮስ፣ አጼ የኋንስ፣ አሉላአባነጋንና ሌሎች ጀግኖች ለኢትዮጵያ ሉዓላዊነት ሲታገሉ መስዋት ሆነዋል፡፡ የእነዚህን ታላቅ መሪዎች ተጋድሎና መግባር የሚያወድስ አንዲትም ስንኝ አልተቃኘም፡፡ በርግጥ የፈለገውን ማወደስ የማይፈልገውን መተው ግላዊ መብቱ ነው፡፡ ነገር ግን የተወሰኑ መሪዎች ብቻ ለኢትዮጵያ አንድነትና ነጻነት የታገሉ አስመስሎ መደስኮር ምክንያቱ በጣም ግልፅ ነው፡፡ ስለቴዎድሮስ፣ ስለ የኋንስ ወይም ስለሌለች ጀግኖች ግጥም ተደረደረ አልተደረደረ ስለጅግንነታቸው ከኢትዮጵያ አልፎ በዓለም ህዝብ ዘንድ ሲመሰክር ይኖራል፡፡
    ሰሞኑም አምሰተርዳም ላይ ዘረኝነትን አወገዝኩ ብሎ ባዘጋጀው የሙዚቃ ኮንሰርት ሌላ ዘረኝነትን እንዲህ በማለት አቅንቅኗል፡፡
    ‹‹ምን ይላል ሚኒይልክ ምን ይላል ተዎድሮስ፣
    የአንድነቱ ጎጆ በዘር ሲታመስ፣
    ምን ይላል ሚኒሊክ ካሳ ተዎድሮስ፣
    ምን ይላል የኋንስ ተፈሪ ቴዎድሮስ፣
    የተዋለደ ሰው በዘር ሲታመስ፡፡››
    ይህ ግጥም በእውነቱ ምን መልዕክት ለማስተላለፍ የተደረደረ ነው? በኢትዮጵያ ያሉ ህዝቦችን በሙሉ እውቅና ሰጥቶ በእኩል መብት በኢትዮጵያ ሰማይ እንዲኖሩ ማድረግ ዘረኝነቱ ምን ላይ ይሆን? ዘርኝነት ማለት የተለያየ ቋንቋ፣ ባህልና ወግ ያላቸውን ህዝቦች በአንድ የዘር ከረጢት ቋጥሮ ማንነታቸውንና የግል መጠረያ የሆነውን ስማቸውን መቀየር ወይስ ተፈጥሯዊ መብታቸውን ማረጋገጥ? በእውኑ ይህ የፌደራል ሥርዓት ኢትዮጵያዊያን በዘር ተቧድነው እርስ በእርስ እንዲፋጁና እንዲታመሱ በአዋጅ ደንግጓል? የሁሉም ኢትዮጵያዊያን በእኩልነት መኖርና የውስጥ የራስ አስተዳደር መመስረት መከፋፈል የሚሆነው በቴዲ አፍሮና መሰሎቹ ጭንቅላት ካልሆነ በስተቀር በግልጽ በህገ-መንግሥቱ የተቀመጠ የመከፋፈል አንቀፅ አለ? የግል ሥሜት የተጫጫናቸው ቡድኖችና ግለሰቦች ሥርዓቱን አዛብቶ በመተርጎምና የግል ጥቅማቸውን ለማራመድ ሥርዓቱን የጥላቻ ምንጭ አድርገው ተጠቅመውበት ሊሆን ይችላል፡፡ ህዝቦች በሌሎች ክልል ተዘዋውረው የመኖርና ሀብት የማፍራት መብታቸውን ነፍገውና ህገ-መንግሥቱ በግለጽ ካስቀመጠው በተቃራኒ እየሄዱ ሊሆን ይችላል፡፡ የፌደራል ሥርዓቱ ግን ኦሮመው ወደ አማራ፣ አማራው ወደ ትገሬው፣ አፋሩ ወደ ሶማሌ ሶማሌው ወደ ደቡብ ወይም ወደ ሌላ አካባቢ አንዳይዛወር አልደነገገም፡፡ ይህ የሚያሳየው ችግሩ ያለው ከሥርዓቱ ሳይሆን ከተወሰኑ ግለሰቦች የተንሸዋረረ የጠባብነትና የትምህክት አስተሳሰብ መሆኑ ግንዛቤ ሊያዝ የግድ ይላል፡፡ አንድ ብሔር ከሚኖርበት ክልል ወደሌላው ክልል ስፖርት ለወዳጅነት የሚል መርህ አንግቦ ለመጫዎት በሄደበት ከተማ በዘሩ ተሰድቦ የሚመለስ ከሆነና ሌላውም አጸፋውን ‹አይን ላጠፋ አይን የሚል የኦሪት ዘመን ህግን የሚከተልና በዚያ መልኩ የሚያስተናግድ ከሆነ ችግሩ ያለው ከሥርዓቱ ሳይሆን ከአንዳንድ ጽንፈኛና ዘረኛ ግለሰቦች የሚመነጭ ነው፡፡ መቸም መንግሥት በህገ-መንግስቱ ‹‹ወደ ክልላችሁ የሚመጡ የሌላ ብሔረሰቦችን በዘራቸው ስደቧቸው ወይም ድንጋይ ወርውሩባቸው የሚል ህግ ያስቀመጠ አይመስለኝም፡፡ ይህ ባልሆነበት ሁኔታ ሥርዓቱ ለምን በጭፍን ጥላቻ ይወገዛል? ወይስ ደገሞ ‹‹እኛ ያልጋገርነው እንጀራ እኛ ያለወጠወጠነው ወጥ ይበላሻል›› ከሚል የተሳሳተ አስተሳሰብ የሚመነጭ? ኢ.ህአዴግ እየተከሰሰ ያለው በህዝቦች መካከል ለዘመናት ሰፍኖ የነበረው የተዛባ ግንኙነት አለማስቀጠሉ ከሆነ ከብሔራዊ ጭቆና ለመውጣት የተካሄደው ረዥምና መራራ ትግል ያን ለማስቀጠል አልነበረምና ተሳስቶ እንኳ ይህን ላድርግ ቢል በህዝባዊ ማዕበል ከመብረ-ሥልጣኑ በአንድ ቀን ጀንበር እንደሚወገድ ጥርጥር የለውም፡፡ ሊታወቅ የሚገባው አብይ ጉዳይ ኢህአዴግ እንደመንግሥት ቀጠለም አልቀጠለም የፌደራሉን ሥርዓት ሊቀለብስ የሚችል አንድም ኃይል ከአሁን በኋላ ሊመጣ አይችልም፡፡ ይህ ሥርዓት የኢህአዴግ ሳይሆን የህዝቡ ከሆነ ውሎ አድሯል፡፡ ይህን ሥርዓት ለህዝቦች ልዕልና የሚጨነቁ ዜጎች ሁሉ የፖለቲካ አባልነት ካርድ ተሸከሙ አልተሸከሙ ይቆረቆሩለታል፡፡
    እርግጠኛ ነኝ ቴዲ አፍሮ የተገኘበትን ብሄረሰብ ጨምሮ በኢትዮጵያ የሚገኙ ሌሎች ብሔር ብሄረሰቦች ኢህአዴግ ወደ መንበረ-ሥልጣን ከመጣ ጊዜ በኋላ የተፈበረኩ የኢንዳስትሪ ምርቶች ሳይሆኑ ድሮም በኢትዮጵያ ሰማይ ሥር ይኖሩ የነበሩ ዛሬም የሚኖሩ ለወደፊትም የሚኖሩ ህዝቦች መሆናቸው ግልጽ ነው፡፡ኢህአዴግ ኖረም አልኖረም የህዝቦች የአኗኗርና የመብት ጉዳይ ይለያይ ካልሆነ በስተቀር ከመኖር የሚገታቸው አንድም ነገር የለም፡፡ ልዩነቱ በሰሎሞናዊ ዘመን እነዚህ ህዝቦች በእኩል መብት የሚኖሩ ሳይሆኑ በንጉሱ ምህረት ብቻ የሚገዙ ነበሩ፡፡ ዛሬ ግን ሁሉም አንድ አይነት መብት አግኝተዋል፡፡ ይህ ከሆነ የቴዲ አፍሮ ችግር የሚያጠነጥነው ሙትን አሳምሮ ከመገነዝ ያለፈ ኢትዮጵያዊያንን አብሮ በሰላም የሚያስቀጥል አይመስለኝም፡፡ ያንበሳ ምስል የተጫነበት ባንዲራም ከሥርዓቱ ጋር አብሮ ተቀብሯል፡፡
    ሙት ገናዦች ሙትን ያሸሞነሙኑትና ያሳምሩት ካለሆነ በስተቀር ነብስ ሊዘሩለት ከቶም አይችሉም፡፡ ቴዲ አፍሮና መሰሎቹ ከሙት ገናዥነታችሁ ወጥታችሁ አዲሲቷን ኢትዮጵያ እንዴት በጋራ መገንባት እንዳለብን በጋራ ብንሰራ ለኢትዮጵያና ለህዝቦቿ የሚበጅ ይመስለኛል፡፡
    ይህ ቴዲ አፍሮ ሁሉም ሰው ለህሊና መገዛት እንዳለበት ሲመክረን፣
    ‹ አስገምቸ ራሴን፣አልሞላውም ኪሴን› የሚል የዘፈን ስንኝ በአንድ ወቅት አቅንኖ ነበር፡፡ እውን ዘፋኙና ድርጊቱ ምን ያክል የተጣጣሙ ናቸው?
    ሁላችንንም ከሙት ገናዥነት አውጥቶ የራሳችን ታሪክ ሰሪ እንድንሆን ፈጣሪ ይርዳን! አሜን፡፡

    Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

    Awi ANDM Members Walkout from ANDM Meeting

    According to an anonymous source, prior to the ANDM General Conference at Bahir Dar, scheduled for September 5-8, 2014, the Amhara National Democratic Movement (ANDM) held woreda (district) level meetings throughout woredas. Theoretically, woreda conferences supposed elect delegates who could participate at the General Conference at Bahir Dar. Something unusual happened in two woredas, Zigam and Chagni Urban Administration. The Awi ANDM members in these woredas walked out from the meeting in dispute related to whether there was democracy and development in Awi. The ANDM leadership tried to impose its views, but the Awis took opposite stand and questioned the legitimacy of ANDM to govern Awi. Then, they walked out from the meeting hall in both woredas. The event occurred the last week of August.
    In related news, the Awi University Students who took part in Bahir Dar, in the government policy training, like other university students also expressed their dissatisfaction with the existing system. They raised several questions in what they see inequity in development, annual budget allocation, industry zone designation, absence of university, hospital, FM media at zone level and infrastructure as the whole.
    In addition to these comments, the university students recommended the English to be the medium of instruction for at elementary schools starting from grade 5 to improve the students’ English efficiency. Some studies have indicated that a large number of Awi students fail ELC, college entrance exam due to English deficiency. Those who admitted to universities are also face the risk of dismissal in their first year for the same reason.

    Posted in Agaw Kemant | Leave a comment

    Amhara is not Ethnic Name, But Religious Denomination: Professor Mesfin Woldemaryam 1991

    By Mizigena A

    የፕሮፌሰር መሥፍን ወ/ማሪያምን እውነቶች የሚክዱ ‹‹የቁልቁለት ተጓዦች››
    የኢትዮጵያ ሕዝብ አብዮታዊ ዲሞክራሲ ግንባር (ኢ.ሕ.አ.ዴ.ግ) የደርግ ወታደራዊ መንግሥትን በኃይል አስወግዶ በትረ-አገዛዙን በተረከበ ማግሥት ፕ/ር መሥፍንና የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስተር (የያኔው ፕሬዘዳንት) በቴሊቪዥን መስኮት ቀርበው በወቅቱ ስለነበረው የአገሪቱ ወቅታዊ ሁኔታ ውይይት (dialogue) ማድረጋቸው አብዛኛዎቻችን የምናስታውሰው ጉዳይ ነው፡፡ በዚያ ውይይታቸው ወቅት ፕ/ሰሩ ለአብዛኛው ኢትዮጵያዊ እጅግ ለማመን የሚከብድ ነገር ተናገሩ፤ ይህ በያኔው የሽግግር መነግሥት ፕሬዚዳንትና በሳቸው መካከል በነበረው ክርክር ያነሱት ነገር ‹‹ አማራ የሚባል ብሔር የለም፣ እንዲያውም በኢትዮጵያ ጎሳ እንጅ ብሔር የሚባል ነገር የለም›› በማለት ነበር ሀሳባቸውን ያራመዱት፡፡
    በወቅቱ ይህ ንግግራቸው ከተለያዩ አቅጣጫዎች አቧራ አስነስቶ እንደነበርና በግል ስብዕናቸው ላይ ሳይቀር ዛቻ አዘል ንግግር እንዳስከተለባቸው በቅርቡ በፋክት መጽሔት ባወጡት ጹህፍ አስነብበውናል፡፡ ይህን እምነታቸውን ወይም እውቀታቸውን ተጠቀመው ‹‹የክህደት ቁልቁለት›› የሚል መጽሐፍ በማሳተም ‹‹ አማራ የሚባል ጎሳ የሌለ መሆኑንና ‹አማራ› የሚለው ቃል ከክርስትና እና ከመጠመቅ ጋር የተቆራኘ ቃል ለመሆኑ በሰፊው አብራርተው፤ ኢ.ሕ.አ.ዴ.ግ ‹‹አማራ የሚባል ብሔር አለ›› የሚለው ፈጠራ መሆኑና ይህን በሀይማኖቱ ምክንያት ራሱን ‹አማራ› ነኝ ብሎ የሚጠራውን ህዝብ ለይቶ ለማጥቃት ካለው ድብቅ ዓላማ የመነጨ ነው በሚል ያብራራሉ፡፡
    ከፕ/ር መሥፍን ሌላ ‹አማራ› የሚባል ብሔር ወይም ዘር አለመኖሩን ሌሎች የጻፉትን አንደተጨማሪ ማሳያ መጥቀስ እወዳለሁ፡፡ኢትዮጵያ የዓለሙ መፋረጃ ” በሚል በንቡረ እድ ኤርምያስ ከበደ ወልደኢየሱስ ስለአማራ ትርጉምና ትውፊት የተጻፈውን እንመልከት- “ዐምሐራ” የሚለዉ ቃል መልእክትና ትርጉም ባለዉ ምክንያት በኢትዮጵያ ምድር ለሚኖረዉ ለአብዛኛዉ የአገሪቱ ነባር ህዝብ የተሰጠ ትውፊታዊ ስያሜ ነዉ፡፡ በአጠቃለይ ቅዱስ ኪዳነ ሃይማኖት እየተማሩና እያወቁ በፈቃዳቸዉ ሲገረዙና ሲጠመቁ ‹ዐምሐራ› ወይም ‹ክርስቲያን› እየተባሉ የእግዚአብሔር ህዝብ ሆኑ ይላል፡፡
    ይህም ኅብረተሰብ “አንድ ነጠላ ጎሳ ወይም ነገድ ነዉ” ተብሎ ለእርሱ መለያና መታወቂያ ይሆን ዘንድ የተሰጠ ስያሜ አይደለም ይላሉ ፀኃፊው፡፡የቃሉ ፍቺ እንደሚያመለክተዉ ዐምሐራ በኢትዩጵያ ምድር የሰፈሩ ፤ከተለያዩ ጎሳዎች፤ነገዶች፤ዘሮች፤ ቋንቋዎች፤ባህሎችና ሃይማኖቶች የተዉጣጡ ወንዶችና ሴቶች እርስ በርሳቸዉ በመጋባት በሥጋ አንድ የሆኑበት ህልዉና ነዉ” ይሉናል ንቡረ እድ ኤርምያስ ከበደ ወልደኢየሱስ
    አዎ ዐምሐራ የሚለዉ ስም ለምሳሌ አገዉ፤አርጎባ፤አፋር፤ኦሮሞ፤ጉራ፤ጋፋት፤ሓዲያ፤ ወላይታ፤ከምባታ፤ ኩናማ ወይም ትግሬ እንደሚባለዉ በየጎጣቸዉና በየክልላቸዉ በየእምነታቸዉና በየቋንቋቸዉ ተለያይተዉና ተወስነዉ በየስማቸዉ እንደሚታወቁት ብሄሮች ወይም ሴማዉያን ፤ካማዉያን ያፌታዉያን ተብለዉ በመላዋ ምድር ተሰራጭተዉ እንደሚኖ እንደ ሦስቱ የሰው ዘር የትውልድ ቅርንጫፎች ሳይሆን ሰዎ ሲጠመቁ (ኦርቶዶክስን( ሲቀበሉ ብቻ የሚሰጥ ሥም ነው፡፡

    ይሁን እንጅ አሁንም ድረስ ይህ ሀቅ ያልተዋጠላቸው ግለሰቦች የፕ/ሩን ‹‹አማራ የሚባል ብሔር የለም›› አባባላቸውን የማይቀበሉ ግለሰቦች ‹‹አማራ ለመኖሩ ይኸው እኔ ምስክር ነኝ›› የሚሉና ‹አማራ› ለሚባል ህዝብ መኖር አማርኛ ቋንቋን መናገር እንደዋና መገለጫ ብለው የሚጠቃቅሷቸውን በማስቀመጥ ለመሞገት ይሞክራሉ፡፡ እኒህ የሰሜን ኮከብ የሚባሉ ጸኃፊ በሎሚ መጽሔት የነሐሴ ዕትም ባወጡት ጹህፍ የፕ/ሰሩ ሀሳብ ሲቃረኑ በጹህፋቸው ሀሳባቸውን አንዲህ በማለት ያብራራሉ፤ ‹‹ትግርኛ ተናጋሪው ትግሬ፣ ኦሮምኛ ተናጋሪው ኦሮሞ፣ ሲዳምኛ ተናጋሪው ሲዳማ — ወ.ዘ.ተ. ከተባለ አማርኛ ተናጋሪውም ‹አማራ› ነው ሊባል የሚችለው›› በማለት ያብራራሉ፡፡ በማከልም ሲከራከሩ ‹‹ሲታረድ ራሱን ያልተከላከለና ያልተፈራገጠ እንሰሳ (በግ) በቁሙ እያለ ‹በግ› ሲታረድ ግን ስላልተፈራገጠ ‹በግ› አይደለም ሊባል አይችልም ማለት ተገቢ ያልሆነ መከራከሪያ ነው›› በማለት የፕ/ሩን ‹‹አማራ የሚባል ህዝብ ቢኖር ከሚደረስበት ጥቃት በጋራ ራሱን መከላከል ይችል ነበር›› አመክኖ (logic) ውድቅ ለማድረግ ሞክረዋል፡፡ ልብ በሉ እኝህ ግለሰብ ቋንቋንና የዘር ሀረግን በቀጥታ ለማስተሳሰር ይሞክራሉ፡፡ እውነቱ ይህ ቢሆንማ ኑሮ በፈረንይና በእንግሊዝ ቅኝ ግዛት የነበሩ በአፈሪካ ውስጥ የሚገኙ ህዝቦች ፈረንሳይኛና እንግሊዘኛ በመናገራቸው ፍረንችና እንግሊዛዊ ማንነት በተጎናጸፉ ነበር፡፡ ይህ አስተሳሰብ የቋንቋን ባህሪ ካለመገንዘብ ብቻ የተባለ የጹህፍ ማሟያ ይመስለኛል፡፡ ቋንቋ በባህሪው የሚወለድ፣ የሚያድግ፣ የሚያረጅና ብሎም የሚሞት ክስተት ሆኖ እያለ ‹‹አማርኛ የተናገረ ሁሉ አማራ ነው›› አባባል ለተጨማሪ ስህተት የሚዳርግ ይመስለኛል፡፡ በአገራችን ኢትዮጵያ አማርኛ ቋንቋ በተለያዩ ታሪካዊ፣ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ምክንያቶች ከጠቅላላው የኢትዮጵያ ህዝብ 80% በአፍ መፍቻም ሆነ በሁለተኛ ደረጃ መግባቢያነት እንደሚናገር ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡ ታዲያ ይህ ማለት በኢትዮጵያ 80 እጅ የሚሆነው ኢትዮጵያዊ አማርኛ በመናገሩ ‹‹አማራ ሆኗል›› ማለት ግን አይደለም፡፡ አማርኛ የፌደራል ቋንቋ እንዲሆን የተደረገበት አብይ ምክንያት በኢትዮጵያ አማርኛ ተናጋሪዎች ስለሚበዙ እንጅ ራሱን አማራ ብሎ የሚጠራ ህዝብ ከሌሎች ኢትዮጵያዊያን በቁጥር ስለሚልቅ አይደለም፡፡
    ከላይ በተጨባጭ የተጠቀሱት ጥናቶች የሚያሳዩን አማራነት የኦርቶዶክስ ሀይማኖት ከጀመረበት 4ኛው ክፍለ-ዘመን መባቻ በተለይ ደግሞ ከ13ኛው ክፍለ ዘመን አስክ 20ኛው ክፍለ- ዘመን መጨረሻ በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በሀይማኖት፣ በአስተዳደር ምክንያት የተፈጠረና የተገነባ ‹ሰው ሰራሽ› ማንነት እንጅ ዘርን መሰረት አድርጎ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ የህዝብ ሀረግ ላለመሆኑ ግልጽ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የኦርቶዶክስ ሀይማኖት ዕምነት አጥማቂነት በሰሎሞናዊው ተብየው አገዛዝ ጦር ሰባቂነት አማካኝነት በኢትዮጵያዊያን ነባር ህዝቦች ላይ ባደረሱት የማንነት ገፈፋ ወቅት ህዝቦች በጦርነት ሲሸነፉ የሚቀርብላቸው የነበረው አማራጭ ‹‹አንድም የራሴ የሚሉትን እምነት በመተው ተጠምቀው ‹አማራነትን› እንዲቀበሉ አለያም ደግሞ መሬታቻውን በገዛ ፈቃዳቸው ለቀው እንዲፈልሱ› ነበር፡፡ በዚህ ምክንያት ‹ፈላሻ› ተብለው የሚጠሩትን የሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ አገው ህዝቦችን ለአብነት መጥቀስ ይቻላል፡፡ እነዚህ በተለምዶ ‹‹ቤተ-ኢዝራኤል›› እየተባሉ ሲጥሩ የነበሩ የአገው ህዝቦች አማራነትን (ኦርቶዶክስነትን) አንቀበልም በማለታቸው ምክንያት ከ16ኛ እስከ 21ኛው ክፍለ-ዘመን የዘለቀ የዘር ማጥፋት ወንጀል (genocide) ተፈጽሞባቸዋል፤ በሀይል የተጠመቁት የግዳጅ አማራነትን ተቀብለው የመሬት ይዞታቸው እንደያዙ እንዲቀጥሉ ሲደረጉ አማራነትን (ክርስቲያንነትን) አንቀበልም ያሉት ግን ከዕርስተ-ጉልት እንዲነቀሉ ተደርገው ገዥዎች ‹የረከሰ› በሚሉት ሥራ ማለትም በሽመና፣ በአንጥረኛነትና በሸክላ ሰሪነት እነዲገፉ ተደርገዋል፡፡ በመጨረሻም ‹‹ኢትዮጵያዊ አይደላችሁም›› ተብለው በ35 ሚሊየን ዲናር ለኢዝራኤል ተሽጠዋል፡፡ በተመሳሳይ ይህ በደል ለሰሜን ምዕራብ ኩሸ ህዝብ ለሆነው የቅማንት ህዝብ እንደ-ቤተ ኢዝራኤሎች ተመሳሳይ መከራን እንዲያሳልፍ በመገደዱ አብዛኛው አማራነት ሲቀበል የቀረው በዲፕሎማሲና ራሱን ለመከላከል ባደረገው ጦርነት ከፈላሻዎች በተሻለ ሁኔታ ማንነቱን ጠብቆ አቆይቷል፡፡ ይሁን እንጅ የራሱ የሆነውን ህገ-ኦሪት ዕምንትና ቋንቋውን ግን ሙሉ በሙሉ መከላከል ባለመቻሉና ሲደርስበት በነበረው የግፍ አገዛዝ በአብዛኛው አማራነት (ክርስቲያንነት) እንዲቀበል ተደርጓል፡፡ ይህም ሆኖ በተወሰኑ ወረዳዎች ዛሬም ቢሆን ራሱን ‹‹ቅማንት ነኝ›› የሚልና በሌሎች ‹ቅማንት› ተብሎ የሚጠራ ህዝብና ቅማንትኛ ቋንቋ በመናገር ላይ ያለ ህዝብ አለ፡፡
    የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሀይማኖት ለሰሜኑ የአገው ህዝቦች እምነቱን ብቻ አይደለም እንዲቀይር ያደረገችው፤ ማንነቱ፣ ቋንቋው፣ ባህሉ ጭምር ከእርሱ ተወስዶ መልሶ ለእሱ በሌላ ብራንድ (መጠሪያ ሥም) እንዲቀበል ተደርጓል፡፡ የክርስትና ዕምነቱን ወዶም ሆነ ተገዶ ሲቀበል ቋንቋውን እንዳይናገር፣ ባህሉን የእኔ እንዳይል፣ ማንነቱን ጭምር በራሱ አንድበት እንዲክድ ‹ውግዝ ከመ-አሪዎስ› በመባል የማንነት ወረራ ተካሄዶበታል፡፡ አማርኛ ቋንቋ የኢትዮጵያ ህዝቦች (የኩሽ፤ የኦሞቲክና የናይሎቲክ) አንጡራ ሀብት መሆኑ ተዘንግቶ የሴም መሰረት ያለው ተደርጎ ተጻፈ፣ ተተረከ፣ተዘከረ፡፡ ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛ መሆኗ ተዘንግቶ ይህን (አማርኛ) ቋንቋ ጭምር ይዘውት የመጡት ከውጭ ወደ ኢትዮጵያ የገቡ የሴም ዝርያ ያላቸው ህዝቦች እንደሆኑ ለኢትዮጵያዊያን ለራሳቸው ተተረከ፡፡ በዚህም ምክንያት ራስን የንጹህ ኢትዮጵያዊያን የኩሽ፣የኦሞቲክና የናይሎቲክ ዘር ነኝ ብሎ ከመቀበል ይልቅ የሴም ዘር ለመባል እሽቀድድሙ ተጧጧፈ፡፡ በመንግሥታዊና በዕምነት ተቋማት ጭምር ስለኢትዮጵያዊያን ሳይሆን ‹‹የምርጥ ዘር›› ስለሚባሉት ለኢዝራኤላዊያን ተሰበከ፣ተወደሰ፣ተዘመረ፡፡ ኢትዮጵያዊያን ገዥዎች ኢትየጵያዊ መሆናቸውን ክደው ‹‹ከተመረጡት የኢዝራኤል ህዝቦች ወገን ነን›› በሚል በውሸት ማንነት በመጀቦን በተለይ የሰሜን ኢትዮጵያ ነዋሪዎች በማንነት ቀውስ ውስጥ እንዲዘፈቁ አደረጉ፡፡ ንጉሶቻችን ኢትዮጵያዊያንነታቸውንና ጥቁርነታቸውን ክደው ‹‹ሞዓ አንበሳ ዘዕም- ነገደ ይሁዳ›› ብለው የዓለሙ መፋረጃ አደረጉን፡፡ ለዚህ ማሳያ ይሆን ዘንደ አጼ ኃ/ሥላሴ በአንድ ወቅት ለጋዜጠኛ የመለሱት መልስ እንመልከት፡፡ ንጉሱ በ1940ዎቹ አካባቢ አሜሪካን ለመጎብኘት በነጩ ቤተ-መንግሥት ተገኝተው በጋዜጠኞች እንዲህ የሚል ጥያቄ ቀረበላቸው፤ ‹‹— ከጥቁር ህዝብ መሪዎች በአሜሪካ ነጩ ቤተ-መንግሥት በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ እርሰዎ ለመግባት በመቻለዎ ምን ይሰማወታል?›› ተብለው ለቀረበላቸው ጥያቄ የመለሱት መልስ እንዲህ የሚል ነበር ‹‹ እኛ ከንጉስ ሰለሞን ሲወርድ ሲዋረድ ከመጣው ቤተሰብ የምንወለድ አይሁድ ነን እንጅ ጥቁር አይደለንም››በማለት በዓለም ፊት ኢትዮጵያዊያንንና ጥቁር የሰው ዘርን በሙሉ አንገቱን አስደፉት፡፡ እውነቱ ግን ንጉሱ ቢፋቁና ትክክለኛ ማንነታቸወ ቢታይ የኩሽ ዘር የሆነው ኦሮሞነታቸው ፈጦ ይወጣ እንደነበር ጥር ጥር አልነበረውም፡፡
    ዛሬም ድረስ ከዚህ የብዙ ሺህ አመታት የማንነት ቀውስ ድሪቶ መጎተት ብዙዎቻችን የተላቀቅን አይመስልም፡፡ ዛሬም ከባለፈው ዘመን የክህደት ቁልቁለት ስህተት ሳንማር ‹እንጦረጦስ› በመንደርደር ላይ እንገኛልን፡፡ የጠራ ታሪክ እንዳይኖረን አሁንም በእውቀት ሳይሆን በስሜት እየተውገረገሩ የሚጻፉ ጹህፎችና ተረት ተረቶች በተለይ በሰሜንኑ በሰሜን ምዕራቡ የኢትዮጵያ ህዝብ ላይ የማንነት አዙሪት ውስት እንዲባዝን አድርጎታል፡፡ በተለይ ደግሞ በአማራ ክልል በሚገኙ ህዝቦች ላይ የዚያ የተሳሳተ የማንነት አሻራ ዛሬም ድረስ ጥላውን እንዳጠላ ይገኛል፡፡አማራ እንድአንድ የተለየ ህዝብ ቢሆን ኖሮ ዛሬ ራሱን ከኩሽ አገው ወገን የሚመድበው በአማራ ክልል በጎንደር ክፍለሀገር የሚገኘው የቅማንት ህዝብ በክልሉ መንግሥት ተገዶ ‹አማራ ሆነሀል› ባልተባለ ነበር፡፡ አማራ ህዝብ ራሱን የቻለ የዘር ሀረግ ቢሆን ኖሮ የቅማንትን ህዝብ ማንንት በ21ኛው ክፍለ-ዘመን አስገድዶ ለማስጣል የሚደረገው ጥረት ባልኖረ ነበር፡፡ አማራ ራሱን የቻለ ህዝብ ላለመሆኑ የቅማንት ህዝብ ‹አማርኛ ተናጋሪ ሆነሀልና‹ አማራ ልትሆን ይገባል› ተብሎ በክልሉ ባለስልጣናት ባልተገደደ ነበር፡፡ ይህ የሚያሳያው አማራነት ህዝቦች ተገደው የሚቀበሉት ማንነት እንጅ በሥነ-ፍጥረት የዘር ሀረግ የመጣ አለመሆኑን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ቋሚ ምስክር ነው፡፡ አማራ የሚለው ሰው-ሰራሽ ማንነት እንዴት እንደተገነባ በቅማንት ህዝብ ላይ አሁን እየተደረገ ያለው አሰገድዶ አማራ ማድግ (foreceful Amharization) ከበቂ በላይ ምስክር ነው፡፡ ሌላው የክህደት ቁልቁለት ማሳያ በአማራ ክልል የሚገኘው የአርጎባ ህዝብ ከ1983 አስከ 1998 ዓ.ም በአማራነት ስም ተዳብሎ (annex) ለ15 ዓመታት በአማራ ማንነት ሲጠራ ከቆየ በኋላ ዛሬ አማራ ላለመሆኑ በክልሉ ም/ቤት እንደገና በአዋጅ ‹አርጎባ› ተብሎ እንዲጠራ ባልተደረገ ነበር፡፡ አማርኛ የተናገረ አማራ ቢሆን ኑሮ ዛሬ በኢትዮጵያ ከሚገኙ ህዝቦች ውስጥ 80 በመቶው አማራ በሆነ ነበር፡፡
    የአማራ ክልል መንግሥት የራሱን ህዝብ ታሪክ ጥርት ባለ ቋንቋና ተጨባጭ በሆነ መረጃ በማሰደገፍ ሊጽፍ የሚችል የታሪክ ተመራማሪ አስካሁን ድረስ ማግኘት አልቻለም፡፡ የአማራ ታሪክ፣ቋንቋና ባህል ለመጻፍ የሚሞክሩ ተመራማሪዎች ሁሉ የጥናታቸው ማጠንጠኛ እየተንሸራተተ ኩሽ ከሆነው የአገውና የኦሮሞ ህዝብ ከመደባለቅ ሊያድኑት ፍጹም አልቻሉም፡፡ ለዚህ ማሳያ ይሆን ዘንድ አንድ በአማራ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ‹‹የአማራ ህዝብ ቋንቋና ባህል›› በሚል ርዕስ በ2001 ዓ.ም የወጣ ጥናት በመግቢያው ላይ እንዲህ ይላል፤‹‹—– መጽሀፉን አስተውሎ የሚያነብ ሰው የአማራ ህዝብ ባህሉም ሆነ ታሪኩ ከሌላው የተለየ መገለጫ ነው ብሎ ለማመን ይቸገራል፡፡ በቋንቋው ላይ የሚታየው የኩሽና የኦሞ ቋንቋዎች ተጋቦትና ተፅዕኖ ሲታሰብም የአማራ ሕዝብ ከሌላው ሕዝብ ጋር እየተዋሀደ እንደመጣ ያመለክታል›› ይላል፡፡ ከዚህ መጽሀፍ አንድ ዓመት ቀደም ብሎ የክልሉ መንግሥት በሸፈነው የገንዘብ ወጭ ከአዲስ አበባና ከባህርዳር ዩኒቨርስቲዎች የተወጣጡ የታሪክ፣ የቋንቋ፣ የምጣኔ ሀብትና የአንትሮፖሎጅ ምሁራን ‹‹የአማራን ህዝብ ታሪክ፣ቋንቋና ባህል›› በሚል ርዕስ ጥናት እንዲያጠኑ ተደርገው ነበር፡፡ ምሁራኑ የጻፉት የጥናት ውጤት ከአማራው ህዝብ ይልቅ የአገው ህዝብን ታሪክ እጅግ አጉልቶ የሚያሳይ ነበር፡፡ ይሁንእንጅ ምክንያቱ ባልታወቀ ጉዳይ የክልሉ መንግሥት ይህ ጥናት እንዳይታተም ተደረገና በክልሉ የባህልና ቱሪዝም ቢሮ ሥም ርዕሱ ከላይኛው ርዕስ በተለየ ‹ታሪክ› የሚለው ወጥቶ ‹‹የአማራ ህዝብ ቋንቋና ባህል›› በሚል አዲስ ርዕስ ተሰጥቶት በ2001 ዓ.ም እንዲታተም ተደረገ፡፡
    ልብ በሉ! የዚህ ሁሉ የጊዜ፣ የገንዘብና የእውቀት ኪሳራ መንስኤው የክህደት ቁልቁለቱ የወለደው ጣጣ መሆኑን መገመት አያዳግትም፡፡ ‹አማራ› የሚባል ህዝብ አለ አንኳ ብለን ካመን በክልሉ ውስጥ ከድሮ አንስቶ አስካሁን ድረስ የሚገኙ ህዝቦችን አምኖ ተቀብሎ አማራ የሚባል ህዝብ እንዴት እንደመጣ ጥናቱ በግልጽ ቢያሳይ ምን ችግር ነበረበት? በማንኛውም የታሪክና የጊዜ ሽክርክሪት ሂደት አሁን ላይ አማራ የሚባል ህዝብ መኖሩን ካመን የመጣበትን ሂደት ጥርት ባለ ቋንቋ ለትውልድ ማስተላለፉ ስህተቱ ምኑ ላይ ነው?
    በባለፈው ወር ላይ በአማራ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ አማካኝነት ከሁሉም ዞኖችና የከተማ አስተዳደሮች የተወጣጣ የባህል ቡድን አማካኝነት ‹‹የአማራ ባህል ፌስቲቫል›› እንዲታይ ተደርጎ ነበር፡፡ ይህን ዝግጅት ልብ ብሎ ለተመለከተው ክልሉ የብሔር ብሔረሰቦች ክልል ለመሆኑ ሲቀርቡ የነበሩ የባህል ዝግጅቶች አብይ ማሳያ ናቸው፡፡ በርግጥ በክልሉ ውስጥ የክልሉ መንግሥት አምኖ የተቀበላቸው ሦስት የብሔረሰብ ዞኖችና አንድ ልዩ ወረዳ ቢገኝም ራሳቸውን የአማራ ዞን ብለው ከሚጠሩ አካባቢዎች የመጡ የባህል ቡድኖች ጭምር በመድረክ ሲያሳዩት የነበረው ዥጉርጉር ባህል መነሻ ምክንያቱ ምን እንደሆን መገመት ቀላል ነበር፡፡ ሌላውን እንተወውና በቅርብ እርቀት የሚገኙት የሰሜን ጎንደርና ደቡብ ጎንደር፣ የምሥራቅ ጎጃምና የምዕራብ ጎጃም የባህል ቡድኖች ሲያሳዩት የነበረው የእስክሰታ አይነት እጅግ የተለያየ ነው፡፡ የወሎንና የሰ/ሸዋ ጉዳይ ሳናነሳ ማለት ነው፡፡
    በግሌ አንድ ግለሰብ ወላጆቹ ወይም አሳዳጊዎቹ በህጻንነቱ ያወጡለትን የግል መጠረያ ሥም ለአቅም-ህግ ሲደረስ የማስቀየር መብቱ የተጠበቀ ይሁን እንጅ በማንኛውም መልኩ የወላጅ አባቱን ሥም ወይም በአባትነት የሚጠራበትን የአሳዳጊውን ወይም ደገሞ የጎረቤቶቹን ሥም የመቀየር ህጋዊ መብት ያለው አይመስለኝም፡፡ በመሆኑም አንድ ግለብ ወይም ቡድን ‹‹በዚህ ስም ነው መጠራት የምፈልገው›› የማለት መብቱን አከብራለሁ፡፡ ይሁን እንጀ እኔ በዚህ ሥም ስለምጠራ ያንተንም ሥም በግድ ቀይር ብሎ ግን ማንንም የማስገደድ መብት የለውም፡፡ በአማራ ክልል ህጉን በሚዘውሩትና በትረ-አገዘዙን በያዙት አመራሮች በክልሉ በሚገኙ ሌሎች ህዝቦች ላይ እየተደረገ ያለው እውነታ ይህ ነው፡፡
    በመጨረሻም ምን አልባት ይህን ጹህፍ የጻፈውን ‹አማራ› የሚባልን ህዝብ ለማዳከምና የሌላ ፖለቲካ ድርጅት አጀንዳ ተሸካሚ አድረጋችሁ ለምትመለከቱ ቢያንስ የተከበሩ ፕ/ር መሥፍን የየትኛውም ፖለቲካ ድርጀት ደጋፊም የአማራ ህዝብ ጠላትም አለመሆናቸውን ከተገነዘባችሁልኝ ይበቃኛል፡፡ስለዚህ በክህደት ቁልቁለት ተምዘግዝገን ሩቅ ከመሄዳችን በፊት ቆም ብለን ማሰቡ ለአብሮነታችን ወርቃማ መንገድ ነውና ወደ እውነተኛ ልቦናችን እንመለስ እላለሁ፡፡
    ቸር ይግጠመን!
    dear web manager
    please do not omit the title I gave to this document and yet you can translate it for the connivance to post

    Posted in Agaw Kemant | 4 Comments

    Is There Actual Researcher of Gondar History, but Lacks Knowledge about Kemats: In Response to Addis Admas Publications

    By Mizigena Adera
    ከቅርብ ሳምንታት ወዲህ በአዲስ አድማስ ጋዜጣ የቕማንትን ህዝብና የጎንደርን ታሪክ በተመለከተ የብሔረሰቡ አባል ከሆኑ ግለሰብና አንድ የ‹‹ታሪክ ተማራማሪ››ን ቃል መጠየቅ በማድረግ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ለማስነበብ ሞክሯል፡፡
    በመጀመሪያ ደረጃ ይህን ቃለ-መጠየቅ የተለያዩ ወገኖችን ጠይቆ ስለቅማንት ብሔረሰብና ስለ ጎንደር አካባቢ በትንሹም ቢሆን በማስነበብ የተለያዩ አስተሳሰቦች እንዲንሸራሸሩ እድሉን የፈጠረውን የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛና በቃል ምልልሱ የተሳሰተፉትን አቶ ነጋ ጌጤንና አቶ ሲሳይ ሳህሌ የግሌን ሀሳብ እንድል መነሻ ሀሳቡን ስላጫሩብኝ በቅድሚያ ሁሉንም ማመስገን እፈልጋለሁ፡፡
    ይህን ጹህፍ ለመፃፍ ያነሳሳኝ ‹‹የታሪክ ተመራማሪው›› የሰጡትን ቃለ-መጠየቅ መሰረት በማድረግና የጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ስሜት የተጫጫነው የመግቢያ ዓረፍተ-ነገርን መሰረት በማድረግ ነው፡፡ ቃለ-መጠይቁ በመግቢያው ላይ ‹‹ጎንደር የቅማንት ናት›› በማለት በአሁኑ ሰዓት በቅማንት ብሔረሰብ እየተነሳ ያለውን የራስ አስተዳደር ጥያቄ ያልተነሳ የቦታ ጉዳይ ጋር ለማላተም የተሞከረ ጥረት ይመስለኛል፡፡ ወደዚህ ግመታ የተመራሁት ከብሔረሰቡ የማንነትና የራስ አሰተዳደር ህገ-መንግሥታዊ ጥያቄ ጋር ተያይዞ ጉዳዩ የማይዋጥላቸው ግለሰቦችና የክልሉ አመራሮች ጭምር ያልተባለ ጉዳይ እያነሱ በተደጋጋሚ የጥያቄውን አቅጣጫ ለማሳት የሚያደርጉት ሙከራ በጋዜጠኛው እንደዋና የመግቢያ ርዕስ ሆኖ መነሳቱ ነው፡፡ አቶ ነጋ የሰጡትን ቃለ-ምልልስ ከ‹‹ተመራማሪው›› አቶ ሲሳይ ጋር እንዴት ማያያዝ እንደፈለጉ ማያያዣው አልታይህ አለኝ፡፡ የአቶ ሲሳይ ቃለ-ምልልስ ከምንም ጋር ሳይያያዝ ራሱን ችሎ መቅረብ የሚችል ጉዳይ ነበር፡፡ ዞሮ ዞሮ ለምን ማያያዝ እንደፈለጉ የሚያውቀው ራሱ ጋዜጠኛው ነው፡፡
    አንድ ግለሰብ ወይም ቡድን የመሰለውን የግል አቋም መያዝ ግላዊ ወይም ቡድናዊ መብቱ የተጠበቀ መሆኑን አንበቢያን የዚህ ጹህፍ ጸሀፊም የሚስማሙ ይመስለኛል፡፡ ነገር ግን የሚሰነዘሩት የግል ሀሳቦች፣ በትዉፊትና በምርምር የተገኙ መረጃዎች ከስሜትና ከአድሎ በፀዳ መንገድ ቢሆኑ ታማኝነታቸው እጅግ የጎላ ከመሆኑም በላይ ለወደፊት ለሚደረግ የምርምር ሥራ ተጨባጭ ምንጭ በመሆን ቀጣዩ ትውልድ ያልተዛባ መረጃ እንዲኖረው ይረዳል፡፡ አስከዛሬ ድረስ ስናነበንባቸውና የታሪክ ማጣቀሻ አድርገን የምንጠቀምባቸው የኢትዮጵያና የኢትየጵያ ህዝቦች ታሪክ ምንጩ በአብዛኛው የተረት- ተረት ጥርቅምና በገዥ አወዳሽ ፀሀፈ-ትዛዝ የተጻፉ፣ አለፍም ሲል አንድን ህዝብ ከፍ ሌላውን ዝቅ በማድረግ ባድሎና በተራ ስሜት በተሞሉ ኢትዮጵያዊያንና የውጭ አገር ዜጎች ጭምር ተውገርግረው የተፃፉ ናቸው፡፡
    የአንድን አገርና ህዝብ እውነተኛ ታሪክ ማንም በስሜት ተነሳስቶ በዘፈቀደ የሚጽፈው ሳይሆን ነባራዊ ሁኔታዎችን በመረጃ አስደግፎ በመተንተን ስላለፈው የምንማርበት፣ ያለንበትን ጊዜ የምናውቅበትና መፃዒ መንገዳችን የምንቀይስበት መሆን ግድ ይለዋል፡፡ ከዚህ ውጭ የሚፃፉ የታሪክና የምርምር ሥራዎች ውጤታቸው ከላይ ከተጠቀሱት በተቃራኒው ይሆንና የአንድን አገር ህዝብ በማንነት ቀውስ እንዲዘፈቅ ከማድረጉም በላይ ሁሉንም ነገር በመሰለን መንገድ እንድናወገረግረው በር ይከፈታል፡፡ ያ ደግሞ በአገር ግናባታና አበሮነት ላይ የሚኖረው አደጋ እጅግ የከፋ ነው፡፡
    ኢትዮጵያ የተለያዩ ቋንቋዎች፣ ባህሎች፣ ታሪኮች፣ ሀይማኖቶች ወግና ልምዶች ያሏቸው ህዝቦች ለዘመናት ተከባብረው አብረው የሚኖሩባት አገር ብትሆንም በየጊዜው የሚነሱ ገዥዎች ስልጣናቸውን ለማራዘም ሲሉ በህዝቦች መካከል ቅራኔ በመፍጠርና ጦርነትን በማካሄድ በህዝቦች መካከል ክፍፍልን ሲፈጥሩ ኑረዋል፡፡ የእነዚህ መንግሥታት ተከታይና አገልጋይ የነበሩ ፀሀፈ ትዕዛዛት አማካኝነት አንድን ህዝብ ሲፈልጉ ‹መጤ› በሌላ ጊዜ ደግሞ ‹ቦታ የለሽ› ለማስመሰል የተፃፉ የተረት ጹህፎችን እንደ እውነተኛ ታሪክ በመቁጠር ዛሬም ድረስ የተዛባ መረጃ ምንጭ በመሆን በማገልገል ላይ ይገኛሉ፡፡ አንዳንድ ተመራማሪ ነን የሚሉ ግለሰቦችም ያን የተዛባ ታሪክ ሳያስተካክሉ ከባለፈው ስህተት በመጨመር ላይ ይገኛሉ፡፡
    በዚህ የተዛባ ታሪክ ሰለባ የሆኑት አብዛኛው የኢትዮጵያ ህዝቦች ቢሆኑም ዛሬም ድረስ ታሪኩ፣ ባህሉ፣ ቋንቋው፣ ወግና ልምዱ ጎልቶ እንዳይወጣ በአማራ መንግሥት(ከጥንት አስከዛሬ ድረስ) ብሎም በተለያየ ጊዜ በምርምርና በተመራማሪ ሥም ከባድ ዘመቻ እየተካሄደበት ያለው የአገው ህዝብ አካል የሆነው የቅማንት ህዝብ ነው፡፡ ስለቅማንት ህዝብ በዚህ ጹህፌ ምንም ማለት ባልችልም ትንቢቱ ደረሰ የተባለ ጸኃፊ ‹‹የኢትዮጵያ የፌደራ ሥርዓትና የቅማንት ህዝብ የራስ አስተዳደር ጥያቄ ከየት ወዴት›› በሚል በ2005 ዓ.ም ባሰተሙት መጽሀፍ ላይ ያሉትን የተወሰነች ዓ.ነገር ጠቅሼ ልለፍ፡፡ ጸሀፊው እንዲህ ይላሉ ‹‹የቅማንት ህዝብ የህዝቦችን ማንነት ለማስጣልና ለመግፈፍ በኢትዮጵያ ህዝቦች ላይ በተደረገው የረዥም ዘመናት መከራ ሌሎች ህዝቦች በዘመቻ የደረሰባቸውን የግፍ ፅዋ ከምንጩ የተጎነጨ ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም›› ይላሉ፡፡ ይህ ህዝብ ከባለፈው አድሏዊ አገዛዝና ‹‹የምርምር ሥራ›› ተብየ በታሪኩ፣ በማንነቱና በአካባቢው ጉዳይ ‹‹ያገባኛል›› እና ‹‹የእኔ›› እንዳይል አሁንም ድረስ በዚህ ህዝብ ላይ ዘመቻው አልተቋረጠም፡፡
    ወደ ጹህፌ መነሻ ምክንያት ወደሆነው አቶ ሲሣይ ሳህሌ ወደሰጡት ሀሳብ ልግባ፡፡ ጋዜጠኛ አለማየሁ በመግቢያው አቶ ነጋ በሰጡት ቃለ-ምልልስ ‹‹ጎንደር የቅማንቶች ናት›› አሉ የሚል የግለ ስሜት የታከለበት ዓ.ነገር ምን ለማጫር ተፈልጎ እንደተባለ ለዚህ ጹሀፍ ፀኃፊም ሆነ ለመላው የቅማንት ህዝበ ከጀርባው ያዘለውን መልዕክት በግልፅ ይረዳል፡፡ በቀጥታ ንግግር ለመናገር ግን የጎንደር ቤተ-መንግሥታት የተመሰረተበት ምድር አንጡራ የቅማንት ምድር ለመሆኑ ምንም ማስረጃ ማፈላለግ አያስፈልገውም፡፡ በጎንደርና አካባቢው ከቅማንትና ከሌሎች የአገው ህዝቦች አካል ከሆነው በተለምዶ ቤተ ኢስራኤል (ፈላሻ) ተብሎ ከሚጠሩት ህዝቦች ውጭ ‹‹እገሌ የሚባል ህዝብ ነው›› የነበረ የሚል የታሪክ ተመራማሪ ካለ በመረጃ በማስደገፍ ማሰረዳት ይችላል፡፡ ይህ ለሁላችንም ቢሆን ተጨማሪ እውቀትን ስለሚቸረን እንፈልገዋልን፡፡ ከዚያ ባለፈ የሚነገር ከሆነ ግን ከተራ ወሬነትና ተረተ-ረት ከመሆን አያልፍም፡፡
    ‹‹የታሪክ ተመራማሪው›› ሲሣይ ሳህሌ ስለጎንደር ታሪክ ሲናገሩና በጎንደር አካባቢ ስለሚኖሩ ህዝቦች ሲያብራሩ በቁጥር ከቅማንት የሚያንሱትን ቤተ-ኢስራኤሎችን፣ የእስልምና ዕምነት ተከታዮችን፣ አልፎም የውጭ አገር የሆኑ ቱርኮችን ሲጠቅሱ ‹‹ቅማንት›› የሚባልን ህዝብ ለመጥራት አልደፈሩም፡፡ ‹‹ተመራማሪው›› ማንን ማለት እንደፈለጉ በግለጽ ባላውቅም ‹‹የባህላዊ ዕምነት ተከታዮች›› ብለው በደምሳሳው ማለፍ ፈልገዋል፡፡ ጎንደር ከተማን እንደቀለበት ዙሪያውን ከቦ የሚኖረው ጎንደር በመንግሥት መቀመጫነት ከመቀርቆሯ በፊትና እስከአሁኗ ሰዓት ድረስ የቅማንት ህዝብ ነው፡፡ ‹‹ተመራማሪው›› ይህን የማያውቁ ሆነው ሳይሆን በጎንደር ታሪክና በጎንደር ዙሪያ የቅማንትን ህዝብ አርቆ ለማስፈርና አካባቢውን ለሌላ ለማውረስ ካላቸው ደብቅ ዓላማ የሚመነጭ አሰተሳሰብ ነው፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ በአንድ አካባቢ የሚገኝን ህዝብ በትክክል የማያውቁ ሰው የተማራማሪነት ማዕረግ ሊቸራቸው አይገባም፡፡ ምን አልባት የባህላዊ ዕምነት ተከታዮች ብለው ለመጥቀስ የፈለጉት የቅማንትን ህዝብ ለማለት ፈልገው ከሆነ አሁንም ተሳስተዋል ባይ ነኝ፡፡ ሀይማኖትን እንደዘር ካልቆጠሩት በስተቀር በጎንደር አካባቢ የሚገኙ ቅማንቶች በዚያን ሰዓትም ቢሆን የክርስትና፣ የዕስልምና ዕምነት ተከታዮች እንዲሁም ሀገ-ኦሪትን ዕምነት ተከታዮች ነበሩ፡፡ ምን አልባት ‹‹ ተመራማሪው›› ከፈቀዱልኝ ዕምነት ‹ባህላዊና ዘመናዊ› ተብሎ አይፈረጅም፡፡ ዕምነት ዕምነት ነው፡፡ እምነነትን ማዘመን አይቻልም፡፡ ምን አልባት በሳቸው አተያይ ከወጭ የመጣ ሀይማኖት ሁሉ የዘመናዊነት መለኪያ አድርገው ወስደውት ከሆነ ስህተት ነው እላለሁ፡፡ በጎንደርና በአካባቢው የሚኖሩ ቅማንቶች ተገደው ክርስቲያን ከመሆናቸው በፊት ለአብርሀም ዓምላክ ለሆነው እግዚአብሄር በእነሱ ቋንቋ ‹‹አደራ›› ብለው ለሚጠሩት ዓምላካቸው በድግና (በጫካ) በተከበበ ሥፍራ በመሄድ ምስጋናቸው ያቀርቡ ነበር፡፡ ያ እምነት ደግሞ አንዳንዶቹ እንደሚሉት ለጫካ ዛፍ ወይም ለተራራ የሚደረግ ምስጋና ሳይሆን ለአብርሃም አምላክ ለሆነው ለእግዚአብረሔር (አደራ) ነው፡፡ ዛሬ የጎንደር አብያተ-ክርስቲያን የተተከሉባቸው ቦታዎች በሙሉ ቅማንቶች የኅገ-ልቦና ዕምነታቸው መፀለያ ቦታ ነበር፡፡ በጎንደር እና አካባቢው የተተከሉ የኦርቶዶክስ አድባራት የቅማንት ህዝብ የመፀለያ ቦታዎች ነበሩ፡፡ ይህን ማጥናት ለሚፈልግ አካል መረጃውን በቀላሉ ማግኘት ይቻላል፡፡
    “የሰሎሞናዊው” ዳይናስቲ ከመመስረቱ በፊትና ከተመሰረተም በኋላ ቅማንቶች በጎንደርና በአካባቢው የፖለቲካና የዕምነት መሪ በሚመራው ተቋም በወንበር ሥርዓት የቅማንት ህዝብ ይተዳደር ነበር፡፡ እንደ ኦረሞዎች የገዳ ሥርዓት ማለት ነው፡፡ ይህ የወንበር ሥርዓት ዋናውና የበላይ መሪ የሚሆነው ጎንደር አካባቢ የሚገኘው ሲሆን ሌላኛው ጭልጋ አካባቢ ሚገኘው ነበር፡፡ ለዚያም ነው ጎንደር የሚለው ቃል በቅማንትኛ ‹‹የጌታ መነሻ›› የሚል ትርጉም የተቸረው፡፡ አጤ ፋሲል በ1630ዎቹ አካባቢ ቤተ-መንግሥታቸውን በጎንደር ሲመሰርቱ ከነዚህ የቅማንት ወንበሮች ጋር በመደራደርና ሥልጣን በማጋራት ነበር፡፡
    “ተመራማሪው” ጎንደር ለሚለው ሥም ቃሉን የቅማነተኛ ላለማድረግ ብዙ ዳር ዙረዋል፡፡ ስለ ጎንደር የዳቦ ስም ለማውጣት ከአሁን በፊት ብዙ ብዙ ተብሏል፤ ተጽፏል፡፡ ጭራሽ ንጉሱ ከባህታዊ አስከ ጠንቋይ ድረስ ከኳተኑ በኋላ ነው ‹ጎ› የሚል ስም ያሰወጡት የሚል መላ መት ከመምታት ይልቅ ወደ እወነቱ ለምን መጠጋት አልፈለጉም፡፡ ለንጉሱ የመጀመሪያ ፊደሏ ‹ጎ› በሚባል ቦታ ላይ ቤተመንግሳቸውን እንደሚሰሩ በራይ ያዩ ባህታዊው ሶስቱን ፊደላት ማለትም ‹ንደር› ከማየተቸው በፊት ነግቶባቸው ነው የቦታውን ሙሉ ቃል ‹‹ጎንደር›› ሳይሉ ከጎርጎራ አስከጎጃም የምንግሥታቸው መቆርቆሪያ ቦታ ለማግኘት ያንከራተቷቸው? የሚገርመው ግን ለጎንደር ስም አወጡ ተብሎ የተነገራለቸው ሰዎች አማርኛ የማይችሉ ከሰሜን አካባቢ የመጡ ግለሰቦች ናቸው ተብሎ ሺ ጊዜ ተነግሯል፤ ተፅፏል፡፡ መረጃ የሚሉት ይህን ከሆነ እውነትም ‹‹ተመራማሪ›› ናቸው፡፡ ለታሪክ ተመራማሪው አንድ ጥያቄ ላቀርብላቸው እወዳለሁ፡፡ እውነተኛ የታሪክ ተመራማሪ ከሆኑ ለምርምር የሚያግዛቸው ሀሳብ ላጭርላቸው፡፡ ከቋራ እስከ ጃንአሞራ፣ ከወልቃይት አሰከ ፀለምት በለሳ- አብናት፣ ከርብ አስከ አንገረብ ዙሪያ ገባ ያሉ የቦታና የወንዝ ስሞች በማን ቋንቋ እንደሚጠሩ ለምን አይመራመሩምባቸውምና የፍልስፍና ዶክተሬታቸውን አይዙም? አንድም ቦታ በአማርኛ ወይም በሌላ ቦታ የሚጠራ ሊያገኙ አይቸሉም፡፡ ይህ እውነት ምድር ላይ ባለበት አገር የጎንደርን ሥም የከመንትነይ (ቅማንተኛ) ስም አይደለም ማለት ነገሩን ምርምር አያስመስለውም፡፡ በእርግጥ ‹‹ተመራማሪው›› በግልፅ ይህን ባይሉም የጎንደር ስም ቅማንትኛ ለመሆኑ መጠራጠር አልነበረባቸውም፡፡
    ጎንደር በከተማነት ከመቆርቆሯ በፊት እነማን ይኖሩበት እንደነበረ ማወቅ ከፈለጉ የቅማንት ባላባቶችን ጠጋ ብለው ይጠይቁ፡፡ ቤተ መንግሥቱ የሰፈረበትና ዙሪያው እነማን ጤፍና ስንዴ ያምርቱበት እንደነበር ዝርዝር መረጃ ያገኛሉ፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያንና የመንግሥት ቁርኝት እጅግ እጅና ጓንት እየሆነ ሲመጣ ቤተ-ክረስቲያኗ በጎንድር አካባቢ የሚገኙ የቅማንት መሬቶችን በመንጠቅ ለዕምነቱ ተከታዮቿ፣ ለዕመነቱ መሪዎች ቤተሰቦች ከሌላ አካባቢ እያመጡ እንዲሰፍሩ ተደርገዋል፡፡ ለአብነት ያክል ‹ብላጅግ› በሚባል ቀበሌ ከጎንደር ከተማ ሰሜን ምዕራብ አቅጣጫ በግምት በ7 ኪ.ሜ ርቀት ላይ የሚገኙ ሰፋሪዎች ከሌላ ቦታ መጥተው የተቀመጡ ናቸው፡፡ ለዚህ ምስክርነት ራሳቸው ሰፋሪዎች ይናገራሉ፡፡ ታዲያ ይህ ጥሬ ሀቅ ባለበት አገር ቅማንትን ጎንደሬ ላለማድረግና አርቆ ለማሰፈር ከዚሀ አለፍም ሲል ‹‹መጤ›› ለማለት የሚሞክሩ ግለሰቦች እጅግ ያሳዝኑኛል፡፡ ይህን ስል ግን በአሁኑ ሰዓተ ከሌላ አካባቢ እየመጡ መደበኛ ጎንደሬ የሆኑ የሌላ አካባቢ ተወላጆች ጎንደርና አካባቢው የሉም ለማት አይደለም፡፡
    ‹ተመራማሪው› በነካ ምርምራቸው ስለ ጃንተከል ዋርካ እንዲያስረዱ በጋዜጠኛው ተጠይቀው ሲመልሱ ‹‹አጼ ፋሲል ተከሉት ተብሎ ስለሚገመት ስሙም ‹ጃንተከል› ማለትም ‹ንጉሱ የተከሉት ነው› ተብሎ ይገመታል›› ብለዋል፡፡ መልካም ነው፤መገመት አይከለከልም፡፡ ግን በዚህ አካባቢ ቀደምት ነዋሪዎች ቅማንተኛ ተናጋሪ የሆኑ የአገው ህዝቦች ብቻ ናቸው፡፡ ምን አልባት ቃሉ ‹‹ቅማንትኛ ይሆን?›› ብለው መላ መት ቢመቱ ትክክለኛ ስሙ ምን ማለት እንደሆነ ማግኘት ይችሉ ነበር፡፡ ጃን ተከል ዋርካ ‹‹ጃን ተከል›› የተባለው አጤው የተከሉት ነው ብለን እንቀበልና ይህ ከሆነ በነካ የግምት ምርመራቸው የሚከተሉትን ቦታዎች ስም ትርጉም ይገምቱልን፤ ጃንፈንቀራ፣ ጃንአሞራ፣ ጃንሆይ፣ ጃንዋራ፣ ጃንቫርታ፣ጃንሜዳ፣ ጃንከው… ልቀጥል? በቅማንትኛ ‹ጃን› ማለት ትልቅነትን፣ ግዙፍነት የሚገልጽ የስም ገልጭ ቅጥያ ነው፡፡
    የአንድ ዋርካ ዛፍ አማካኝ እደሜው ከ1500 አስከ 2000 ዓመት ይደርሳል፡፡ ምን አልባት የጃንተከል ዋርካም አጤ ፋሲል ከነገሱበት ዘመን እጅግ ርቆ እንደሚበልጥ አያጠራጥርም፡፡ የዛፉን እድሜ ለመገመት የዘርፉ ባለሙያዎች ጥናት ሊያድርጉበት ይችላሉ፡፡ በጎንደር አካባቢ በዚህ ዋርካ አማካኝነተ ትንቢት መሰል ንግግር ይነገርበታል፤ ጃን ተከል ዋርካ መሬት ሲነካ——–!
    በዚህ ዛፍ ሥር ጥንት ቅማንትና ሌሎች የአገው ህዝቦች በራሳቸው ቋንቋ ገበያ ያካሂዱበት ነበር፡፡ አለፍም ሲል የሚገመት መላ መት አለ፡፡ ዋርካው የቅማንት ባላባቶች የመቃብር ሥፍራ እንደሆነም ይነገራል፡፡
    በመጨረሻ የምለው ነገር ስለጎንደር እና አካባቢው ትክክለኛ ታሪክ ለማወቅ የፈለገ ተመራማሪ ወይም ፀኃፊ ከቅማንት ህዝብና ከቅማንትኛ ቋንቋ የተገነጠለ ጹህፍና ምርምር ቢያካሂድ ከተረት ተረት ያለፈ አይሆንም፡፡
    እውነተኛ ኢትዮጵያን ለማወቅ እውነተኛ ምርምር ያስፈልጋል!

    Posted in Agaw Kemant | 1 Comment

    United States, France and Britain Blame Hamas for Current Crisis in Gaza

    The governments of US, Britain and France blamed Hamas for the current crisis in Gaza, and recognized Israel’s self-defense. click here for more Despite the Israel military’s repeated statement on its sensitivity for civilian Gazans, growing civilian causality in Gaza is creating what is called friendly crack between Israel and the US that led to criticism and counter criticism. Secretary of State, Mr. John Kerry is still in intensive diplomacy to bring about ceasefire. Both Hamas and Israel are reluctant to permanent ceasefire without meeting respective objectives of each party. Hamas puts lifting of blockage from Gaza for ceasefire as a precondition. Similarly, Israel disclosed its determination to continue the military operation till destroy Hamas’ tunnels, which used HAMAS to fire rockets at southern Israel civilian population. However, Israel signaled its intention for the troop withdrawal on August 2. So far, UN and Egyptian sponsor ceasefire effort is without success. In the meanwhile, public rallies held in France and US in the favor of ceasefire. Most of the participants are with the middle East origins and there is fear that one sided gathering may incite Ant-Semitism, as was the case in France two weeks ago. It is believed that Israel does not have the goal of destroying HAMAS, but demilitarize and weaken eventually to recognize the existence of Israel and join other Palestinian factions for negation to reach in the two-state peaceful solution.
    In related news, television run by Eritrean and Ethiopian Protestants called Elshaday sponsored the prayer service in the Friday evening for Israel and Middle East as the whole. Pastor Daniel from Washington DC was invited to Elshaday network to conduct the prayer with Pastor Abera, the founder of the network.

    Posted in Agaw Kemant | 7 Comments